№ 23 / 30 դեկտեմբեր

Առայժմ համեմատաբար անդորր է այստեղ: Սակայն շուտով կիջնի երեկոն, կվառվեն Մեծ եղևնու բոլոր լամպերը, և շուրջբոլոր կլուսավորվի հարյուրավոր, հազարավոր մեծ ու փոքր արցախցիների ուրախ ժպիտներից և զվարթ ձայներից… 

Որ հեքիաթն իրապատում լինի

  ԱՌԱՋԻՆ ՁՅՈՒՆ, ՆԱԽԱԱՄԱՆՈՐՅԱ ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ…

——————————————————————————————-

Լրահոս

ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵԼ Է ԱԳ ՆՈՐԱՆՇԱՆԱԿ ՆԱԽԱՐԱՐԻՆ

ԼՂՀ ԱԳ նորանշանակ ղեկավար Գեորգի Պետրոսյանին նախարարության անձնակազմին ներկայացնելու նպատակով նախագահ Արկադի Ղուկասյանը դեկտեմբերի 26-ին այցելել է Հանրապետության արտաքին գործերի գերատեսչություն:

Ներկաների առջեւ իր խոսքում Արկադի Ղուկասյանը բարձր է գնահատել Արման Մելիքյանի պաշտոնավարման ընթացքում ԼՂՀ ԱԳՆ նախաձեռնություններն ու կատարած աշխատանքը: Նախագահը պարզաբանել է, որ ժամանակին պրն. Մելիքյանի նշանակումն ԱԳ նախարարի պաշտոնում ու նրա նստավայրի տեղափոխումը Երեւան իրականացվել է համաձայն պայմանավորվածության՝ Հայաստանի մայրաքաղաքում տեղակայված միջազգային կառույցների գրասենյակների եւ դիվանագիտական ներկայացուցչությունների հետ ԼՂՀ կապերի ամրապնդման ու զարգացման ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հիմնականում իրագործված է, իսկ քաղաքական իրողություններն այսօր պահանջում են գերատեսչության գործունեության ակտիվացում արդեն Ստեփանակերտում, նշել է նախագահը եւ ավելացրել, որ իբրեւ ԼՂՀ նախագահի արտաքին հարաբերությունների հարցերով խորհրդական Արման Մելիքյանը բազում անելիքներ ունի եւ այսուհետ եւս շարունակելու է համակարգել իր իսկ կողմից մշակված մի շարք ծրագրերի իրագործումը:

Ներկայացնելով ԱԳ նոր նախարարին՝ Արկադի Ղուկասյանը նշել է, որ իբրեւ արցախյան շարժման ակունքներում կանգնած անձ, ժամանակին պետության ղեկավարությունը ստանձնած գործիչ եւ արտաքին հարաբերությունների հարցերով ԼՂՀ նախագահի երկար տարիների խորհդական, Գեորգի Պետրոսյանն իր հարուստ փորձով եւ գիտելիքներով էլ ավելի կամրացնի նախարարությունն ու կնպատակաուղղի այն օրակարգում առկա նոր խնդիրների լուծմանը: Նախագահը վստահություն է հայտնել, որ նոր ղեկավարի օրոք գերատեսչությունը կպահպանի նախկինում ձեւավորված ավանդույթներն ու կբարձրացնի արտաքին քաղաքականության ոլորտում իրականացվող քայլերի արդյունավետությունը:

ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՍՏՈՐԱԳՐԵԼ Է ՀՐԱՄԱՆԱԳՐԵՐ

Դեկտեմբերի 26-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահ Արկադի Ղուկասյանը ստորագրել է հրամանագրեր, համաձայն որոնց Արման Վարդանի Մելիքյանը ազատվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնից եւ նշանակվել ԼՂՀ նախագահի արտաքին հարաբերությունների հարցերով խորհրդական:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար է նշանակվել Գեորգի Միքայելի Պետրոսյանը, որը մինչ այդ զբաղեցնում էր ԼՂՀ նախագահի արտաքին հարաբերությունների հարցերով խորհրդականի պաշտոնը:

ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՍՏՈՐԱԳՐԵԼ Է ՕՐԵՆՔՆԵՐ

ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը ստորագրել է «Դիվանագիտական ծառայության մասին», «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության 2006-2008 թվականների պետական վիճակագրական աշխատանքների եռամյա ծրագիրը հաստատելու մասին», «Ստեփանակերտի գինու գործարան» փակ բաժնետիրական ընկերության նկատմամբ հարկային եւ օրենքով սահմանված պարտադիր վճարների արտոնություն սահմանելու մասին» ԼՂՀ օրենքները, ինչպես նաեւ «Շահումով խաղերի եւ խաղատների մասին» ԼՂՀ օրենքում լրացում, իսկ «Պետական տուրքի մասին», «Հրապարակային սակարկությունների մասին» եւ «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ԼՂՀ օրենքներում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին ԼՂՀ օրենքները:

Դեկտեմբերի 26-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահ Արկադի Ղուկասյանը ստորագրել է հրամանագիր, համաձայն որի Կառլեն Իշխանի Ավետիսյանը նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետությունում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչ:

ԼՂՀ նախագահի մամլո քարտուղարի պաշտոնակատար

2006Թ. ՀՈՒՆՎԱՐԻ 3-Ի ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՕՐԸ ՏԵՂԱՓՈԽԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ԼՂՀ կառավարության մամլո ծառայությունից տեղեկացնում են, որ «ԼՂՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ԼՂՀ օրենքին համապատասխան, ինչպես նաեւ Ծննդյան տոների եւ Ամանորի տոնական  օրերի կապակցությամբ, ԼՂՀ կառավարությունը որոշում է ընդունել 2006 թվականի հունվարի 3-ի աշխատանքային երեքշաբթի օրը՝ հունվարի 8-ի կիրակի օրը տեղափոխելու մասին։

ՖԻԼՄ՝ ԱՐՑԱԽԻ ՄԱՍԻՆ

Դեկտեմբերի 25-ին «Խաղաղարար դեսանտ» ծրագրի շրջանակներում Խաղաղարար նախաձեռնությունների Կովկասյան կենտրոնը «Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանում կազմակերպել է վրացի և աբխազ լրագրողների նկարահանած «Ղարաբաղ» ֆիլմի քննարկումը: Միաժամանակ մասնակիցների դատին ներկայացվեցին հայ, վրացի և ադրբեջանցի երիտասարդ նկարիչների ստեղծագործությունները՝ նվիրված Հարավային Կովկասի հակամարտությունների զոհերի հիշատակին:

Սեփ. լրատվություն

 

ՏՈՆԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐ ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ 31-ԻՆ 

Ժամը 1400-1900 – Ձմեռ պապն ու Ձյունանուշը, Այան, Շունն ու Աքլորը ժողովրդա-երաժշտական ուղեկցությամբ կառքով կշրջեն քաղաքի փողոցներով՝ ժողովրդին հղելով շնորհավորանքներ ու բարեմաղթանքներ:

Կառքը շարժվելու է հետևյալ երթուղով՝ քաղաքապետարան-կառավարություն, Ազատամարտիկների պողոտա-Հաղթանակի հրապարակ, Ալեք Մանուկյան փ. – Ումանյան փ., Վերածննդի հրապարակ:

Պատրաստվեք դիմավորելու նրան:

Ժամը 1900-2200 – Վերածննդի հրապարակում ամանորյա տոնական հանդես:
Ժամը 2200 – Հրավառություն:
Ժամը 2200-2300 – Դիսկոտեկ երիտասարդության համար:
Սպասում ենք ձեզ:

Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի կրթության,
մշակույթի, սպորտի և զբոսաշրջության բաժին

 

ԽՐԱԽՈՒՍԵԼ ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻՆ ՈՒ ԳՆԱՀԱՏԵԼ ՆՐԱՆՑ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ

Դեկտեմբերի 23-ին ԼՂՀ Lրագրողների միությունն ամփոփեց հերթական մրցանակաբաշխության արդյունքները: Հիշեցնենք, որ արդեն երրորդ տարին է, ինչ միությունը լրագրողների համար տարբեր անվանակարգերում սահմանում է մրցանակներ: Լրագրողների միությունը 3 անվանակարգերում լավագույն ճանաչված լրագրողներին, բացի պատվոգրերից, հատկացնում է  նաև 40-հազարական դրամ գումար:

Այս տարի միության մրցանակներին են արժանացել. լավագույն հասարակական-քաղաքական վերլուծությունների համար՝ Ծովինար Գրիգորյանը («Արցախի հանրային ռադիո»), զինվորական թեմայով լավագույն հրապարակումների համար՝ Արիս Գրիգորյանը («Մարտիկ» թերթ): Իսկ տարվա լավագույն երիտասարդ լրագրող է ճանաչվել Նորայր Հովսեփյանը («Հայկի սերունդ» ՀԿ, «Ազատ Արցախ» պաշտոնաթերթ):

Լրագրողների միության նախագահ Կիմ Գաբրիելյանի խոսքերով՝ մրցանակաբաշխության նպատակն է խրախուսել լրագրողներին և գնահատել նրանց աշխատանքը: Իսկ ինչ վերաբերում է լավագույնների ընտրության հարցին, նախագահ Կ. Գաբրիելյանը նշել է, որ ընտրություն կատարվում է այն անձանց միջև, ովքեր մասնակցության հայտ են ներկայացնում. ասել է թե՝ ուզում ես արժանանալ մրցանակի, մասնակցիր մրցանակաբաշխությանը:

Քրիստինե ԽԱՆՈՒՄՅԱՆ

 

«ՀԱՅԿԻ ՍԵՐՈՒՆԴ» ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ՄԱՄԼՈ-ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Դեկտեմբերի 24-ին ԼՂՀ  Քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի դահլիճում կայացավ «Հայկի սերունդ» ԵՀԿ 1-ին համագումարը: Միջոցառմանը ներկա էին ԼՂՀ ԱԺ նախագահ Ա. Ղուլյանը, փոխվարչապետ Ա. Դանիելյանը, ներկայացուցիչներ ԼՂՀ ՊԲ-ից, Արցախում գործող երիտասարդական կառույցների անդամներ, ներկայացուցիչներ Ստեփանակերտի բուհերից և դպրոցներից, լրագրողներ և այլոք: Համագումարի ընթացքում ներկայացվեց «Հայկի Սերունդ» ԵՀԿ նախագահի հաշվետվությունը՝ կազմակերպության գործունեության վերաբերյալ, ցուցադրվեց «Հայկի սերունդ» ԵՀԿ անցած ուղին ներկայացնող տեսաֆիլմը, ապա հյուրերի ողջույնի խոսքը: ԱԺ նախագահի ողջյունի խոսքից հետո ընթերցվեցին ԼՂՀ ՊԲ և ԿՄՍ նախարարների ուղերձները՝ ուղղված համագումարին: Համագումարի աշխատանքների շրջանակներում կայացավ «Հայկի Սերունդ» ԵՀԿ նախագահի և վարչության վերընտրությունը:

Միջոցառումն ամփոփվեց կազմակերպության ակտիվ անդամների և համակիրների պարգևատրման արարողությամբ:

«Հայկի սերունդ» ԵՀԿ վարչություն

 

«ԱՐԵՇ». ՆՈՐ ԾՐԱԳՐԵՐ, ՆՈՐ ԹԱՂԱՄԱՍԵՐ

Ստեփանակերտի նորաստեղծ «Արեշ» թաղամասում անհատական տներ կառուցելու նպատակով տրամադրվում են հողատարածքներ: Ինչպես տեղեկացանք Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի իրավաբանական բաժնի պետ Արմեն Թարխանյանից, հողատարածքների մի մասը (50 միավոր) տրվել է անհատույց՝ սեփականության իրավունքով: Դա կատարվել է վիճակահանության միջոցով, որն անց է կացրել քաղաքապետարանի մրցութային բաժինը: «Այդ վիճակահանությանը կարող էին մասնակցել համապատասխան արտոնություններ ունեցող անձինք՝ ի դեմս զոհված ազատամարտիկների ընտանիքների, հաշմանդամների, փախստականների, վերաբնակիչների, բազմազավակ ընտանիքների, ինչպես նաև որոշակի արտոնություններ ունեցող զինծառայողների ընտանիքների ներկայացուցիչների»,- ասաց Արմեն Թարխանյանը:

19 միավոր հողատարածք վաճառվել է աճուրդով, որին իրավունք ուներ մասնակցել ԼՂՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի: Աճուրդի մեկնարկային գինը համապատասխանում էր հողի կադաստրային արժեքի 30%-ին, որ կազմում է 98.856 դրամ:

Նշենք, որ հողատարածքների տրամադրման գործընթացը դեռևս շարունակվում է:

Քաղաքի արտաքին տեսքը չփչացնելու և այն բարելավելու նպատակով քաղաքապետարանը նպատակահարմար է գտել սեփականատերերին առաջարկել տները կառուցել իրենց առաջարկած նախագծերով: Իսկ եթե այն չհամընկնի սեփականատիրոջ ցանկություններին, ապա նա կարող է սեփական նախագիծը քննարկել ու համաձայնեցնել քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի հետ:

Յուլիա ՎԱՆՅԱՆ, ժուռն., 4-րդ կուրս

 

«ՄԻԱՍՆՈՒԹՅՈՒՆԸ» ՀԻՆԳ ՏԱՐԵԿԱՆ Է

«Միասնություն» մարզամշակութային երիտասարդական կազմակերպությունը նորերս նշեց իր 5-ամյակը Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում: Համերգը կազմակերպվել էր սեփական ուժերով: Արա Հակոբյան և Վիտալի Աղազարյան (երգիչ), Արսենին Յակշիյանց (կոմպոզիտոր-դաշնակահար), Էլեանորա Հակոբյան («Էյֆ» պարային համույթի գեղարվեստական ղեկավար): Կազմակերպությանն իր երգով շնորհավորելու է եկել նաև էստրադային երգչուհի Տաթևիկ Բալայանը: Հնչեցին շնորհավորանքի և շնորհակալանքի խոսքեր:

Կազմակերպության նախագահ Ք. Քոչարյանը խորին երախտագիտություն հայտնեց բոլոր նրանց, ովքեր պատրաստակամ աջակցում են կազմակերպությանը՝ Ստեփանակերտի քաղաքապետարանին, Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատին:

Ալյոնա ԿԱՖՅԱՆ

——————————————————————————————-

Ներքաղաքական

ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՂԱՐԱԲԱՂՈՒՄ ԵՐԿԱՐԱՁԳՎԵՑ ԵՎՍ ՄԵԿ ՏԱՐՈՎ

ԼՂՀ Ազգային ժողովը հաստատել է նախագահ Ա.Ղուկասյանի հրամանագիրը՝ ռազմական դրությունը եւս մեկ տարով երկարաձգելու մասին:

Ինչպես հայտնի է, 1997-ին «Ռազմական դրության մասին» օրենքում փոփոխություններ են մտցվել, որոնց համաձայն մարտական գործողությունների բացակայության պարագայում չեն կիրառվում ռազմական դրությանը բնորոշ որոշ դրույթ-ներ: Մասնավորապես, չի գործում գրաքննությունը, չեն արգելվում հավաքները, բնակչությանը պատկանող ավտոմեքենաները չեն օգտագործվում պաշտպանության նպատակներով: Ինչպես տեղեկացրել է  պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերով խորհրդարանական մշտական հանձնաժողովի նախագահ Ռուդոլֆ Մարտիրոսյանը՝ չեն կիրառվում այն դրույթերը, որոնք կապված են քաղաքացիական հասարակության կենսագործունեության հետ:

Նշենք, որ ռազմական դրության ռեժիմի երկարաձգման անհրաժեշտությունը բացատրվել է ռազմական գործողությունները վերսկսելու սպառնալիքների առկայությամբ:

 

2007-ԻՆ ԲՆԱԿԱՐԱՆՆԵՐԻ ՍԵՓԱԿԱՆԱՇՆՈՐՀՈՒՄԸ ԿԻՐԱԿԱՆԱՑՎԻ ՆՈՐ ԿԱՐԳՈՎ

Ազգային ժողովը 1 տարով երկարաձգել է բնակարանային ֆոնդի սեփականաշնորհման մասին օրենքը: Պարզվել է, որ 1996 թվականից ի վեր  9700 բնակարաններից սեփականաշնորհվել են 8000-ը: Տարածքային կառավարման եւ արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացման նախարար Արմո Ծատրյանի խոսքերով, մնացած բնակարանները չեն սեփականաշնորհվում մի քանի պատճառներով: Նախ՝ վարձակալների մի մասը գտնվում է երկրի սահմաններից դուրս: Մարդկանց մի խումբ էլ գրանցված է բնակարանային հերթերում եւ չի ուզում սեփականաշնորհել ոչ բարեկարգ բնակարանները: Երրորդ խումբը կուտակված  կոմունալ պարտքեր ունի եւ հնարավորություն չունի սեփականաշնորհման գործընթացը սկսելու:

Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովի նախագահ Արա Հարությունյանի կարծիքով, գալիք տարի կառավարությունը պետք է կոնկրետ քայլեր ձեռնարկի՝ գործընթացն ավարտելու համար: Մասնավորապես, փոխհատուցում տրամադրի, որպեսզի 2007-ից անցնենք սեփականաշնորհման նոր կարգի:

 

ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԸ ՀԱՐԿԱՅԻՆ ԱՐՏՈՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Է ՍԱՀՄԱՆԵԼ ԱՆՀԱՏ ՁԵՌՆԵՐԵՑՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

«Ապահովագրական վճարների մասին» օրենքի համաձայն՝ բոլոր անհատ ձեռներեցների համար տարեկան 60 հազար դրամի չափով ապահովագրական վճար է սահմանված: Ինչպես նշվել է ԼՂՀ ԱԺ դեկտեմբերի 28-ին կայացած նիստում, այդ գծով կուտակվել են բազմաթիվ ապառքներ: Կառավարությունն առաջարկել է արտոնություններ սահմանել անհատ ձեռներեցների համար:

Հարկային ծառայության պետի տեղակալի խոսքերով՝ բոլոր ձեռներեցները կբաժանվեն 3 խմբերի: Նրանք, ովքեր կհայտարարեն ինքնալուծարման մասին, կազատվեն 2004-2005 թթ. վճարումներից եւ տույժերից: Այն ձեռներեցները, ովքեր մինչեւ 2006-ի մայիսի 1-ը կվճարեն գումարի 30 տոկոսը, նույնպես կազատվեն մնացած վճարներից: Գրանցված ձեռներեցների մի մասն էլ կամ երկրում չեն գտնվում, կամ էլ տեղյակ չեն տվյալ օրենքից: Այդպիսիք կազատվեն վճարներից, սակայն պետական մարմինները կդիմեն պետռեգիստր՝ նշված ձեռներեցների գործունեությունը դադարեցնելու պահանջով:

Սեփ. լրատվություն

 

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵՐ՝ ՆՈՐ ՏԱՐԲԵՐԱԿՈՎ

2006թ. հունվարից ուժի մեջ կմտնի «Սոցիալական քարտի մասին» ԼՂՀ օրենքի 11-րդ հոդվածը, որը, մասնավորապես, վերաբերում է նրա կիրառմանը: Հաշված օրեր են մնացել մինչեւ Նոր տարին եւ հարկ է նշել, որ շատերը այս կամ այն հանգամանքների բերումով չեն հասցրել ձեռք բերել այն: Իսկ թե ինչպես է լուծվելու առողջական վիճակի պատճառով նոր նմուշի անձնագիր ստանալու հնարավորություն չունեցող անձանց սոցիալական ապահովության քարտ հատկացնելու հարցը, դիմեցինք Ստեփանակերտի քաղաքապետարանի սոցիալական հարցերի, առողջապահության եւ բնապահապանության բաժին: Բաժնում մեզ տեղեկացրին, որ վերոհիշյալ անձինք կարող են ստանալ սոցիալական քարտ ծննդյան վկայականի կամ խորհրդային նմուշի անձնագրի հիման վրա: Այդ կարգի համաձայն, սոցիալական ապահովության քարտ է հատկացվում հոգեկան հիվանդությամբ տառապող՝ դատարանի վճռով անգործունակ ճանաչված անձանց, ինքնուրույն տեղաշարժման ունակության 3-րդ աստիճանի սահմանափակում ունեցող 1-ին խմբի հաշմանդամներին՝ նրանց, ովքեր առողջական վիճակի պատճառով լուսանկարվելու եւ նոր նմուշի անձնագիր ստանալու հնարավորություն չունեն:

 

ԼԱՎԱԳՈՒՅՆ ԴՊՐՈՑ ՉԿԱ

Օրերս ԼՂՀ կրթության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության կոլեգիան ամփոփեց կրթամշակութային ոլորտում տարվա լավագույնի կոչման մրցույթի արդյունքները: Հետաքրքրական է այն փաստը, որ «Տարվա լավագույն դպրոց» մրցույթի հանրապետական փուլին մասնակցած դպրոցներից ոչ մեկը հաղթող չի ճանաչվել:

karabakh-online

 

ԿԱՅԱՑԱՎ ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՎԵՏԵՐԱՆՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ 3-ՐԴ ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐԸ

Դեկտեմբերի 23-ին կայացավ Արցախյան պատերազմի վետերանների միության 3-րդ համագումարը, նախագահում էր միության փոխնախագահ Կոմիտաս Դանիելյանը: Համագումարին ներկա էին ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը, ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը, վարչապետ Անուշավան Դանիելյանը, պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը, գեներալ-գնդապետ Գուրգեն Դալիբալթայանը և այլք:

Հանդես գալով հաշվետու զեկույցով՝ Կ. Դանիելյանը նշեց, որ միությունը մասնաճյուղեր ունի հանրապետության բոլոր շրջաններում՝ բացառությամբ Քաշաթաղի շրջանի, ունի իր պաշտոնաթերթը («Հայրենյաց պաշտպան»), համագործակցում է ԿՄՍ նախարարության հետ, քանի որ այսօրվա մեր դպրոցականները քիչ գիտեն Արցախյան պատերազմի մասին, իսկ ռազմագիտություն առարկան գտնվում է ցածր մակարդակի վրա: Մասամբ լուծվել է հաշմանդամ և զոհված ազատամարտիկների ընտանիքների բնակարանային խնդիրը (կառուցվել է վեց շենք, մեկն էլ ընթացքի մեջ է), սակայն առայսօր միայն Ստեփանակերտում 330 ընտանիք նոր բնակարանի կարիք ունեն, որոնցից 169-ը՝ զոհված, 161-ը՝ հաշմանդամ ազատամարտիկների ընտանիքներ են: Միության անդամ 12 հաշմանդամներ բուժման են ուղարկվել Ռուսաստան, 30-ը՝ Ջերմուկ: Կ. Դանիելյանն առաջնահերթ խնդիրների շարքում նշեց նաև նախկինում միությանը կից գործող դեղատունը, որտեղից անվճար դեղորայք էին ստանում հաշմանդամ ազատամարտիկները, որը սակայն այսօր չի գործում՝ հակառակ միության ցանկության: Կ. Դանիելյանը մատնանշեց նաև հաշմանդամության կարգի որոշման մեջ թույլ տրվող սխալները, ուստի առաջարկեց համապատասխան հանձնաժողովներում ընդգրկել նաև միության ներկայացուցիչներին: Նա նաև առաջարկեց վերանայել նպաստների և թոշակների տրման մեխանիզմները: Ինչ վերաբերում է արցախյան պատերազմի մասնակիցներին տրվող պարգևներին, Կ. Դանիելյանը նշեց, որ «պարգև տալիս պետք է հաշվի առնել, թե ով ինչի է արժանի, հակառակ դեպքում կարժե-զրկվի պարգևը»: Նա նաև տեղեկացրեց, որ գալիք տարվա հունվար ամսից, ամենայն հավանականությամբ, կթողարկվի նոր մեդալ՝ «Հայրենյաց պաշտպան», ինչի նմուշն արդեն պատրաստ է: Կ. Դանիելյանը խոսեց նաև Ստեփանակերտի հուշահամալիրում «մշտապես մարած հավերժական կրակի» մասին, ինչը զարմանալի երևույթ է ամբողջությամբ գազիֆիկացված Ստեփանակերտում: Կ. Դանիելյանի հավաստմամբ՝ միությունն իր առջև քաղաքական նպատակներ չի դնում և չի հարում այս կամ այն քաղաքական ուժին: Այդ պատճառով միության անդամները մասնակցել են խորհրդարանական ընտրություններին՝ քվեարկելով տարբեր կուսակցությունների օգտին: Ի դեպ, ինչպես նշեց Կ. Դանիելյանը, խորհրդարանում ներկայացված 31 պատգամավորներից 6-ը միության անդամ են:

Իր ելույթում վերահսկիչ հանձնաժողովի նախագահ Ռաֆայել Թավադյանը նշեց, որ պետբյուջեից միությանը տարեկան հատկացվում է 1.5 մլն դրամ, որից  800 հազարը՝ միության թերթի համար: 2003 և 2005 թվականների սկզբներին ստուգումներ են անցկացվել միությունում և ոչ մի խախտում չի արձանագրվել:

Պաշտպանության բանակի հրամանատար Սեյրան Օհանյանը, խոսելով միության կատարած աշխատանքների մասին, այն գնահատեց բավարար:

Ընդմիջումից հետո կայացան միության վարչության և նախագահի ընտրությունները: Միության նախագահ ընտրվեց գեներալ-լեյտենանտ Սեյրան Օհանյանը, որի առաջարկությամբ էլ «Արցախյան պատերազմի վետերանների միությունը» վերանվանվեց «Արցախի ազատամարտիկների միության»:

Քրիստինե ԽԱՆՈՒՄՅԱՆ

 

Ո՞ՒՄ ԵՆ ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ ՓՐԿԵԼ ՂԱՐԱԲԱՂՑԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՎԵՏԵՐԱՆՆԵՐԻՆ

Դեկտեմբերի 23-ին Ստեփանակերտում պատերազմի վետերանները հապճեպ որոշում ընդունեցին՝ փոխել իրենց կազմակերպության առաջնորդին: Նախկին ղեկավարի՝ գեներալ-լեյտենանտ Վիտալի Բալասանյանի բացակայությամբ վետերանների ժողովը որոշում ընդունեց ազատել նրան զբաղեցրած պաշտոնից եւ այդ պաշտոնում ընտրեց Ղարաբաղի բանակի ներկայիս հրամանատար գեներալ-լեյտենանտ Սեյրան Օհանյանին:

Այս իրադարձությունը կարող էր ընկալվել որպես պատերազմի վետերանների միության մեջ հերթական փոխատեղում, որին հասարակությունն այնքան էր ընտելացել վերջին տարիներին, որ դրան առանձնապես արդեն նշանակություն չի տալիս: Ընտելացել էին նաեւ վետերանները, որոնք այս տարիների ընթացքում իրենց եւ իրենց ընտանիքների համար որեւէ նշանակալի բան չէին ստացել նմանատիպ կազմակերպություններից: Սակայն հասարակությունն ընտելացել է նաեւ այլ բանի, նրան, որ վետերաններին հանկարծ հիշում են այն ժամանակ, երբ քաղաքական գործիչների գործերը վատանում են:

Իսկապես, ի՞նչն է այդպես հանկարծ ստիպել հիշել ղարաբաղյան պատերազմի վետերանների ճակատագիրը Ամանորից առաջ, երբ թվում է, թե նպատակահարմար կլիներ նվերներ տալ այս մարդկանց ընտանիքներին, որոնց մեծամասնությունն ապրում է վատ պայմաններում: Պատասխանը պարզ է՝ քաղաքական գործիչներից մեկի գործերը վատացել են: Հիշել եւ փոխել են վետերանների միության ղեկավարությունը: Միության նոր ղեկավարը միանգամից հայտարարեց, թե վետերանները պետք է մեծ դեր խաղան երկրի հասարակական եւ պետական գործերում: Թե ինչ է դա՝ նույնպես բոլորին հայտնի է:

Հիշեցնենք, որ ղարաբաղյան պատերազմի վետերանների միության նախագահը գեներալ, Արցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանն էր, որին բանակից անակնկալ հեռացրին այս տարի Ղարաբաղում տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրության նախօրեին: Այն ժամանակ ասում էին, թե Բալասանյանը խիստ քննադատել էր նախագահ Ղուկասյանի քաղաքականությունը եւ բացահայտ աջակցում է ընդդիմությանը, որ պատրաստվում էր ընտրություններին:

Հասարակությանը ոչինչ չբացատրեցին: Ավելին՝ ընտրությունների ժամանակ Բալասանյանի դեմ իր թեկնածությունը դրեց Ղարաբաղի ամենահաջողակ բիզնեսմենը՝ Սամվել Հակոբյանը, որն էլ թույլ չտվեց Բալասանյանին մտնել խորհրդարան՝ մեծամասնականով: Ինչպես է դա արվում՝ հայտնի է բոլորին: Բալասանյանը խորհրդարան անցավ «ՀՅԴ-Շարժում 88» դաշինքի ցուցակով եւ այժմ ԼՂՀ խորհրդարանի պաշտպանության հանձնաժողովի անդամ է:

Ներկայումս բարդ ժամանակներ են: Կրկին աշխուժացել են տարածքները հանձնելու միջոցով Ղարաբաղի խնդիրը լուծելու եւ խաղաղապահ ուժերի մուտքի մասին խոսակցությունները: Խոսակցություններ կան նույնիսկ այն մասին, թե Հայաստանի պաշտպանության նախարարը նման տարբերակին աջակցելով, փորձում է ուժեղացնել իր դիրքերն իշխանության մեջ: Եւ հանկարծ գեներալ Բալասանյանը հանդես է գալիս իշխանությունների՝ հակամարտության գոտի արտասահմանյան խաղաղապահների տեղակայման մտադրության խիստ քննադատությամբ, այն էլ՝ պատերազմի վետերանների միության նախագահի դիրքերից: Թվում էր, այդ հայտարարությունը տեղին էր եւ համահունչ՝ նախագահ Ղուկասյանի վերջին հայտարարություններին:

Սակայն՝ ոչ: Բալասանյանը կրկին գնահատվեց որպես անհուսալի եւ չենթարկվող: Նրան ակնթարթորեն զրկեցին վետերանների միության նախագահի պաշտոնից, իսկ վետերաններին տվեցին ուրիշ առաջնորդ: Սեյրան Օհանյանը, Արցախի հերոս, թեեւ համարվում է հարգարժան մարդ, սակայն բոլորն են հիշում, որ ԼՂՀ դատարանը դեռ չի որոշել նրա մեղավորության չափը ազատամարտիկ Պավլիկ Մանուկյանին ծեծելու հարցում: Այսպիսի գործերը չեն փակվում՝ դրանք շատ հարմար են պետական պաշտոնյաներին «պոչ կպցնելու» համար: Որպեսզի նրանք ակամա դառնան ենթարկվող:

Այնպես որ՝ «անհարմար» գեներալ Բալասանյանին փոխեցին «հարմար» գեներալ Օհանյանով: Սակայն ինչի՞ համար: Հենց այս հարցը պետք է մտահոգի ոչ միայն ղարաբաղցի վետերաններին, ԼՂՀ հասարակությանը, այլեւ Հայաստանի ժողովրդին: Գուցե եւ ավելի շատ՝ Հայաստանի քաղաքացիներին:

Ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե ինչ է նշանակում հասարակական եւ պետական գործերում վետերանների դերը: Սակայն մեր քաղաքական իրականությունը «կացնային» բնույթ է դրսեւորում ամեն ինչում: Արդեն ձանձրացրել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարի անթաքույց պոլիտիկանությունը, որ տեղի եւ անտեղի ընդգծում է իր՝ «պապա» լինելը բոլոր ազգային գործերում: Ասում են՝ ուզում է նախագահ դառնալ: Ավելի շատ ասում են, որ հիանալի գիտե, որ չի ընտրվի նախագահ՝ ազատ ընտրություններով:

Դա ակնհայտ է՝ Հայաստանի քաղաքացիները հոգնել են ամենահաս «սուպերնախարարներից», որոնցից որեւէ լավ բան չեն սպասում: Ամենավատ բաները սպասում են այն ժամանակ, երբ զինվորականները քաղաքականության մեջ «խաղեր են տալիս»: Մեր քաղաքացիները չեն հավատում պոլիտիկանություն անող զինվորականներին՝ չափազանց շատ բան են տեսել: Անիմաստ է ընտրությունների ժամանակ աջակցություն սպասել այդ քաղաքացիներից: Սակայն ո՞ւմ աջակցությանը հույս պահել:

Ցանկություն չունենք կրկին թերթել պատմության էջերը: Ցավալի է վետերանների համար, որոնց «վեհ-բարոյական» ճառերով հրում են՝ աջակցելու սնանկացած գործչին: Միշտ աջակցել են, միշտ կրել պատասխանատվություն եւ միշտ հայտնվել կոտրած տաշտակի առաջ: Առավել եւս հիմա, երբ քաղաքական հավակնությունների սեղանին դրված են հենց վետերանների նվաճումները:

«Լրագիր»

——————————————————————————————-

Կարգավորում

ԼՂՀ ղեկավարությունը կամ ոչինչ չի ասում իր ժողովրդին ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի մասին կամ էլ շատ ժլատ տեղեկություններ է հայտնում: Եվ դա այն դեպքում, երբ նույն գործընթացում գնալով ավելի ուժեղ են հնչում հանրությանը ներգրավելու կոչերը: Այսպես թե այնպես, հանրությունը տեղեկացված լինելու իրավունք ունի, ուստի «Դեմո»-ն ճարահատ տեղեկություններ է հրամցնում հայաստանյան և այլ լրատվամիջոցներից:

ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԸ ԽՈՍՏԱՑԱՎ, ՈՐ ՂԱՐԱԲԱՂԸ ԵՐԲԵՔ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՄԱՍ ՉԻ ԼԻՆԻ

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահին կարգավորման գրավոր առաջարկ չեն ներկայացրել: Իհարկե անորոշ է, թե որեւէ առաջարկի ԼՂՀ նախագահը ինչ որ կերպ կարձագանքի, որովհետեւ նա ունի կարգավորման հիմնական սկզբունքների իր սկզբունքային դիրքորոշումը:

Դեկտեմբերի 14-ին Երեւանում, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ հանդիպումից հետո Արկադի Ղուկասյանը հայտարարեց, որ Ղարաբաղի համար առաջնայինը կարգավիճակի հարցն է, իսկ տարածքներին կանդրադառնան դրանից հետո, քանի որ դրանք Ղարաբաղի համար անվտանգության նշանակություն ունեն եւ անհնար է դրանց հարցը քննարկել ընդհանուր կոնտեքստից դուրս: Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե Արկադի Ղուկասյանը բոլորովին այլ կարծիքի է, քան Սերժ Սարգսյանը, ով մի քանի անգամ տարածք հանձնելու մասին է խոսել: Բայց այդ հակառակությունը առաջին հայացքից է միայն, քանի որ, եթե որեւէ մեկն ասում է, որ կարգավիճակի հարցից հետո նոր կանդրադառնան տարածքներին, ապա դա նշանակում է, որ տարածքները կարգավիճակից դուրս են պատկերացնում, իսկ դա նշանակում է, որ այդ տարածքները կարգավիճակ ձեռք բերած Ղարաբաղի հետ կարող են կապ չունենալ:

«Ես չեմ ուզում այսօր, ժամանակից շուտ ինչ որ քարտեր բացեմ, խնդիրը հետեւյալն է՝ ցանկացած լուծում ենթադրում է փոխզիջումներ: Չլուծելն էլ լուծում է, բայց ցանկացած զիջում ենթադրում է փոխզիջումներ, ինչ փոխզիջումներ՝ սա արդեն բանակցությունների խնդիր է»,- ասում է Արկադի Ղուկասյանը:

Նա հայտարարում է, որ Ղարաբաղն անկախ երկիր է եւ Ղարաբաղի վերադարձը Ադրբեջանին աբստրակտ խոսակցություն է:

«Ղարաբաղը երբեւէ չի լինելու Ադրբեջանի մաս: Դա ես կարող եմ ձեզ խոստանալ: Ղարաբաղը չի լինելու ոչ դե-ֆակտո, ոչ դե-յուրե Ադրբեջանի մաս»,- հայտարարում է Արկադի Ղուկասյանը:

Արժանի հայտարարություն է, սակայն դրանից հետո բավական անարժան է թվում, որ ԼՂՀ ղեկավարությունը համաձայն է Ղարաբաղի կարգավիճակի վերաբերյալ նոր հանրաքվե անցկացնելուն, եթե հայտարարում է, որ Ղարաբաղը երբեք չի լինի Ադրբեջանի կազմում:

«Ինչ վերաբերում է մեր անկախությանը, ապա մեզ համար այստեղ չկան հարցեր: Մենք ելնում ենք նրանից, որ Ղարաբաղում արդեն եղել է հանրաքվե: Երբ մենք խոսում ենք հանրաքվեի մասին, ապա նկատի չունենք նոր հանրաքվե, խոսքը լրացուցիչ հանրաքվեի, կրկնակի հանրաքվեի մասին է»,- ասում է ԼՂՀ նախագահը:

Լրացուցիչ հանրաքվեն, նրա խոսքով, միջազգային հանրության առաջարկն է: «Կարելի է վիճել, կարելի է չհամաձայնել, բայց խնդիրը դա չէ: Եթե մենք ասում ենք, որ մենք մեր բոլոր հարցերը լուծել ենք, մենք անց ենք կացրել հանրաքվե, մենք հռչակել ենք անկախ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն եւ որեւէ խնդիր չունենք, ապա սա նշանակում է, որ մենք որեւէ բանակցությունների չպիտի մասնակցենք: Դա նշանակում է, որ մենք մեր խնդիրները լուծել ենք եւ բանակցելու բան չունենք ոչ Ադրբեջանի, ոչ էլ Մինսկի խմբի հետ: Եթե մեզ առաջարկում են այսօր գաղափարը, ես համարում եմ, որ մեզ համար դա ընդունելի գաղափար է», ասում է Արկադի Ղուկասյանը:

Նա հայտարարում է, որ արդեն եղած հանրաքվեի արդյունքը չեն ճանաչել ոչ Ադրբեջանը, ոչ միջազգային հանրությունը, եւ եթե հնարավորություն կա, որ Ադրբեջանն ու միջազգային հանրույթը կճանաչի նոր հանրաքվեի արդյունքը, ապա դա Ղարաբաղի համար ընդունելի հանրաքվե է: Այդպես է ասում Արկադի Ղուկասյանը:

Սակայն չի ասում, թե ինքը Ղարաբաղի ինչ սահմաններում է պատկերացնում կամ ընդունում կարգավիճակի հանրաքվե անցկացնելու գաղափարը:

«Իմ դիրքորոշումը եթե հիմա ես ձեզ ասեմ, Ադրբեջանը մեծ առավելություն կստանա՝ իմանալով իմ դիրքորոշումը: Ավելի լավ է իմ դիրքորոշումը ես ասեմ բանակցությունների ժամանակ»,- գաղտնապահում է Արկադի Ղուկասյանը:

Հանուն Ադրբեջանին առավելությունից զրկելուն, համաձայն ենք անհաղորդ մնալ Արկադի Ղուկասյանի դիրքորոշմանը: Իհարկե, դեռեւս անորոշ է, թե նա մեկ էլ երբ կմասնակցի բանակցային գործընթացին՝ որպես դիրքորոշում արտահայտող կողմ, բայց գրեթե անկասկած է, որ մասնակցելիս՝ Ադրբեջանի դիրքորոշումը դիրքորոշման վրա չի թողնի:

 

ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՉԻ ՀԱՎԱՏՈՒՄ, ՈՐ ԽՆԴԻՐԸ ԿԱՐՈՂ Է ԼՈՒԾՎԵԼ 2006 ԹՎԱԿԱՆԻՆ

ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանն այդքան էլ համամիտ չէ համանախագահների լավատեսության հետ, թե կա հակամարտությունը 2006 թվականին կարգավորելու լավ հնարավորություն: Արկադի Ղուկասյանը դա համարում է բարի ցանկություն:

«Միայն Նոստրադամուսը կարող է ասել՝ կկարգավորվի հակամարտությունը 2006 թվականին, թե ոչ: Իմ կարծիքով, մենք այսօր բավական հեռու ենք կարգավորումից»,- ասում է Արկադի Ղուկասյանը:

Դժվար է ասել Նոստրադամուսի հետ ինչ կապ ունի, ասենք, Հայաստանի Հանրապետության նախագահը, բայց փաստ է, որ նա Աթենքում մի քանի ամիս առաջ հայտարարեց 2006 թվականին հակամարտությունը կարգավորելու հնարավորության մասին: Կամ Արկադի Ղուկասյանը գիտե ինչ որ բան, որ չգիտե Ռոբերտ Քոչարյանը, կամ Արկադի Ղուկասյանը չգիտե ինչ որ բան, որ գիտե Ռոբերտ Քոչարյանը:

«Ինչ ասեմ, եթե ասում է, որ մոտ ենք, ուրեմն ունի հիմքեր ասելու, ես չեմ կարող ասել, որ մենք մոտ ենք, որովհետեւ ես ի նկատի եմ ունենում Ադրբեջանի ղեկավարության հայտարարությունները: Ես անձամբ չեմ հանդիպում Ադրբեջանի ղեկավարների հետ, չեմ քննարկում այս կամ այն հարցը, բայց ես տեսնում եմ, որ եթե Ադրբեջանի դիրքորոշումը այն է, ինչ նրանք արտահայտում են մամուլում, ուրեմն մենք հեռու ենք կարգավորումից»,- ասում է Արկադի Ղուկասյանը:

Սա բավական հետաքրքրական հայտարարություն է: Փաստորեն ԼՂՀ նախագահն ակնարկում է, որ չգիտե, թե ինչ են խոսում Քոչարյանն ու Ալիեւը: Արկադի Ղուկասյանը նշում է, որ կարգավորման գործընթացի առումով կան տարաձայնություններ Ստեփանակերտի եւ Երեւանի միջեւ, բայց դրանք ընթացիկ հարցեր են, որ ընթացքում էլ հարթվում են:

«Ես չեմ գտնում, որ Ռոբերտ Քոչարյանը կամ էլ մեկ ուրիշը միայնակ կարող է այս կարգի հարցեր լուծել: Դա բոլորիս խնդիրն է՝ ե՛ւ Ղարաբաղի, ե՛ւ Հայաստանի, ե՛ւ Հայաստանի իշխանության ե՛ւ ժողովրդի, ե՛ւ Հայաստանի քաղաքական ուժերի»,- ասում է Ղուկասյանը, ավելացնելով, որ լուծման ինչ տարբերակ էլ որ լինի՝ միեւնույն է, այն ներկայացվելու է բոլորի դատին, եւ առաջին հերթին՝ Ղարաբաղի ժողովրդի:

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐՆ ՈՒՆԵՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔԱՅԻՆ ՏԱՐԱԿԱՐԾՈՒԹՅՈ՞ՒՆ

Դեկտեմբերի 15-ին հրավիրած մամուլի ասուլիսի ընթացքում Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Վարդան Օսկանյանը դրական գնահատեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների տարածաշրջանային հերթական այցը: «Այս պահի դրությամբ առաջարկների փաթեթ չկա, այն, ինչ կա, ընդամենը բանավոր է կամ կետեր առանձին դրույթների վերաբերյալ»,- հայտարարեց Վարդան Օսկանյանը:

Նա նշեց, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների նոր հանդիպման վերաբերյալ պայմանավորվածություն դեռ ձեռք չի բերվել: Ինչպես եւ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները, Օսկանյանը նույնպես տեղեկացրեց, որ ժամկետն ու տեղը դեռ ճշտվում են:

«Ես մեր կողմից կարող եմ ասել, որ ցանկություն կա որքան հնարավոր է շուտ անցկացնել այդ հանդիպումը: Կարծում եմ, Ադրբեջանն էլ նույն ցանկությունը կարտահայտի»,- ասում է Վարդան Օսկանյանը:

Նա համամիտ է միջնորդ համանախագահների հետ, որ 2005 թվականին արձանագրվել է բանակցային ձեռքբերում, որը հիմք է տալիս 2006 թվականին ակնկալել հակամարտության կարգավորման դրական զարգացումներ: Վարակիչ լավատեսությունը կոնկրետ պարզաբանումներով չի հիմնավորվում:

«Դեռ չենք հասել այն սահմանին, որ պետք է բանակցության նյութը դնել հասարակական քննարկման: Գուցե այդ պահը լինի նախագահների հունվարյան հանդիպումից հետո: Երեւի նախագահները պետք է որոշեն, արդյո՞ք հասել են հասարակական քննարկման փուլին: Նախագահը պետք է որոշի, թե երբ պետք է բանակցության նյութը դնել հասարակության քննարկմանը»,- ասում է Վարդան Օսկանյանը:

Նախարարը դեկտեմբերի 15-ի առավոտյան է հանդիպել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ, իսկ դրանից հետո հանդիպել է ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանին: Վարդան Օսկանյանն ասում է, որ այդ հանդիպման անհրաժետությունը զուտ տեղեկատվություն հաղորդելն է:

ՀՀ ԱԳ նախարարի հավաստիացմամբ, Ղուկասյանին համանախագահների հետ Հայաստանի ղեկավարների հանդիպման մասին տեղեկություն հաղորդելը Ռոբերտ Քոչարյանի հանձնարարականն է, որ միշտ լինում է միջնորդների այցերից հետո:

Փաստորեն Ռոբերտ Քոչարյանի համար Արկադի Ղուկասյանն ընդամենը արտգործնախարարի մակարդակի պաշտոնյա է: Թերեւս այդ պատճառը Ռոբերտ Քոչարյանն արտգործնախարարին է հանձնարարում տեղեկացնել Ղուկասյանին, մինչդեռ կարող էր նաեւ ինքը ստանձնել տեղեկացնողի պարտականությունը:

Վարդան Օսկանյանը հայտարարում է, որ ԼՂՀ ղեկավարությունը, խոսքը պաշտոնական ղեկավարության մասին է, հարյուր տոկոսով տեղյակ է հայ-ադրբեջանական բանակցության նյութին:

Օսկանյանի այդ հայտարարությունը, մեղմ ասած, կասկածելի է: Բանն այն է, որ հարյուր տոկոսով տեղյակ Արկադի Ղուկասյանը հայտարարում է, որ «ինքը չգիտե, թե ինչ են խոսում Քոչարյանն ու Ալիեւը»:

 

ՂՈՒԿԱՍՅԱՆՆ ԱՅՆ ԱՍՏԻՃԱՆ ԷՐ ԽԱՌՆԵԼ ԽԱՂԱՔԱՐՏԵՐԸ, ՈՐ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ ՍՏԻՊՎԱԾ ՄԵԿ ԱՆԳԱՄ ԷԼ ԵՆ ՀԱՆԴԻՊԵԼ ՆՐԱ ՀԵՏ

Ավարտվեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հերթական այցը տարածաշրջան: Հայաստանի եւ Ադրբեջանի արտգործնախարարները նրանց հաճախ են հանդիպում եւ թերեւս կարոտը մեծ չէր, իսկ ահա նախագահները երեւի բավական կարոտել էին համանախագահներին: Կարոտը գուցե եւ փոխադարձ էր:

Այցը կարելի է համարել հաջողված: Համանախագահները նույնիսկ այնքան գոհ էին, որ Երեւանում տարածած հայտարարության մեջ առաջին հերթին շտապել էին ընդգծել ջերմ հյուրասիրությունը: Կարծես թե տուրիզմի զարգացման հեռանկարներն էին եկել քննարկելու, ոչ թե Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումը:

Հրաժեշտից առաջ համանախագահները հայտարարեցին այն, ինչ ամեն հրաժեշտ տալուց էին հայտարարում: Գործընթացը շարունակվում է, բանակցությունները ճիշտ հունի վրա են, լավատեսության լավ հիմքեր կան, համաձայնությունը սարերի հետեւում չէ: Հավատում ենք, որ սարերի հետեւում չէ, այլ դիմացը կամ վատագույն դեպքում գագաթին, բայց ու՞ր են այդ սարերը:

Դրանք չկան: Համանախագահների հետ Երեւանում հանդիպում ունենալուց հետո այդ մասին հայտարարեց ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը: Նրա այդ հայտարարությունը գուցե մնար աննկատ, եթե բացառություն չլիներ: Համանախագահները, Հայաստանի նախագահը, արտգործնախարարը, պաշտպանության նախարարը լավատեսությունից տեղները չեն գտնում, իսկ ԼՂՀ նախագահը հայտարարում է, որ կարգավորումը բավական հեռու է: «Լավատեսների» համար առավել զայրացուցիչն այն է, որ այդ հայտարարությունը տարածվում է ԶԼՄ-ներով եւ, կարծես թե, ավելի մեծ ուշադրության է արժանանում, քան իրենց լավատեսությունը:

Ղուկասյանն այն աստիճան էր խառնել խաղաքարտերը, որ նույնիսկ Մինսկի խմբի համանախագահները ստիպված մեկ անգամ էլ են հանդիպել նրա հետ: Գուցե բացատրել են, որ հոռետեսության ժամանակն էլ կգա, բայց հիմա պետք է խոսել միայն լավ բաների մասին՝ նոր տարի է, պետք է մարդկանց հույս նվիրել, եթե ձեռքից գալիս է՝ նաեւ տարածք: Իսկ ինչու ոչ. իսկ եթե դու չես կարող նման թանկարժեք նվեր անել, ուրեմն մի խանգարիր նրան, ով կարող է:

Ինչպես հայտնի անեկդոտում, երբ զոքանչի թաղմանը աղջիկը դռան մոտ կանգնած լաց է լինում բղավելով՝ «չեմ հավատում, չեմ հավատում», իսկ ամուսինը մոտենում է նրան ու ասում՝ «ճանապարհ տուր, որ անցնեն նրանք, ովքեր հավատում են»:

Իսկ Արկադի Ղուկասյանն իսկապես կանգնեց ճանապարհին, ընդ որում գուցե ինքն էլ չըմբռնելով, թե ում եւ ինչ ճանապարհին: Գուցե դրա համար էր Հայաստանի նախագահը Վարդան Օսկանյանին հանձնարարել Ղուկասյանին տեղյակ պահել, թե ինքն ինչ է քննարկել համանախագահների հետ: Ռոբերտ Քոչարյանը դա կարող էր անել անձամբ, բայց թերեւս վախեցել է չտիրապետել իրեն:

Իսկ տիրապետելը հատկապես կարեւոր է: Ահա, չտիրապետեց Արկադի Ղուկասյանը իրավիճակի նրբերանգներին եւ «լավատեսության» խորխորատներին, եւ սխալ գործեց, կտրվելով ընդհանուր տրամաբանությունից: Կտրվելը մի կողմ, ոչ մեկի հոգն էլ չէ, թե բանակցային գործընթացում ինչ դեր ունի Ղուկասյանը: Խնդիրն այն է, որ նա փաստորեն խառնում է այդ նույն ընդհանուր տրամաբանությունը, չհասկանալով, որ լավատեսության ոչ թե հիմքերի, այլ նպատակների արդյունք է:

Իսկ Հայաստանի քաղաքական վերնախավում, վաղուց արդեն, նպատակների կատարմանը ծառայում են ոչ թե ամանորյա մաղթանքները կամ աղոթքները, այլ Ղարաբաղի հարցը: Եթե պետք է՝ նվաճում ենք, եթե անհրաժեշտ է՝ հանձնում ենք:

Հանձնում ենք, որ հանկարծ չխլեն: Դա են փորձում ներարկել հասարակության մեջ, հայտարարելով, թե տարածքները գրավել ենք հանձնելու բան ունենալու համար: Այսինքն, հանձնելն էր մեր «հերոսների» մտքին, ոչ թե հաղթելը: Բայց նրանք ներկայացնում են նաեւ, որ իրականում իրենց մտքին խաղաղությունն է, որ միայն ժողովրդին կրակի բերանը չտանելու համար են ցանկանում շուտ հանձնել ու շուտ համաձայնագիր ստորագրել, թե չէ, հրեն, Ադրբեջանը կրկնապատկում է ռազմական բյուջեն ու մի օր էլ կգա մեզ վրա:

Ահա թե ինչի համար է լավատեսության իլյուստրացիան, որն այդքան «անզգուշորեն» խախտեց ԼՂՀ նախագահը, դառնալով համանախագահների եւ Հայաստանի ղեկավարության զարմացական գնահատականի պատճառը: Համանախագահները ընդհանրապես չուզեցին մեկնաբանել Ղուկասյանի հոռետեսությունը, իսկ Հայաստանի ղեկավարությունն էլ Օսկանյանի բերանով հայտարարեց, թե Ղուկասյանին մամուլն է սխալ հասկացել, թե նա բոլորովին այլ բան է նկատի ունեցել: Այսինքն՝ անհասկանալի բաներ է ասում Ղուկասյանը:

Եվ Ղուկասյանը թերեւս հասկացավ: Այդ պատճառով էլ նա երկրորդ անգամ լսեց համանախագահներին, բայց երկրորդ անգամ չասաց, թե կարգավորման հիմքեր չկան: Գուցե նրան արդեն հետաքրքիր էլ չէ, թե ինչ կա-չկա: Իսկ ահա հասարակությանը դա պետք է հետաքրքրի, պետք է հարցնել՝ ինչ կա-չկա: Հակառակ պարագայում կկանգնենք այն բանի առաջ՝ ինչ կա, եւ ոչ ոք այլեւս պատասխան չի տա, թե ինչու է եղածը դա:

Լragir.am

 

ՎԻՏԱԼԻ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ. «ԽԱՂԱՂԱՐԱՐ ՈՒԺԵՐԸ ՊԱՐՏԱԴՐՄԱՆ ՏԱՐՐ ԵՆ»

«Դեմո»-ի հարցազրույցը ԼՂՀ պաշտպանության նախկին փոխնախարար, «ՀՅ Դաշնակցություն – Շարժում 88» խորհրդարանական խմբի անդամ, գեներալ-մայոր Վիտալի Բալասանյանի հետ:

Պարոն գեներալ, վերջերս ակտիվացել է ղարաբաղյան հիմնախնդրի քաղաքական կարգավորման գործընթացը, եւ միջնորդները համառորեն խոսում են այն մասին, որ հակամարտությունը կկարգավորվի 2006-ին: Ինչպիսի՞ն եք պատկերացնում հիմնախնդրի լուծումը:  

– Ղարաբաղը գտնվում է խաչմերուկում: Այստեղ բախվում են բոլորի շահերը, բոլոր ճանապարհները: Այդ պատճառով էլ մեր տարածաշրջանում միշտ էլ թոհուբոհ է եղել: Ելնելով այդ ամենից, անհնար է քաղաքական լուծումներում շրջանցել պատմական իրողությունները: Իսկ այդ իրողությունները վկայում են այն մասին, որ Ղարաբաղը՝ իր ամբողջ տարածքով, հայկական հող է: Պատերազմի ժամանակ շրջել եմ ամբողջ երկիրը եւ հազարավոր վկայություններ եմ տեսել այն բանի, թե ինչպես են մեր նախնիները պաշտպանել իրենց հողը, տունը:

Կա երկու տարբերակ՝ կառուցել կարգավորումը պատմական կամ իրական հիմունքների վրա: Երկուսն էլ մեզ ձեռնտու են: Այսօր մեզ առաջարկում են ընդունել խորհրդային իրողությունները եւ բանակցությունները սկսել այն կետից, երբ Ղարաբաղը գտնվում էր խորհրդային Ադրբեջանի կազմում: Ես գտնում եմ, որ եթե պատմական դիրքերից ենք ելնում, ապա պետք է սկսենք նախախորհրդային տարիներից: Կամ էլ պետք է ընդունենք այսօր առկա իրողությունները:

Միջնորդական ջանքերի աշխուժացմանը զուգընթաց խոսվում է նաեւ միջազգային խաղաղարար ուժերի տեղաբաշխման մասին: Ձեր կարծիքով, մեզ պե՞տք են խաղաղարար ուժեր:

– Եթե խոսքը գնում է Եվրոպայի դիրքորոշման մասին, ապա ստիպված ենք կրկին փաստել երկակի ստանդարտների առկայությունը: Ո՞ւր էր այդ նույն Եվրոպան 80-ականների վերջին, երբ Ղարաբաղը հարց է բարձրացրել Ադրբեջանի կազմից դուրս գալու մասին, եւ այստեղ ԽՍՀՄ ուժեր են մտցվել: Եվրոպան լռել է: Հենց այդ լռությունը եւ խաղաղարար ուժերի ներկայությունը բարենպաստ պայմաններ են ստեղծել, որպեսզի Ադրբեջանն իր քաղաքացիների դեմ մարտական գործողություններ սկսի: Եվրոպան լռել է նաեւ այն ժամանակ, երբ ԽՍՀՄ փլուզման ժամանակ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի տարածքում երկու պետություն է ստեղծվել: Նա ճանաչեց ընդամենը մի պետություն, որը շարունակում էր պատերազմական գործողությունները, այսինքն՝  ճանաչեց նաեւ նրա կանոնավոր զինված ուժերը: Այդ պատճառով, խոսելով խաղաղարար ուժերի մասին, ես համոզված եմ, որ ոչ ոք ի վիճակի չէ երաշխավորել, որ դրանով կապահովվի երկու ժողովուրդների խաղաղ կյանքը:

– Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, պայմանագիր ստորագրվի՞:

– Այսօր խաղաղությունը պահպանվում է մի շինծու պայմանագրի հիման վրա, որը ընդունվել է 1994-ի մայիսի 12-ին: Այդ փաստաթուղթն այնքանով է անորոշ, որ ոչ ոք չգիտե, թե ով է պատասխանատու շփման գծում 11 տարի շարունակվող փոխհրաձգությունների համար: Այո, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մոնիտորինգային խումբը դիտարկումներ է անցկացնում, ես էլ էի դրանց մասնակցում, բայց չեմ հիշում մի դեպք, երբ գոնե ասվեր, թե ով է մեղավոր եւ ով է պատասխանատվության ենթարկվել բազմաթիվ զոհերի համար: Առանց գնահատականի, առանց հստակ սահմանումների դժվար է մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկել եւ կանխարգելել զինադադարի նոր խախտումները:

Իմ խորին համոզմամբ, մինչեւ հստակ չգնահատվի, թե ով է սկսել պատերազմը, ով է հաղթել եւ ով է պարտվել, բանակցության առարկայի մասին անիմաստ կլինի խոսել: Ավելին, այդ անորոշությունը պատերազմը սկսած կողմին հնարավորություն է տալիս վերսկսել ռազմական գործողությունները: Եթե նման գնահատականներ չեն տալիս, ուրեմն՝ սպասում են, թե երբ մի կողմը լիովին կոչնչացնի մյուս կողմին: Ադրբեջանի կողմից ռազմատենչ հայտարարություններ են հնչում: Արեւմուտքը, որ արձագանքում է Բեն Լադենի ցանկացած խոսքին,  չի արձագանքում մի ամբողջ պետության սպառնալիքներին: Իսկ այնտեղ հասկանո՞ւմ են, թե ինչ անկանխատեսելի հետեւանքներ կարող են ունենալ նոր ռազմական գործողությունները: Ի՞նչ կլինի, եթե զինված մարդիկ հակամարտության գոտուց մտնեն այլ երկրների տարածք:

– Ըստ Ձեզ, որտե՞ղ պետք է տեղաբաշխվեն խաղաղարար ուժերը, ի՞նչ սահմանագծերում:

– Նախ՝ ասեմ, որ ռազմական գործողություններ ընթացել են Ղարաբաղի ամբողջ տարածքում, եւ չկա մի կառույց, որը կարող է հստակ ասել, թե որ տարածքն է ականապատված: Եթե միջազգային ուժերն այդքան հզոր են, ավելի լավ է ուժերն ուղղվեն ականազերծման խնդրի լուծմանը:

Կա երկրորդ հարցը. ի՞նչ առաքելություն են ունենալու այդ ուժերը: Եթե երկու ժողովուրդներին են բաժանելու, ապա առանց խաղաղության պայմանագրի ստորագրման անհնարին է զինադադարի պահպանման երաշխիքներ ապահովել:

Բացի այդ, ժողովուրդը չի ընդունի խաղաղարար ուժերի գաղափարը, քանի որ արդեն տեսել է նման ուժեր: Երբ մենք ծանր վիճակում էինք գտնվում, ոչ մի ուժ օգնության չհասավ մեզ: Ինքներս ենք լուծել մեր հարցերը: Հիմա նույն ժողովուրդն ենք, ոչինչ չի փոխվել: Իսկ խաղաղարար ուժերը պարտադրման տարր են:

– Ի՞նչ եք կարծում, պե՞տք է հանձնել ազատագրված տարածքները:

– ԼՂՀ-ում չկան ազատագրված տարածքներ: Կա Հանրապետության ամբողջականություն՝ ներկայիս բոլոր տարածքներով: Եթե ինչ-որ մեկը հիշում է ԼՂԻՄ-ը, որը գոյություն ուներ 70 տարի, ապա նա պետք է հիշի նաեւ այս երկրամասի հազարամյակների պատմությունը եւ անցած 18 տարիները: Եթե միջնորդներն առաջարկում են վերադարձ խորհրդային իրողություններին, մենք էլ առաջարկում ենք կրկին բաժանել Գերմանիան եւ վերականգնել ԽՍՀՄ-ը, որի կազմում համաձայն ենք ապրել:

– Ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկի ԼՂՀ-ն, որպեսզի իր ձայնը լսելի լինի:

– Մենք պետք է օրենք ընդունենք, որով Ադրբեջանը պիտի ճանաչվի ագրեսոր: Դա հակամարտությունը միջազգային իրավունքի դաշտ կհանի: Պետք է նաեւ օրենք ընդունենք, որով կճանաչենք ԼՂՀ-ն այսօրվա տարածքներով՝ մինչեւ հակամարտության քաղաքական կարգավորումը:

Երրորդ՝ Ղարաբաղը պիտի դիմի միջազգային հանրությանը, առաջին հերթին՝ Հայաստանին՝ ԼՂՀ ինքնիշխանությունը ճանաչելու պահանջով: Շատ կարեւոր է դիմել Հայաստանին՝ զինված ուժեր տրամադրել Ղարաբաղի բնակչության անվտանգությունն ապահովելու համար:

– Պարոն գեներալ, կիսո՞ւմ եք այն կարծիքը, ըստ որի արցախյան բանակը ամենամարտունակն է տարածաշրջանում:

– Մեր զինված ուժերը չպետք է դիտարկել այլ երկրների հետ համեմատության մեջ: Մենք պետք է լինենք ավելին, քան ուրիշները: Ռազմական ուժին պիտի գումարվի հայ մարդուն յուրահատուկ կարգապահությունը: Իսկ զինված ուժերի մարտունակության միակ չափանիշը ռազմի դաշտն է:

– Ձեր կարծիքով, հնարավո՞ր է ադրբեջանցի փախստականների վերադարձը Ղարաբաղ:

– Ըստ իս, այդ հարցը յուրաքանչյուր մարդ ինքը պետք է որոշի: Մեր սերունդը պատերազմ է տեսել, եւ այս պարագայում փախստականների վերադարձը ամենահաջող գաղափարը չէ: Իսկ երբ որ Ղարաբաղի անկախությունը կճանաչվի, այն ժամանակ մարդիկ իրենք կորոշեն, թե որտեղ ապրել:

Հարցազրույցը վարեց Նաիրա ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆԸ

 

ԱՆԹՈՒՅԼԱՏՐԵԼԻ Է, ԵՐԲ ՀՀ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՃՆՇՈՒՄ ԵՆ ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀԻՆ

Դեկտեմբերի 9-13-ը Մերձմոսկովյան Սնեգիր հանգստավայրում կայացել է Հայաստան-Ղարաբաղ-Ադրբեջան ձեւաչափով հասարակության ներկայացուցիչների հանդիպումների 9-րդ ռաունդը: 2001 թվականից սկսած եւ Դարտմուտյան կոնֆերանս կոչված այս քննարկումներին Հայաստանը ներկայացնում են ընդդիմադիրները՝ Արամ Գասպարի Սարգսյան, Վաղարշակ Հարությունյան: Ադրբեջանն ու Լեռնային Ղարաբաղը իշխանականներ են ներկայացնում՝ Հեյդար Ալիեւի խորհրդական Էլդար Նամազով, Արկադի Ղուկասյանի խորհրդական Դավիթ Բաբայան: Համանախագահները ԱՄՆ-ից Հարոլդ Սոնդերսն է, ՌԴ-ից՝ Վիտալի Նաումկինը:  Դեկտեմբերի 16-ին Երեւանում հանդիպելով լրագրողներին, Արամ Գասպարիչը տեղեկացրեց, որ կոնֆերանսը բոլորի հավանությանն արժանացած փաստաթուղթ է մշակել, որը կողմերը ընդունել են բոլորի, այդ թվում եւ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հավանությանն արժանացած փաստաթուղթ, որը սակայն չի ընդունում ՀՀ իշխանությունը՝ արդեն վեց ամիս: Մինչդեռ սա «խնդիրը համալիր դիտող եւ այժմ քննարկվող փաստաթղթին այլընտրանքային տարբերակ է եւ հայեցակարգային մոտեցում»: Արամ Գասպարիչը գիտի նաեւ ՀՀ իշխանությունների մերժողական պահվածքի պատճառը. նա վստահելի, բայց չբացահայտելի աղբյուրներից տեղեկացել է, որ «պարոնայք Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը շատ են խորացել տարածքները հանձնելու խնդրի մեջ»: Արամ Գասպարիչին ասել են նաեւ, որ հինգ տարածքների հանձնման դիմաց մենք ստանալու ենք Ղարաբաղում հանրաքվե անցկացնելու մի 5-10 տարով հետաձգում: Սա էլ իր մեջ վտանգներ է պարունակում, ահազանգում է Արամ Գասպարիչը. եթե 88-ին Ղարաբաղից հեռացել է 40 հազար ադրբեջանցի, ապա կվերադառնա 160 հազար:  Բացի սրանից, Արամ Գասպարիչը վտանգավոր եւ անթույլատրելի է համարում, երբ ՀՀ իշխանությունները ճնշում են ԼՂՀ նախագահին, երբ վերջինս հայտարարում է, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների զրույցները բանակցություններ չի համարում: Էլ ավելի վտանգավոր կլինի, եթե «պարոն Քոչարյանը» որոշի հանձնել տարածքները, եւ ԼՂՀ իշխանություններն ու ժողովուրդը հայտարարեն, որ այդ տարբերակին կողմնակից չեն: Այդ դեպքում, ըստ Արամ Գասպարիչի, պետք է ընդվզի ողջ հայ ժողովուրդը, քանի որ Ղարաբաղի հարցը ամենակենսական հարցն է. «Եթե մեր ժողովուրդը այնքան բթացած կլինի իշխանությունների լկտիություններից եւ այլանդակություններից, որ ոտքի չի կանգնի, ուրեմն մենք մեռած ազգ ենք եւ ազգ կոչվելու իրավունք չունենք»:  2006-ը Ղարաբաղի հարցի կարգավորման համար վճռորոշ լինելու մասով Արամ Գասպարիչը հայտարարեց. դա աշխարհաքաղաքական զարգացումների ծիրում է: 2006 թվականին Արեւմուտքի կողմից պետք է վերահսկվի Բաքու-Ջեյհանը եւ փակվի Իրանի սահմանը:

«Լրագիր»

 

ՂԱՐԱԲԱՂՈՒՄ ՀՈՌԵՏԵՍ ԵՆ

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավար Արման Մելիքյանը չի կիսում 2006 թ. ԼՂ հակամարտության լիակատար կարգավորման հնարավորության վերաբերյալ լավատեսական կանխատեսումները: Այդ մասին նա հայտարարել է «Արմինֆոյի» հետ ունեցած զրույցում: «Ես գերադասում եմ հիմնվել ոչ թե կանխատեսումների, այլ իրական փաստերի վրա, իսկ այսօր իրական փաստերը լավատեսություն չեն ներշնչում»,- ասել է Մելիքյանը: Հիշեցնենք, որ ԼՂՀ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը եւս, լրագրողների հետ զրույցում, օրերս նման կարծիք էր հայտնել: Մինչդեռ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները, իրենց հերթին, համարում են, որ 2006-ին հակամարտության կարգավորման գործում առաջընթացի հասնելու լավ հնարավորություններ կան, հաշվի առնելով Հայաստանում եւ Ադրբեջանում ընտրությունների բացակայությունը:

«Առավոտ»

 

ՂԱՐԱԲԱՂԻՆ ԱՌԱՋԱՐԿՎԵԼՈՒ Է ԱՆԿԼԱՎԱՅԻՆ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱ՞Կ

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները երեկ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նորից կրկնեցին իրենց այն միտքը, որ 2006-ը շատ «բարենպաստ պատուհան է» ԼՂ հիմնահարցի կարգավորման համար: Նրանք նաեւ հերքեցին Արկադի Ղուկասյանի այն պնդումը, որ կարգավորման վերաբերյալ առաջարկներն իրենք ներկայացրել են բանավոր, ու Յուրի Մերզլյակովն ասաց, որ բոլոր առաջարկությունները գրավոր ներկայացվել են Արկադի Ղուկասյանին:

Սակայն, ինչպես տեղեկացանք դիվանագիտական մի աղբյուրից, որը հասկանալի պատճառներով չենք բացահայտում, համանախագահների առաջարկությամբ Արցախը ստանալու է անկլավային կարգավիճակ, եւ անգամ Լաչին ու Շուշի են վերադառնալու ադրբեջանցի փախստականները: Մեր աղբյուրի տեղեկացմամբ, Արցախի եւ ՀՀ-ի ցամաքային կապի ապահովման ոչ մի երաշխիք համանախագահները չեն ներկայացնում, ու հատկապես այդ հանգամանքը շարժել էր Արկադի Ղուկասյանի զայրույթն ու հիասթափությունը:

«Իրավունք», 16.12.2005 

 

ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ

Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար էլմար Մամեդյարովը, ըստ «Թուրան» գործակալության, մեկ քայլ առաջ է համարել այն, որ ԵԱՀԿ խաղաղապահ առաքելության պլանավորման խումբ է օրերս այցելել ԼՂ հակամարտության գոտի:

Մամեդյարովը նշել է, որ հակամարտության գոտում խաղաղապահ ուժերի տեղակայումը գտնվում է այն հարցերի շարքում, որ բանակցությունների կողմերը քննարկում են: Իսկ 2006-ի հունվարին, ըստ Էլմար Մամեդյարովի, նշյալ խումբը ուսումնասիրություններ կիրականացնի Ադրբեջանի գրավյալ տարածքներում, որից հետո միայն որոշում կկայացվի խաղաղապահների տեղակայման վերաբերյալ: Իսկ ըստ «Ազատություն» ռ/կ-ի՝ ԵԱՀԿ համանախագահ Յուրի Մերզլյակովը երկու օր առաջ հայտարարել է, թե ԼՂ հակամարտության կողմերը համաձայնության են եկել հակամարտության գոտում խաղաղապահ ուժերի տեղակայման հարցում, եւ նշել է, որ խաղաղապահները կկազմեն 10 հազար հոգի, իսկ նրանց տեղակայման գործընթացը կիրականացվի 3-4 ամսվա ընթացքում: Այսուհանդերձ, հստակեցված չէ, թե 3-4 ամսվա հաշվարկը երբվանից է սկսվում: Նշենք նաեւ, որ ԼՂ հակամարտության գոտում խաղաղապահ զորքերի տեղադրմանը կտրականապես դեմ է Իրանը: ՌԴ-ն, հնարավոր է, այս հարցում փոխել է դիրքորոշումը, բայց նախկինում նույնպես դեմ է եղել:

«Հայկական ժամանակ», 23 դեկտեմբերի, 2005

——————————————————————————————-

Սահմանադրություն

ԼՂՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ

Յուրաքանչյուր պետության սահմանադրություն տվյալ ժողովրդի պատմական զարգացման արդյունքն ու բնութագրիչն է, որում դրսեւորվում են նրա ոգին, արժեհամակարգը, դավանվող գաղափարախոսությունը՝ ձգտումներով եւ պատկերացումներով հանդերձ:

Սահմանադրությունը, որպես պետության հիմնական օրենք, սահմանում է պետության եւ հասարակության կենսունակության եւ զարգացման իրավական հիմքը, պետական կարգը, պետության կառավարման ձեւը, կառուցվածքը, պետական իշխանության համակարգի ձեւավորման եւ գործունեության կարգը, անհատի եւ հասարակության իրավական կարգավիճակը՝ դրանով իսկ հանդիսանալով պետության իրավակարգի սկզբնաղբյուրը եւ դրա կայունության երաշխավորը:

Սահմանադրությունը, օժտված լինելով բարձրագույն իրավաբանական ուժով, այն կողմնորոշիչն է, որի հիման վրա ձեւավորվում է պետության ամբողջ իրավական համակարգը, որն ուղղորդում է նրա օրինաստեղծ գործունեությունը:

Սահմանադրությունը, որպես քաղաքական փաստաթուղթ, ամրագրում է այն հիմնարար սկզբունքները, որոնք կազմում են պետական, հասարակական գործընթացների ուղղվածությունը, ժողովրդի, հասարակության, անհատի, պետության փոխհարաբերությունների փիլիսոփայությունը՝  ի շահ ներկա եւ ապագա սերունդների:

Արցախահայության ազգային-ազատագրական պայքարն իր օրինաչափ գագաթնակետին հասավ 1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին.  գործելով թե գոյություն ունեցող ԽՍՀՄ օրենսդրության և թե միջազգային իրավունքի ոգուն ու տառին համապատասխան, արցախցիները հռչակեցին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն անկախ պետության ստեղծման մասին, ինչն ամրագրվեց ԼՂՀ պետական անկախության մասին Հռչակագրում (6. 01. 1992 թ.):

1992 թ. հունվարի 8-ին ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի կողմից ընդունված «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական անկախության հիմունքների մասին» ԼՂՀ սահմանադրական օրենքը ամրագրեց նորանկախ պետության պետական կարգի հիմնադրույթները եւ ԼՂՀ պետական անկախության մասին Հռչակագրի հետ միասին հիմնադրեց օրենսդրության նորմատիվ-իրավական հիմքը:

Սակայն սրանով չավարտվեց արցախահայության ազգային-ազատագրական պայքարը, այն թևակոխեց նոր փուլ: Ադրբեջանի կողմից պարտադրված պատերազմում պետք էր պաշտպանել ձեռք բերված ազատությունը, անկախությունը: Դա հնարավոր եղավ ամբողջ հայության ջանքերով՝ բազմաթիվ զոհերի եւ զրկանքների գնով:

ԼՂՀ պետական կարգի նորմատիվ-իրավական դաշտի ամբողջականացման գործընթացն ակտիվացավ 1994թ.՝ զինադադարի հաստատումից հետո: Հաստատակամ ընթանալով ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետության կառուցման ճանապարհով, իշխանությունների տարանջատման սկզբունքին համապատասխան վերակազմավորվեցին պետական իշխանության մարմինները, սահմանվեց ԼՂՀ Նախագահի ինստիտուտը, ամրագրվեց նոր ընտրական համակարգ, տարիների ընթացքում ընդունվեցին բազմաթիվ օրենքներ, որոնք ստեղծեցին ԼՂՀ անկախ պետության կայացման համար ամուր նորմատիվ-իրավական դաշտ, որը հանդիսանում է ԼՂՀ Սահմանադրության նորմատիվ-իրավական հիմքը:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը, ուրույն տեղ զբաղեցնելով տարածաշրջանի քաղաքական դաշտում, հաստատուն քայլերով ապացուցել է իր կենսունակությունը՝ ստեղծելով էֆեկտիվ գործող իշխանության համակարգ, որի հիմքում ընկած են ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետության սկզբունքները:

Ձեւավորված պետական իշխանության եւ տեղական ինքնակառավարման համակարգը, պետական կառավարման ձեւը, առ այսօր պահպանվող ռազմական դրության պայմաններում, ապացուցեցին իրենց կենսունակությունը եւ արդյունավետությունը:

Այսօր ԼՂՀ անկախ պետականության զարգացումը պահանջում է նոր ռազմավարություն, նոր մոտեցումներ, նոր գաղափարներ եւ մեխանիզմներ, որոնք իրենց արտացոլումը պետք է գտնեն Սահմանադրության մեջ՝ դրանով իսկ ազդարարելով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կայացման նոր փուլ, ապահովելով Արցախի ժողովրդի հետագա զարգացման քաղաքական եւ իրավական հիմքը՝ միջազգային իրավունքի նորմերին, աշխարհում տեղի ունեցող ժողովրդավարական զարգացումներին, եվրոպական չափանիշներին, համամարդկային արժեքներին ներդաշնակ:

Ընդհանուր առմամբ, ԼՂՀ Սահմանադրության դրույթները պետք է համահունչ լինեն սահմանադրականության զարգացման արդի հանրաճանաչ պահանջներին եւ միտումներին, համապատասխանեն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետությունը բնութագրող միջազգային չափանիշներին, միեւնույն ժամանակ համադրվելով մեր իրականության հետ եւ հաշվի առնելով մեր այն առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են պետականության ամրապնդման խնդրով:

ԼՂՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ՀԻՄՆԱԴՐՈՒՅԹՆԵՐԸ

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Սահմանադրությունը, որպես ինքնիշխան, ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետության սահմանադրություն, պետք է նպատակաուղղված լինի.

– Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն անկախ ինքնիշխան պետության ստեղծման միջոցով արցախցիների կողմից իրագործված ինքնորոշման իրավունքի՝ սահմանադրական մակարդակով ամրագրմանը,

– ժողովրդավարության զարգացմանը,

– իրավական պետության լիարժեք կայացմանը,

– մարդու եւ քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների ապահովմանը եւ պաշտպանության սահմանադրական գործուն երաշխիքների սահմանմանը,

– տեղական ինքնակառավարման խթանմանը,

– քաղաքացիական հասարակության կայացմանը:

Այս խնդիրների իրականացումն ի վերջո կամրապնդի հասարակության եւ պետության միջեւ այնպիսի փոխհարաբերություններ, որտեղ իշխում են իրավունքի եւ օրինականության սկզբունքները՝ ի շահ հասարակության եւ մարդու ազատության, անվտանգության, պաշտպանվածության, բարեկեցության, կայուն զարգացման, և միաժամանակ ապահովվում է այնպիսի սոցիալական կարգ, որտեղ արդարությունը եւ գթասրտությունը ոգեշնչում են բոլոր ազգային ինստիտուտները:

Ընդհանուր առմամբ, Սահմանադրությունը պետք է ունենա հայեցակարգային-գաղափարական ծանրաբեռնվածություն:

Իրավունքի իշխանություն օրենքի միջոցով՝ սա է հիմնական գաղափարը, որը պետք է արտացոլված լինի Սահմանադրությունում, որպես Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության՝ ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետության Հիմնական օրենքի հայեցակարգային – գաղափարական հիմք:

Սահմանադրությունը պետք է վերաբերի ոչ միայն պետության ներքին կյանքին, այն միաժամանակ պետք է հանդիսանա նրա արտաքին գործունեության հիմքը: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության միջազգային իրավասուբյեկտությունը պետք է արտացոլված լինի Սահմանադրությունում՝ որպես միջազգային իրավունքի սկզբունքներին եւ նորմերին համապատասխան ստեղծված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության՝ ինքնիշխան պետության Հիմնական օրենքի հայեցակարգային – գաղափարական հիմք:

Հաշվի առնելով սահմանադրական միջազգային փորձը, սահմանադրական փոփոխությունների միջազգային պրակտիկան, ժողովրդավարական զարգացումների միջազգային միտումները, սահմանադրականության զարգացման արդի հանրաճանաչ պահանջները և ուղղությունները՝ անհրաժեշտ է.

– ամրագրել մարդու հիմնական իրավունքները եւ ազատությունները որպես անօտարելի եւ բարձրագույն արժեք,

– կատարելագործել պետական իշխանության գոյություն ունեցող համակարգը՝ հստակեցնելով գործառույթների եւ լիազորությունների դաշտը՝  իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի փիլիսոփայության ներքո,

– ամրագրել տեղական ինքնակառավարումը, որպես ժողովրդաիշխանության ինքնուրույն ձեւ, սահմանադրական կարգի հիմունքներում,

– ստեղծել նոր սահմանադրական ինստիտուտներ՝ հասարակական եւ պետական խնդիրների լիարժեք եւ արդյունավետ լուծման համար:

Այս ամենը պետք է զուգակցվի Սահմանադրության ոգուն համահունչ պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների, հասարակական միավորումների, հասարակության՝ ամբողջապես, եւ քաղաքացիների՝ անհատապես, նպատակաուղղված գործունեության ուղղորդմամբ, ինչը պետք է լինի պետականության զարգացման նոր ռազմավարությունը:

Մարդու եւ քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների ամրագրման, ապահովման եւ պաշտպանության հարցում հայեցակարգային հիմնադրույթները

Մարդու եւ քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների ամրագրման, ապահովման եւ պաշտպանության հարցում հիմք են ընդունվում «Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի» (1948 թ.), «Մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.), «Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային պակտի (1966 թ.), «Տնտեսական, սոցիալական եւ մշակութային իրավունքների մասին» միջազգային պակտի (1966 թ.) եւ մարդու իրավունքներին վերաբերող այլ հանրաճանաչ միջազգային-իրավական ակտերի նորմերի պահանջները:

Մարդու եւ քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները ճանաչվում եւ ամրագրվում են որպես անօտարելի եւ բարձրագույն արժեք, որպես անմիջականորեն գործող իրավունք՝ դրանց իրագործման եւ պաշպանության սահմանադրական երաշխիքների եւ այդ իրավունքների հնարավոր թույլատրելի սահմանափակումների տրամաբանության եւ ծավալների սահմանմամբ: Ընդ որում, այդ սահմանափակումները պետք է սահմանվեն օրենքով և լինեն համաչափ:

Մարդու եւ քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանությունը գնահատվում է որպես իրավակարգի բարձրագույն արժեք, ԼՂՀ պետական կարգի հիմքերից մեկը՝ ապահովելով իրավահավասարություն եւ ներդաշնակություն անհատական ու հասարակական, պետական շահերի միջեւ՝ առանց որեւէ խտրականության:

Իշխանությունների տարանջատման ամրագրման հարցում հայեցակարգային հիմնադրույթները

Յուրաքանչյուր իրավական պետության սահմանադրության կարեւորագույն հարցերից է իշխանությունների տարանջատումը օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների՝ հստակ եւ գործուն զսպումների ու հակակշիռների համակարգի սահմանմամբ, որն արդյունավետ կհավասարակշռի դրանք:

Սահմանադրությունում իշխանությունների տարանջատումը եւ հավասարակշռումը անհրաժեշտ է ամրագրել որպես Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական իշխանության եւ կառավարման արդյունավետ կազմակերպման, իրականացման եւ վերահսկողության կառուցակարգային եւ գործառնական սկզբունք, որը ժողովրդավարության եւ իրավունքի գերակայության պայմաններում կապահովի հասարակության եւ պետության ներդաշնակ եւ կանխատեսելի զարգացումը:

Վերոշարադրյալի համատեքստում էական նշանակություն ունեն նաեւ Հանրապետության Նախագահի ինստիտուտի տեղն ու դերը պետական իշխանության համակարգում, օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների հետ Նախագահի ինստիտուտի հստակեցված փոխհարաբերությունները, որոնք ապահովված կլինեն հավասարակշռության գործուն համակարգով: Այդ առնչությամբ, որպես պետության գլուխ, ԼՂՀ Նախագահի գործառույթները պետք է լինեն Սահմանադրության պահպանման երաշխավորումը, օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների բնականոն եւ նպատակաուղղված գործունեության ապահովումը՝ ի շահ հասարակական արժեքների՝  ազատության, անվտանգության, պաշտպանվածության, կայունության, արդարության, օրինականության եւ բարեկեցության ապահովման: Այդ համատեքստում Հանրապետության Նախագահը հանդիսանում է Հանրապետության ինքնիշխանության, անկախության, տարածքային ամբողջականության և անվտանգության երաշխավորը:

Տեղական ինքնակառավարման ամրագրման եւ ապահովման երաշխիքների հարցում հայեցակարգային հիմնադրույթները

Տեղական ինքնակառավարմանը վերաբերող դրույթների հիմքում պետք է դրվեն «Տեղական ինքնակառավարման մասին» եվրոպական խարտիայի (1985թ.)  սկզբունքները:

Տեղական ինքնակառավարումը, որպես ժողովրդաիշխանության ինքնուրույն ձեւ, պետք է ամրագրվի սահմանադրական կարգի հիմունքներում՝ ընդգծելով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովրդավարական հասարակության կարեւորագույն հիմքերից մեկի կայացմանն ուղղված նպատակային համակարգված քաղաքականության իրականացման վճռականությունը: Անհրաժեշտ է ամրագրել բավարար երաշխիքներ տեղական ինքնակառավարման ինքնուրույնության ապահովման համար:  Երաշխավորելով  տեղական ինքնակառավարման, որպես ժողովրդավարական ինստիտուտի, հանրային իշխանության առանձին ճյուղի, եւ դրա մարմինների տարանջատումը պետական կառավարման համակարգից՝ միեւնույն ժամանակ անհրաժեշտ է ամրագրել առավել արդյունավետ իրականացման նպատակով պետական իշխանության լիազորությունների պատվիրակման հնարավորությունը տեղական ինքնակառավարման մարմիններին:

Վերոշարադրյալի հետ մեկտեղ անհրաժեշտ է ընդգծել Սահմանադրության նախաբանի դերը եւ նշանակությունը: Ընդհանուր առմամբ, Սահմանադրության նախաբանը պետք է ունենա հայեցակարգային – գաղափարական ծանրաբեռնվածություն: Եթե Սահմանադրությունն ամբողջության մեջ դիտարկենք որպես ներկա նվաճումների եւ ապագայի պատկերացումների ակումուլյացիա, ապա Սահմանադրության նախաբանում պետք է դրսեւորվեն այն անցած ճանապարհը, որը հնարավորություն է տալիս բնութագրել հասարակությունը պատմական զարգացման արդի ժամանակաշրջանում, դավանվող արժեքները, հանգամանքները, որոնք հիմք են հանդիսանում Սահմանադրության ընդունման համար եւ կանխորոշում են նրա էությունը:

ԼՂՀ   Սահմանադրության նախագծի մշակման պետական հանձնաժողով

 

ԼՂՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ԼՂՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԾԻ ՄՇԱԿՄԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱԶՄԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հաշվի առնելով ԼՂՀ Ազգային ժողովի 2005 թվականի հունիսի 19-ի ընտրությունների արդյունքները և կառավարության կազմում տեղի ունեցած փոփոխությունները՝ ԼՂՀ Ազգային ժողովը  որոշում    է.

1. Հաստատել Սահմանադրության նախագծի մշակման պետական հանձնաժողովի հետևյալ կազմը՝

Հանձնաժողովի նախագահ

Արկադի Արշավիրի ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ – ԼՂՀ Նախագահ

Հանձնաժողովի նախագահի տեղակալներ 
Աշոտ Վլադիմիրի ՂՈՒԼՅԱՆ – ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ

Անուշավան Սուրենի ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
– ԼՂՀ վարչապետ

Հանձնաժողովի անդամներ

Կարեն Զարմայրի ԲԱԲՈՒՐՅԱՆ – ԼՂՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար

Արմեն Միքայելի ԶԱԼԻՆՅԱՆ
– ԼՂՀ Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար

Ռուդիկ Լևոնի ՀՅՈՒՍՆՈՒՆՑ
– ԼՂՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ, ԱԺ «Հայրենիք» խմբակցության անդամ

Արարատ Աշոտի ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
– ԼՂՀ փոխվարչապետ

Վահրամ Սերգեյի ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ
– ԼՂՀ Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ, «Ժողովրդավարություն» խմբակցության ղեկավար

Յուրի Էդուարդի ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
– ԼՂՀ Ազգային ժողովի պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ

Ռուդոլֆ Գեորգիի ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ – ԼՂՀ Ազգային ժողովի պաշտպանության, անվտանգության և օրինապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ

Արմեն Թեմուրի ՍԱՐԳՍՅԱՆ – ԼՂՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր, «ՀՅԴ-Շարժում-88» պատգամավորական խմբի ղեկավար

Ռոբերտ Քրիստափորի ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ – ԼՂՀ արդարադատության նախարար

Հրանտ Արտեմի ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ  – Արցախի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար

2. Ուժը կորցրած ճանաչել ԼՂՀ Ազգային ժողովի 2004թ. ապրիլի 14-ի «Սահմանադրական հանձնաժողովի նոր կազմը հաստատելու մասին» թիվ Ն-0439-3 որոշումը:

ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ՝                        Ա. ՂՈՒԼՅԱՆ

21 դեկտեմբերի 2005 թվականի, ք. Ստեփանակերտ

——————————————————————————————-

Դեմքեր 

ԵՐԿՈՒ ԴՐՎԱԳ ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՑ 

Դրվագ առաջին

Ստեփանակերտի հարավ-արևելյան կողմի բնակիչները (Սախարովի, Ռուբեն, Ուլուբաբյան և այլ փողոցներ) Արցախի ազգային-ազատագրական պատերազմի տարիներին մի յուրահատուկ դաժան պայմաններում էին գտնվում. փողոցներում շարժվելիս, բակերում ներս ու դուրս անելիս, խանութ գնալ-գալուց Կրկժանի նշանա-ռուները միշտ օգտվում էին մարդկանց անզգուշությունից… Նրանց հեռահար գնդակից մահացավ Հենրիխ Ավետիսյանը, վիրավորվեց Խաչիկ Աբրահամյանը: Սախարովի փոցողով անցնելիս Կրկժանից արձակված գնդակներից պատերազմի տարիներին մահացել են վեց խաղաղ բնակիչներ:

Քիչ չեն դեպքերը, երբ Կրկժանից ազերի նշանառուները փորձել են տների մեջ էլ մարդ սպանել: Դրա համար էլ տներում պատուհանների ուղղությամբ ցերեկն ընդհանրապես չէինք լինում, գիշերն էլ չէինք քնում:

Կրկժանը մեզ համար վիշապօձ էր դառել:

Այս անտանելի վիճակը դրդապատճառ դարձավ, որպեսզի թաղի բնակիչներս փող հավաքենք՝ Կրկժանի ճակատամարտում օգտագործելու, ծայրաստիճան կարիքավորներին օգնելու և այլ նպատակների համար: Դրանից հետո սկսեցինք շփման մեջ մտնել խորհրդային բանակի զորամասի այն սպաների հետ, որոնք ընտանիքներով վարձով ապրում էին մեր թաղի տներում:

Նրանց և մեր միջև միշտ էլ հարևանություն-բարեկամություն է եղել:

Այն ծանր օրերին մեզ ամենից շատ օգնեց զորամասի մի սպա, որ վարձով ապրում էր Սախարովի փողոցի թիվ 15 տանը: Նրա գործնական բնույթի խորհուրդներն, օգնությունը շատ անհրաժեշտ էին պահակակետերում գիշեր-ցերեկ հերթապահող մեր տղաներին: Այդ ամենի համար մեր հավաքած փողից գումար խոստացանք տալ նրան: Նա խիստ նեղացավ մեզանից, վիրավորված տեսքով ասաց. «Ի՞նչ է, դուք հայրենասեր եք, ես՝ ո՞չ»: Նա պաշտպանության ներկայիս նախարար Սեյրան Օհանյանն էր:

Այդ հանդիպումից երկու օր հետո Կրկժանը վերջապես ազատագրվեց:

Դրվագ երկրորդ

Սիրտս լցվում է ուրախությամբ, երբ հիշում եմ մեր պաշտպանական բանակի՝ իրար հաջորդող հաղթանակները, երբ իրար հետևից ազատագրում էին մեր հողերը: Այն էլ եմ հիշում, երբ Շուշին ազատագրելու հերթն եկել էր, բայց… ուշանում էր, ձգձգվում, հետաձգվում… Արցախցիներս (և ոչ միայն արցախցիներս) անհամբեր սպասում էինք, իսկ Շուշիում բույն դրած ազերիներն ամեն օր կրակի տակ էին առնում Ստեփանակերտ, Շոշ, Դաշուշեն, Քարին տակ և այլ գյուղեր: Այս արկերից մեկը ապրիլի 27-ին պայթեց Ռուբեն փողոցի թիվ 45 տան առաջ՝ երկրաշարժի նման ցնցելով Շահեն Վանեսյանի երկու հարկանոց տունը: Դա «Գրադ»-ի արկ էր: Բարեբախտաբար, բազմանդամ ընտանիքի անդամներից ոչ ոք չէր տուժել, վնասվել էին տան պատերը, պատուհանների ապակիները:

Այդ տանն էր պարում նաև Շուշիի շրջանի Կիրով գյուղից Ստեփանակերտ եկած 90-ամյա Հայկանուշ Վանեսյանը՝ ադրբեջանցիների կողմից գյուղը գրավելուց-հրդեհելուց հետո: Թաղում բոլորս նրան «Այա» էինք ասում: Նա 12 տարեկանից կրում է Այայի գեղեցիկ տարազը՝ խլեղը:

Առավոտյան Այան իր ոտքով գալիս է Ռուբեն փողոցի թիվ 6 տան մոտ գտնվող պահակակետը և խնդրում հերթապահող տղաներին, որպեսզի իրեն տանեն Կամանդոսի՝ Արկադի Տեր-Թադևոսյանի մոտ: Երբ տղաներն հարցրել են նրա գնալու նպատակը, նա հուզված սկսել է պատմել. «1919թ. այսպիսի ծանր դրություն կար նաև մեր գյուղում, Շուշիում: Բերդաշենցիները կազմակերպել են իմ հանդիպումը Անդրանիկի հետ Գորիսում: Հանդիպել եմ Անդրանիկի հետ, խնդրել, որ գա Ղարաբաղ, մեզ ազատի, բայց չի խոստացել, ասել է. «Աղջիկ ջան, շատ դժվար բան ես խնդրում, գալը և ամեն ինչ անելը դժվար չէ ինձ համար, բայց հետևանքները, մարդիկ ասում են, ծանր կլինի»,- իր խոսքն այսպես է վերջացրել Անդրանիկը»:

Այային Կոմանդոսի մոտ տարանք:

Արկադի Տեր-Թադևոսյանը խնդրում է Այային՝ ասել իր մոտ գալու նպատակը:

– Այան բոյիդ մատաղ ինի,- իր խոսքը այսպես է սկսում Հայկանուշ Վանեսյանը,- ապրում էի Շուշիի շրջանի Կիրով գյուղում, թուրքերը խանգարել են մեր կյանքը, ստիպված եկել եմ Ստեփանակերտ, տղայիս մոտ եմ ապրում, ամեն օր Շուշիից արկեր և ռումբեր են գալիս դեպի մեզ, այստեղ էլ ինձ լավ չեմ զգում, եկել եմ խնդրեմ, որ Շուշին շուտ ազատագրես:

– Հետո, էլ ի՞նչ պահանջ ունես, Այա:

Այան նորից է գրկում Հրամանատարին ու շարունակում.

– Մեկ էլ մեր գյուղը՝ Կիրովը, երկար մի թողիր թշնամու ձեռքին, ազատիր, որ գնամ այնտեղ ապրեմ:

– Այա, ասածներդ կանեմ շատ շուտ, գնա հանգիստ ապրիր մինչև… մի քանի օր:

Հրամանատարի, իր թիկնապահների, մարտական ընկերների և մյուս բոլոր ներկաների համար չափազանց հետաքրքիր եղավ, երբ Այան մեքենայից հանեց իր ձեռքով և թաղի բնակիչների միջոցներով պատրաստած մատուցարանը՝ բազմազան ուտելիքներով և թթի օղիով, հանձնեց հրամանատարին և ասաց. «Բռնած գործը կիսատ չթողես, բոյիդ մատաղ, մեր գյուղերը, մեր հողերը բոլորը կազատագրես»:

Այս հանդիպումը ապրիլի 28-ին էր, իսկ մայիսի 8-ին Շուշին արդեն ազատագրված էր, և հաղթարշավը շարունակվում էր…

1998թ. փետրվարին Այան մահացավ 96 տարեկան հասակում: Նա սրտում պահած վերջին խոսքը ասել է որդուն՝ Շահենին. «Կամանդոսին կասեք, որ Այան շատ շնորհակալ է քեզանից, երանի թե Անդրանիկն էլ ասածս արած լիներ…»:

Ժորա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

 

ՌԱԶՄԱԴԱՇՏՈՒՄ ԿԻՆՆ ԷԼ ԶԻՆՎՈՐ Է

Արցախի ազատագրական պայքարում մատուցած ծառայության համար Անահիտ Թամրազյանը պարգևատրվել է «Արիության համար» և «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալներով: Ամուսինը՝ Սլավիկ Պողոսյանը, պատերազմը սկսվելու առաջին իսկ օրերից գնաց պաշտպանելու իր հողն ու ընտանիքի պատիվը: Անահիտն ամուսնուն շարունակ խնդրում էր, որ իրեն էլ վերցնի հետը: Սակայն նա ամեն անգամ մերժում էր և հորդորում տանը մնալ ու խնամել իրենց մինուճար որդի Մհերին: Սլավիկը քաջաբար կռվեց, սակայն նրան վիճակված չէր ապրել մինչև հաղթանակը: 1992-ի հուլիսի 29-ին Մարտակերտի շրջանի Կուսապատ գյուղում հերթական առաջադրանքը կատարելիս ընդհատվեց հայորդու կյանք:

Անահիտը շատ ծանր տարավ սիրելի ամուսնու մահը, երկար ժամանակ չէր կարողանում ուշքի գալ: Սակայն դեռ կային Մհերը, հայրենի հողը, մաքառող եղբայրներն ու քույրերը: Նրա մեջ վրեժխնդրության զգացումն էր ծիլ տվել: Եւ շուտով հայտնվեց ազատամարտիկների շարքերում: Պատերազմը բացահայտեց Անահիտի մարդկային շատ հատկանիշներ՝ հայրենասիրություն, պարտաճանաչություն, աշխատասիրություն և վախը հաղթահարելու կարողություն, ինչը անգամ ոչ բոլոր տղամարդիկ ունեն:

Ընտանիքի անդամները, հարազատները դեմ էին, սակայն Անահիտի վճիռը վերջնական էր: Թողնելով հայրական տունը, իր անբաժան ընկերուհիներ Մարգարիտ Թառանյանի և Անահիտ Պետրոսյանի հետ մեկնեց ռազմաճակատ և, որպես կին զինվոր, իր մարտական կենսագրությունը հյուսեց Լաչինում, Քելբաջարում, Աղդամում, Մարտակերտում…

Անահիտն այն բուժքույրերից էր, ովքեր հավասարապես նաև ազատամարտիկ էին: Անհրաժեշտության պահին, առանց հապաղելու, սանիտարական պայուսակը փոխարինում էր ավտոմատով ու տղամարդկանց հետ կողք-կողքի կռվում: Միևնույն ժամանակ զինվորների համար նաև քույր էր՝ քնքուշ, բարի: Անահիտը մասնակցեց բազմաթիվ մարտական գործողությունների, վիրավորների կյանք փրկեց, ցավոք, նաև քաջորդիների դիակներ հանեց կրակակետերից:

Մինչև արցախյան պատերազմի վերջին օրը մնաց իր զինակիցների կողքին: Զինադադարից հետո էլ  Անահիտն ընդունվեց Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանը: Սակայն կյանքը շարունակում է անակնկալներ մատուցել նրան: Համենայն դեպս, ընթերցողը շատ կզարմանա՝ տեղեկանալով, որ նա ներկայումս «Փեյս» հեռուստառադիոընկերության փոխ-տնօրենն է:

Ինչպես ասում են, անմեկնելի են Աստծո ուղիները:

Արտավազդ ԻՍՐԱՅԵԼՅԱՆ

——————————————————————————————-

Մանկական աշխարհ
ՆՐԱ ՀՈԳՈՒ ՋԵՐՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ամեն անգամ, երբ Լիդա Սիմոնյանը ոտք է դնում մանկապարտեզի շեմին, մի քաղցր հիշողություն է գալիս ու պարուրում նրան: Այդ պահին նա մտաբերում է այն օրը, երբ առաջին անգամ ոտք դրեց մանկապարտեզ ու սկսեց աշխատել որպես դաստիարակչուհի:

Մոտ 40 տարի է անցել այդ օրից: Շատ բան է փոխվել Լիդայի կյանքում: Իր ջանասեր ու նվիրված աշխատանքի շնորհիվ նա դարձել է կոլեկտիվի սիրելին, արժանացել նրա վստահությանը: Իր կյանքը կապելով մանուկների հետ, այժմ էլ շարունակում է աշխատել Ստեփանակերտի թիվ 1 պետական մանկապարտեզում՝ որպես տնօրեն:

40 տարի երեխաների հետ, երեխաների համար, տարիներ, որոնք լի են անձնվեր աշխատանքի բազում օրերով: Մանկապարտեզում այսօր ում էլ որ հարցնեք, նա ձեզ կասի. «Ջերմ սիրտ ու ազնիվ հոգի ունի մեր Լիդան»:

Իսկ ճանաչումը միանգամից չի եկել: Մատաղ սերնդի դաստիարակության բնագավառում ճանաչման արժանանալու համար Լիդա Սիմոնյանը երկար ճանապարհ է անցել:

Ամեն օր վաղ առավոտյան Լիդա Լևոնովնան շտապում է աշխատանքի, այնտեղ, ուր իրեն սպասում են 80 երջանիկ ու թռվռուն մանուկներ: Մինչև երեխաների գալը ստուգում է ննջասենյակների, ճաշարանի, խաղասենյակների մաքրությունը, մտմտում երեխաների հանգիստը հետաքրքիր ու հմտորեն կազմակերպելու մասին: Իսկ մանուկներն էլ ամեն օր զգում են նրա մայրական քնքուշ վերաբերմունքը: Նա ևս մայր է ու լավ է հասկանում, որ մոր սերը երեխայի նկատմամբ սահման չունի:

Երեխաների մասին խոսելիս Լիդա Սիմոնյանի դեմքը պայծառանում է, խոսքը դառնում է ավելի պատկերավոր: Դաստիարակ լինելը նրա համար պատիվ է, քանի որ, ինչպես ինքն է գտնում, դաստիարակը երեխային դարձնում է բարի ու խելամիտ:

Իր օգտաշատ գործում Լիդան, իհարկե, մենակ չէ: Նա մի առանձին հպարտությամբ է խոսում իր օգնականներ, դաստիարակչուհիներ Սուսաննա Իսրայելյանի, Էմմա Անտոնյանի, Ժաննա Մարգարյանի, Էլմիրա Հարությունյանի և մյուսների մասին:

Ի՞նչ է տիկին Լիդան ակնկալում նոր տարուց.

– Թող 2006 թվականն ուրախություն բերի մեր բոլոր երեխաներին, թող Արցախ աշխարհում ընդմիշտ լինի խաղաղություն, որ մեր մանուկները աճեն գարնան ծաղիկների պես, ժպտան իրենց մայրերի ջերմ գրկում: Չէ՞որ նրանցով միայն մեր նոր տարին կլինի ուրախ ու երջանիկ:

Մարինա ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ,  ԱրՊՀ, ժուռն., 5-րդ կուրս

——————————————————————————————-

Նամականի

ՀԵՌՈՒՍՏԱՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԵՐ ՕՐԵՐՈՒՄ

Հեռուստատեսությունը՝ ԶԼՄ-ների ամենախոշոր ու ազդեցիկ ներկայացուցիչը, շատ մեծ ու բազմաֆունկցիոնալ դեր է կատարում մեր կյանքում։ Այսօր երևի չկա մի բնակարան, ուր թափանցած չլինի այն։ Մենք արդեն իսկ չենք կարող պատկերացնել մեր կյանքն առանց հեռուստատեսության։ Սա լավ է թե վատ՝ դատեք ինքներդ։ Իսկ մենք փորձենք ի հայտ բերել դրա թե՛ դրական և թե՛ բացասական կողմերը։

Հեռուստատեսության գերնպատակն իր ստեղծման օրից եղել է հրատապ ինֆորմացիայի հաղորդումը։ Այնուհետև, ժամանակի ընթացքում, այն սկսել է իրականացնել ամենատարբեր ֆուկցիաներ՝ ստեղծելով զանազան ժանրային պատկանելության հաղորդումներ, որի նպատակն էր բավարարել ցանկացած նախասիրության տեր մարդու հետաքրքրությունը։ Սակայն մենք հաճախ նաև հեռուստատեսության բացասական ազդեցության ականատեսն ենք լինում, որն իրեն զգացնել է տալիս հատկապես երեխաների ու անչափահասների շրջանում։

Արդյո՞ք մենք՝ մեծերս« միշտ ենք ուշադրություն դարձնում, թե ինչ են դիտում մեր երեխաները: Ցավոք, միանշանակ կարող ենք պատասխանել՝ ոչ։ Հաճախ որպեսզի խուսափենք մեր իսկ երեխաների հետ գլուխ դնելուց, կարող ենք թույլատրել նրանց դիտել ինչ ցանկանան և որքան ցանկանան՝ չհասկանալով, թե ինչպիսի կործանարար հարված ենք հասցնում նրանց հոգեբանությանը՝ թույլատրելով դիտել զանազան մարտաֆիլմեր և զանազան այլ հաղորդումներ, որոնք հարուստ են բռնության ու սպանության արյունալի տեսարաններով, իսկ վերջինս էլ իր անջնջելի հետքն է թողնում նրանց դեռևս ամբողջովին չձևավորված խառնվածքի վրա։ Այսօրվա սերունդը վաղվա մեր ապագան է։ Մի՞թե այսպես է անհրաժեշտ կերտել ապագան։

Ցավալին այն է, որ այսօր մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերը ևս կրում են նույն բովանդակությունը, ինչ ֆիլմերը, և այդ ամենին որպես հավելում կարող ենք նշել նաև բազմաթիվ համակարգչային խաղեր նույն բովանդակությամբ, որտեղ խաղացողը՝ հերոսի տեսքով, անձամբ է մասնակից դառնում այդ ամենին։

Արդյո՞ք սա հանցագործություններից մեծագույնը չէ, որ գործում ենք մեր իսկ երեխաների հանդեպ, իսկ հետո զարմանում աճող սերնդի դաժանության վրա, որի մեղավորը մենք ենք՝ մեծերս։ Մեղքը նախ փնտրենք մեր մեջ, այնուհետև՝ երեխաների։ Մարդը հանցագործ չի ծնվում՝ նրան հանցագործ է դարձնում հասարակությունը։

Մ. ԻՍՐԱՅԵԼՅԱՆ

 

ՅՈՒՐԱՑՆԵՆՔ ԴՐԱԿԱՆ ՀԱՏԿԱՆԻՇՆԵՐԸ 

Կյանքում ոչինչ չի վրիպում մարդու աչքից: Մարդն ամենակարող է ու ամենաընկալ: Մարդու համար չկա ոչ մի արգելք, ոչ մի խոչընդոտ: Եվ հենց այս ամենակարող մարդն էլ իրավունք է վերապահում իրեն անել անգամ անկարելին, գործել իր իսկ սկզբունքներին հակառակ:

Ստեփանակերտն օրըստօրե գեղեցկանում ու փթթում է, բայց այդ գեղեցկության կողքին էլ աճում է որոշ մարդկանց տգիտության աստիճանն ու ոչ տեղին արարքների թիվը: Այսօր հաճախ քաղաքի բարձրահարկերի տակով անցնելիս կարող ես հանկարծ լսել ջրի ուժեղ չրմփոց (ասես անձրև է գալիս), և հանկարծ շրջվում ու տեսնում ես, որ եթե մի քայլ հետ լինեիր, կլողանայիր ճաշի մնացորդներով, վառված յուղի «բուրումնավետ» ջրով, որ քիչ առաջ թափվեց չգիտես թե որ հարկի պատշգամբից: Քիչ չի պատահում նաև, երբ «քայլող ծխնելույզները» վերևից, պատշգամբներից քեզ վրա են շպրտում ծխախոտի մնացորդները…

Հաճախ եմ ականատեսը եղել պատշգամբից թռչող ծխախոտի տուփերի, նռան կեղևի, արևածաղկի «չրթած» սերմերի և անգամ ոչ պետքական ու կեղտոտ շորերի… Էլ չեմ խոսում առաջին կամ երկրորդ հարկի պատշգամբից կախված մարդու փռշտալու մասին, որի ձայնից արդեն սարսափում ես:

Տանտնտեսուհիները երբեմն աղբը դուրս տանելու աղբարկղ թափելու փոխարեն նախընտրում են ավելի հեշտ ու ժամանակ խնայող տարբերակը՝ պատուհանից այն դուրս նետելը, իսկ թե ով կարող է այդ պահին հայտնվել պատուհանի տակ, դա արդեն վերջիններիս գործը չէ:

Երբ բարկանաս, գլուխդ վեր բարձրացնես ինչ-որ բան ասելու, նրանք քեզ համար արդեն պատասխան էլ ունեն. «Չե՞ս կարող ուրիշ ճանապարհով քայլել» կամ «Ի՞նչ ես շենքի պատին քսվելով քայլում, տեղն է քեզ, հաջորդ անգամ մի քիչ հեռու կկանգնես»: Բարկացած հարցիս, թե ինչու աղբը պատուհանից են նետում, մի կին, առանց երկար-բարակ մտածելու, պատասխանեց. «Դուրս եմ տանում, աղբարկղերը լիքն են, գետնին եմ թափում, վրաս 100 հոգի խոսում են, հիմա էլ դո՞ւ: Բոլորն են այդպես անուն…»: Ստիպված լռեցի, որովհետև նրա խոսքերի մեջ ճշմարտություն կար՝ «Բոլորն են այդպես անում»: Հենց այդ «բոլորի» գաղափարն է, որ ստիպում է մեկին նմանվել մյուսին: Սակայն սարսափելին, թերևս ցավալին այն է, որ բացասական արարքները դյուրությամբ սովորում են, այնինչ դրական երևույթները յուրացնում ենք օրերով, շաբաթներով, անգամ տարիներով:

Աննա ՄԱՆԱՍՅԱՆ, ԱրՊՀ, լրագր., 3-րդ կուրս

 

ՎԵՐԱԲՆԱԿԻՉԸ ՆԱԵՎ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՈՒՆԻ

Նրանք, ովքեր վերաբնակչի կարգավիճակ են ստացել Շահումյանի կամ այլ շրջանում, պետք է պատասխանատվորեն վերաբերվեն ամեն ինչի:

Վերաբնակիչը պետք է գիտակցի, որ բնակարանը, որը տրվել է կառավարության կողմից, ուշադրության, հոգատարության կարիք ունի: Շատ հաճախ վերաբնակեցման գոտիներում հանդիպում ենք այնպիսիների, ովքեր բնակարան են ստանում ու թողնում հեռանում: Կարծում եմ, նման պարագայում բնակարանը պետք է հանձնեն համայնքին:

Պետությունն առայժմ ի զորու չէ ամեն մի վերաբնակչի համար տուն կառուցել: Կարծում եմ հարկ է օրենսդրորեն կարգավորել հարցը:

Սակայն առիթից օգտվելով, կուզեի ընդգծել, որ վերաբնակիչների վիճակն էլ վիճակ չէ. վերաբնակեցման գոտիները մեծամասամբ պատերազմի դադարից մինչև այսօր չեն օգտվում հայկական հեռուստատեսությունից, ռադիոյից, հեռախոսակապից: Ծայրահեղ դեպքում մարդիկ կարողանում են բջջայինից օգտվել միայն Շահումյանի շրջանից հասնելով Մարտակերտի շրջանի Գետավան գյուղի տարածք:

Վերաբնակիչները զրկված են թատրոնից, ժողովրդական երգից ու պարից: Ի՞նչ է տեսնում մեր սերունդը. եթե Ստեփանակերտում շատ հաճախ հանդես են գալիս ժամանակակից երգիչ-երգչուհիներ, ապա Շահումյանի շրջանում դա չկա:

Վերջերս շատ արագ տեմպերով բազմանում են արդի հայ էստրադան քննադատողները: Սիրելի քննադատողներ, գովելի է, որ այդքան շատ եք նկատում բացասական երևույթները և պահանջում, որպեսզի այն փոխարինվի ազգային արվեստով: Սակայն մի քարկոծեք Կարեն Գալուլյանի և նման երգիչ-երգչուհիներին իրենց կարողության, քրտնաջան աշխատանքի համար: Հեռավոր շրջաններում ապրողների համար գոնե նրանց համերգներից էլ մի զրկեք:

Արմեն ՍԱՐԳՍՅԱՆ
«Մեսրոպ Մաշտոց» համալսարանի հայոց լեզվի,

գրականության և հոգեբանության ֆակուլտետի ուսանող

 

ՄԵՐ ԳՈՎԱԶԴԸ ՀԱԿԱԳՈՎԱ՞ԶԴ Է

Կարծում ենք, շատերը լսած կլինեն «հակագովազդը ևս գովազդ է» արտահայտությունը, սակայն չենք կարծում, որ լսել եք «գովազդը՝ հակագովազդ է» արտահայտությունը: Սակայն, պարզվում է, այդպիսի երևույթ ևս գոյություն ունի մեր իրականության մեջ: Խոսքը վերաբերում է Ստեփանակերտ քաղաքի Ս. Շահումյանի անվան զբոսայգում պարբերաբար դրվող կինոազդագրերին: Համոզված ենք, որ ձեզնից յուրաքանչյուրը թեկուզ մեկ անգամ տեսել է դրանք, և մեզ հետ կհամաձայնվի, որ երբեմն ֆիլմում խաղացող դերասանների անփութորեն նկարված դեմքերն այնպես են աղավաղված լինում, որ նույնիսկ սարսափել կարելի է: Իսկ այն դերասանները, որոնք շատերի համար գեղեցկության ու նրբագեղության խորհրդանիշ են, ազդագրերի վրա պատկերված են կամ «վհուկատիպ», կամ «տղամարդաձև», ինչն էլ, բնականաբար, հեգնական վերաբերմունք է առաջ բերում նայողների մեջ: Եվ ազդագրերը մարդկանց կողմից արժանանում են այնպիսի արտահայտությունների, ինչպիսիք են. «Սա ի՞նչ կարիկատուրա է», կամ «Ես կյանքումս չեմ պատկերացրել, որ Անջելինա Ջոլիին կարելի է այսքան այլանդակել», կամ էլ՝ «Այսպես լոխս էլ կկարինք նկարինք»… և՝ այսպես շարունակ: Նշենք նաև, որ բազմաթիվ արձագանքների մեջ գոնե մեկը չկա, որ դրական լինի: Միակ մխիթարանքն այն էր, որ գոնե ներքևում գրված դերասանների ու ֆիլմերի անվանումներից մարդիկ կարող են կողմնորոշվել, թե ինչ ֆիլմ են դիտելու և ովքեր են խաղում գլխավոր դերերում: Բայց դա էլ երկար չտևեց: Վերջերս «ծաղրանկարներին» ավելացան նաև «ծաղրանուններ» պիտակը: Այսինքն՝ որպեսզի մարդիկ իմանան, թե ինչ ֆիլմ է լինելու, հարցնում են իրարից, կամ էլ նրանցից, ովքեր առնչվում են կինոթատրոնի հետ:

Այստեղից հարց է ծագում,.իսկ ինչների՞ս են պետք այդ ազդագրերը, եթե դրանք ոչ գեղագիտական հաճույք են պատճառում, ոչ էլ «մի կարգին» ինֆորմացիա հաղորդում ֆիլմի մասին:

Թերևս ոմանք ասեն, թե դա մանրուք է, որին պետք չէր արձագանքել: Համաձայն ենք, մանրուք է, սակայն ամեն մեծ հիմարություն սկսվում է հենց մանրուքից:

Հ. Գ. Հարգելի անձինք, ովքեր, պատասխանատու են տվյալ ազդագրերի համար, խնդրում ենք մեր խոսքերը որպես վիրավորանք չընդունել, նաև ականջի հետև չգցել: Հուսով ենք, այսուհետ ոչ թե ծաղրել, այլ գեղագիտական հաճույք և ճշգրիտ ինֆորմացիա ստանալ մեր սիրած ֆիլմերը գովազդող ազդագրերից:

Անահիտ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Անահիտ ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

 

ՑԱՎՈՔ, ՈՉԻՆՉ ՉԻ ՓՈԽՎԵԼ

Ստեփանակերտի փողոցներում պետավտոտեսչության աշխատակիցների կողմից իրականացված 1-ամսյա աշխատանքները, թվում է, կարգ ու կանոն են մտցրել մայրաքաղաքի փողոցներում: Մեկ ամիս շարունակ ոստիկանները վերահսկում էին երթևեկության կանոնները՝ հետիոտներին ու վարորդներին ծանոթացնելով վերոհիշյալ կանոններին:

Պետք է խոստովանել, որ երթևեկության կանոնների պահպանումը տևել է ընդամենը մի ամիս, երբ փողոցներում կանգնած ոստիկանները հսկողություն էին կատարում: Դրանից հետո իրավիճակը նորից փոխվեց: Փողոցներում նորից սկսվեց խառնաշփոթը: Որոշ հետիոտներ անցնում են ճանապարհի նախատեսված մասով, ոմանք էլ՝ իրենց հարմար մասով: Վարորդներն էլ իրենց հերթին դարձյալ սկսեցին խախտել կանոնները՝ ճանապարհ չտալով հետիոտներին:

Կարելի է եզրակացնել, որ պետավտոտեսչության կողմից իրականացրած աշխատանքները ոչինչ չփոխեցին: Ստեփանակերտի բնակիչ Արմեն Պողոսյանի կարծիքով, այդպիսի քայլեր ձեռնարկելով, մարդիկ ոչնչի չեն հասնի, որովհետև այդ կանոնները պահպանվում են միայն այն ժամանակ, երբ ոստիկանները հետևում են փողոցների կարգ ու կանոնին:

«Գուցե պետք է հետևենք զարգացած երկրների օրինակին, որտեղ փողոցներում տեղադրված են հատուկ նշաններ, որոնցով առաջնորդվելով, կարելի է պահպանել կարգ ու կանոն»,- մեր զրույցի ժամանակ նշել է համաքաղաքացիներից մեկը:

Ստացվում է այնպես, որ իշխանությունները ձեռնարկում են որոշ քայլեր, որոնք շարունակություն չեն ունենում, իսկ թե ում մեղքով՝ դա հայտնի չէ: Պարզապես հարկ է նշել, որ քաղաքացիներն իրենց հերթին պետք է ավելի լուրջ վերաբերմունք ունենան ծագող խնդիրների հանդեպ:

Մի՞թե հնարավոր չէ պահպանել կանոնները՝ առանց որևէ մեկի հսկողության:

Ալեքսեյ ՖԻՐՅԱՆ, ԱրՊՀ, լրագրության 1-ին կուրս

 

ԼԵԶՎԻ ՏԵՍՉՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԻՏԻ ՀԵՏԵՎՈՂԱԿԱՆ ԼԻՆԻ

«Դեմո»-ի 2005թ. նոյեմբերի 15-ի N20-ում Քրիստինե Խանումյանի «Լինում է՝ չի լինում լեզվի քաղաքականություն» վերնագրով հոդվածը և ընկա զարմանալի մտորումների մեջ: Նյութից տեղեկացա, որ նորերս Արցախի լրագրողների միությունն անց է կացրել «Լեզվի քաղաքականություն» թեմայով կլոր սեղան: Լավ նախաձեռնություն է և լավ է, որ կլոր սեղանին հրավիրված էին Արցախում ճանաչված և հարգված մարդիկ:

Լ. Հակոբյանը նշեց, որ լեզվի տեսչության նպատակն է՝ ԼՂՀ-ում միասնական լեզվական քաղաքականության իրականացումը, «Լեզվի մասին» ԼՂՀ օրենքի կենսագործումը, գրական հայերենի գործածության ապահովումը:

Լ. Հակոբյանը նշեց, որ տեսչական դիտարկումների առարկա են դարձել պետական մարմիններում տարվող գործավարությունը, գովազդներն ու գովազդային ցուցապաստառները, հեռուստա-ռադիո հաղորդումները, մամուլը:

Լ. Հակոբյանի կարծիքով ամենաշատ խախտումները կատարում են անհատ ձեռնարկատերերը՝ օտար լեզուներով ցուցապաստառներ ու գովազդային պաստառներ փակցնելով իրենց խանութներին: Ես կարծում եմ, որ բոլոր ցուցանակները պիտի պատվիրել մի տեսչության, որպեսզի հեշտ լինի վերահսկողությունը: Ապշեցուցիչ է, որ լուրջ խախտումներ կատարում են նաև պետական մարմինները:

Ուրեմն, ո՞ւմ է պետք այդպիսի հաշմանդամ օրենքը, որ պետությունն էլ է խախտում:

Ուզում եմ դիմել Լ. Հակոբյանին. դուք պիտի հետևողական լինեք ձեր աշխատանքում, այդպիսի խախտումների համար նախազգուշացումներ անեք, հարկ եղած դեպքում դիմեք դատարան:

Նարեկ ԱՍՐՅԱՆ

 

ԿՈՒԼՏՈՒՐԱ՞… ՆՄԱՆ ԲԱՆ ՄԵՐ ԳՐՊԱՆՆԵՐՈՒՄ ՉԿԱ

Մի հայտնի ռուս հումորիստ կուլտուրական մարդուն բնութագրել է հետևյալ կերպ. «Կուլտուրական է կոչվում նա, ով, անզգուշորեն տրորելով մրջյունի բույնը, ներողություն է խնդրում յուրաքանչյուրից»: Իհարկե, սա պարզապես հաջողված կատակ է, բայց, ինչպես ասում են, յուրաքանչյուր կատակ ունի իր բաժին ճշմարտությունը: Ցավոք, այսօր մենք բարձր կուլտուրայով հպարտանալ չենք կարող…

ԱրՊՀ… Հնչեց «դրսի» զանգը: Ուսանողները՝ աղջիկ թե տղա, լսարանում թողնելով դասախոսին կամ նրան էլ իրենց մեջ առնելով, հեղեղի պես դուրս են հորդում լսարանից, կարծես աշխարհի վերջը եկել է: Իսկ մի կերպ դուրս հորդալուց հետո էլ խմբերով հավաքվում են դռան առջև՝ լիովին անհնարին դարձնելով ելումուտը: Կամ էլ 3-4 հոգով (երբեմն՝ որքան միջանցքի լայնությունն է թույլատրում) թևանցուկ արած, հանգիստ ճեմում են՝ դույզն-ինչ չանհանգստանալով այն մասին, թե մնացածներն ինչպես պետք է անցնեն: Հնչում է «ներսի» զանգը: Դասախոսն արդեն լսարանում է: «Զանգը չլսածները» շարունակում են իրենց անցուդարձը միջանցքներով, իսկ պարապ մի ուսանող «իր հոգու պարտքն է համարում» իր հետաքրքրասեր քիթը խոթել յուրաքանչյուր լսարանի դռնից ներս: Երբեմն էլ դուռը պատահական բացողները լսարանը չեն լքում՝ առանց ինչ-որ մի ապուշություն ասելու…

Բջջային հեռախոս ունենալու գայթակղությանն այսօր շատ քչերն են դիմանում: Այդ հեռախոսի գյուտարարների մտքով իսկի չի էլ անցել երևի, որ դրանով կարելի է հաղորդակցվել նաև մեկ հարկ վերևում կամ ներքևում գտնվողների հետ, կամ կանգնել աստիճանների վերևի հարթակում և խոսել ներքևի հարթակում կանգնածի հետ…

Ահա այս ենք մենք և, ցավոք, սա է մեր ներկան: Իսկ ի՞նչ է մեզ սպասում վաղը:

Քնար ԲԱԲԱՅԱՆ, ԱրՊՀ, լրագրության  2-րդ կուրս

——————————————————————————————-

Ամանորյա զվարճասրահ

ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ՓՈՍՏԱՐԿՂ

«Դեմո» նորաստեղծ ռադիոկայանը Ամանորի շեմին հաճելի նվեր է մատուցել քաղաքական ուժերին, դրանց ներկայացուցիչներին և այլոց՝ սփռելով նրանց սիրած երգերը: Ահա թե ինչ երգեր են պատվիրել նրանք:

ԼՂՀ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԿԱԴԻ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

Победитель будет прав,
Проигравший – просто жив…

ԼՂՀ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԱՆՈՒՇԱՎԱՆ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Мой адрес не дом и не улица,
Мой адрес – Советский Союз…

ԼՂՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՇՈՏ ՂՈՒԼՅԱՆ

Ваше благородие, Госпожа Удача…

ՍԱՄՎԵԼ ԲԱԲԱՅԱՆ

Ես կգամ,
Ուր էլ լինեմ՝ կգամ,
Ինչ էլ լինի՝ կգամ…

«ՀՅ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ – ՇԱՐԺՈՒՄ-88» ԴԱՇԻՆՔ (հետընտրական)

Դարդս լացեք սարի սմբուլ,
Ալվան-ալվան ծաղիկներ…

«ԱԶԱՏ ՀԱՅՐԵՆԻՔ» ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

(ուղերձ ժողովրդին)

Ես չիմացա, թե ինչու,
Դու չիմացար, թե ինչպես…

ԱՐՑԱԽԻ ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ (ՆԱԽԿԻՆ՝ ԺԱՄ)

Ваше время ис-тек-ло…

ԱՐՑԱԽԻ ԿՈՄՈՒՆԻՍՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

(վերջին երկու ընտրություններից հետո)

Ты отказала мне два раза,
“Не хочу!” – сказала ты…

ՄՈՒՐԱԴ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

(«Չտո Դելատ…» թերթի խմբագիր)

Делай раз-два,
Делай три-четыре…

ԼՂՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ԶՈՅԱ ԼԱԶԱՐՅԱՆ

(Ամանորյա ուղերձ ժողովրդին)

Мне нравится,
что Вы больны не мною…

ԼՂՀ ՆԱԽԿԻՆ ԱՐՏԳՈՐԾՆԱԽԱՐԱՐ ԱՐՄԱՆ ՄԵԼԻՔՅԱՆ

(Երևանից ամանորյա ուղերձ արցախցիներին)

Իմ հեռու, հեռու, հեռու
Նաիրյան դալար բարդի…

ԼՂՀ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ՎԱՀՐԱՄ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

Ծլել է արտս,
Ծփում է արտս,
Կորել է դարդս, ջան…

ԼՂՀ ՔԱՂԱՔԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐ ԲՈՐԻՍ ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

Մի երգ գիտեմ ես աննման՝
Հզոր մուրճի թափի նման…

ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀ ՌՈԲԵՐՏ ՔՈՉԱՐՅԱՆ

Светит незнакомая звезда,
Снова мы оторваны от дома…

«ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՆԱԻՐԱ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

Ինձ ասում ըն Նախշուն բաջի,
Ղարաբաղի Նախշուն բաջի…

ԼՂՀ ԱԺ ՆԱԽԿԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԱՅԺՄ ԵՐԵՎԱՆԱԲՆԱԿ ՕԼԵԳ ԵՍԱՅԱՆ

Սեղանն է առատ, դիմացն՝ Արարատ,
Հնչում են երգեր ուրախ ու զվարթ…

ԵԱՀԿ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐ

(ԼՂՀ ղեկավարությանը)

Хочешь, хочешь, я знаю, хочешь,
Я точно знаю хочешь, хочешь, но молчишь…

ՎԱՀՐԱՄ ԱԹԱՆԵՍՅԱՆ

(ԱԺԿ «Հայրենիք» թերթի խմբագիր՝ մյուս խմբագիրներին)

Hе выношу тебя, гад, я укушу тебя, гад,
Я задушу тебя, гад, все: ты покойник, гад!..

ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ «ԳՈՐԾ ԴՐԱԾ» ՂԱՐԱԲԱՂՑԻՆԵՐ

Երևան բաղ եմ արել,
Ջիգյարս դաղ եմ արել…

ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏԻ ԴՐԱՄԹԱՏՐՈՆԻ ՏՆՕՐԵՆ-ԳԼԽԱՎՈՐ ՌԵԺԻՍՈՐ Լ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Пусть всегда будет солнце,
Пусть всегда буду я…

«ՂԱՐԱԲԱՂ-ՏԵԼԵԿՈՄ»

Ту-ту-ту, на-на-на
Не грусти, прошу, не надо
Ту-ту-ту, на-на-на…

ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԸՆՏՐԱԶԱՆԳՎԱԾ

Պտտվիր, պտտվիր, «կարուսել»,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ

Հիմի՞ էլ լռենք, եղբարք,
Հիմի՞ էլ…

ԱՄԱՆՈՐՅԱ ԺՊԻՏՆԵՐ

– Ձմեռ պապիկ, շնորհակալություն՝ նվերների համար:
– Դատարկ բան է, փոքրիկս: Դրա համար չարժե շնորհակալություն հայտնել:
– Ես էլ եմ այդպես կարծում, մայրիկս է հանձնարարել այդպես ասել:

*  *  *

Երկու ռուս զրուցում են.

– Մեր Ձմեռ պապն ինչո՞վ է տարբերվում նրանց Սանտա Կլաուսից:
– Նրանցը միշտ սթափ է լինում և մենակ, իսկ մերը միշտ հարբած է լինում և ինչ-որ աղջնակի հետ:

*  *  *

Երիտասարդ մի աղջիկ, շնչասպառ վազելով, հանդիպում է դիմացից եկող Ձմեռ պապին:
– Ինչո՞ւ ես այդպես շնչահեղձ լինում, աղջիկս:
– Վազում էի ողջ թափով:
– Իսկ ի՞նչ է պատահել:
– Ինչ-որ երիտասարդ ուզում էր ինձ համբուրել…
– Եվ ի՞նչ, կարողացա՞ր նրան հասնել…

*  *  *

– Ինչո՞ւ խմելիս ամեն անգամ փակում ես աչքերդ:
– Որովհետև կնոջս խոստացել եմ, որ Նոր տարուց այլևս խմիչքի երես չեմ տեսնելու…

*  *  *

Փոստի բաժանմունքում նամակ ստացան՝ ուղղված Ձմեռ պապին: Բացեցին նամակը և կարդացին. «Ձմեռ պապիկ, Ձեզ գրում է Վովկան: Ես ապրում եմ հյուսիսում, մեզ մոտ ձմեռ է, Նոր տարի, բայց ես չեմ կարող փողոց դուրս գալ, որովհետև չունեմ փափուկ մուշտակ, տաք ձեռնոցներ, գլխարկ և վալենկաներ: Պապիկ, խնդրում եմ, ինձ համար մուշտակ, ձեռնոցներ, գլխարկ և վալենկաներ ուղարկիր…»:

Փոստի աշխատողները, հուզվելով փոքրիկի նամակից, փող հավաքեցին, բայց չհերիքեց վալենկաների համար: Որոշեցին ուղարկել առանց վալենկաների:

Որոշ ժամանակ անց նորից նամակ ստացան. «Ձմեռ պապիկ, շնորհակալություն՝ նվերների համար: Բայց վալենկաները չեն հասել, երևի փոստի բաժանմունքում թռցրել են…»:

*  *  *

Ավտոտեսուչը արագ վարելու համար կանգնեցնում է ավտոմեքենան:

– Այդ ո՞ւր եք այդպես շտապում,- հարցնում է վարորդին:
– Տուն: Բարեկամներով Նոր տարին նշեցինք, մի քիչ ուշացա: Կինս կարող է անհանգստանալ…

– Բայց այժմ դրսում մայիս է:
– Դրա համար էլ շտապում եմ:

*  *  *

Պրոֆեսորն այցելում է Մոսկվայի ծննդատներից մեկի հիվանդասենյակ և զարմանքով նկատում, որ բոլորը որոշել են ծննդաբերել սեպտեմբերի 31-ին: Պրոֆեսորը զարմանում է:

– Իսկ մենք Նոր տարին դիմավորել ենք միևնույն «կոմպանիայով»,- հանգիստ բացատրում են նրան:

*  *  *

Ամուսիններն ասում են հյուրերին:

– Մի քանի օր հետո Նոր տարի է, կայցելեք մեզ:
– Չենք կարող:
– Դա այնքա՜ն սիրալիր է ձեր կողմից:

*  *  *

– Հայրիկ, գուշակիր, ո՞ր գնացքն է շարունակ ուշանում:
– Չգիտեմ, որդիս, ո՞րը:
– Այն, որը դու անցյալ Նոր տարի խոստացել էիր նվիրել ինձ:

*  *  *

– Իսկ դուք գիտե՞ք, թե ինչպես կարելի է Ձյունանուշին տարբերել Ձմեռ պապիից:
– Դա շատ հեշտ է, ուշադիր պետք է նայել նրանց մուշտակներին. նրանցից մեկի կոճակներն աջից ձախ են կոճկված լինում, մյուսինը՝ ընդհակառակը:

*  *  *

– Ահա քեզ Ամանորի նվերը,- ասում է հայրը՝ որդուն կիթառ նվիրելով:
– Շնորհակալություն… Բայց ինչո՞ւ առանց լարերի է:
– Ամեն ինչ միանգամից չի լինում, որդիս: Կսովորես նվագել, այդ ժամանակ լարերն էլ կգնենք:

*  *  *

Երկու հարբած զրուցում են:
– Ինչո՞ւ եք քաշել Ձմեռ պապի մորուքից:
– Ուզում էի ստուգել՝ իսկակա՞ն է, թե՞ ոչ:
– Եվ ի՞նչ:
– Պարզվեց՝ իսկական է: Հիմա չգիտեմ, թե ինչ անեմ դա:

*  *  *

Երկու ուսանող, փողոցով անցնելիս, շենքի երկրորդ հարկի պատշգամբներից մեկում թելերից կախված երշիկներ են նկատում: Մեկը մնում է ներքևում, մյուսը մագլցում է վեր:

Հանկարծ մի միլիցիոներ է մոտենում ներքևում կանգնածին:

– Ինչո՞ւ ես այդտեղ կանգնել,- հարցնում է:
– Ահա (մատնացույց է անում վերև՝ ընկերոջը), Ամանորի նվերներ ենք կախում:
– Բայց այժմ հունիս է:

– Հա՞… Էհե՜յ, դմբո, այդ երշիկները շուտ հավաքիր և ցած իջիր: Քեզ չէի՞ ասում, որ Նոր տարին ձմռանն է լինում:

*  *  *

Դեկտեմբերի 31: Հեռախոսազանգ:

– Ալլո՛, շտապ օգնությո՞ւնն է: Շուտ եկե՛ք: Մեր հայրիկը խելքը թռցրել է: Կարմիր խալաթ ու սապոգներ է հագել և  բոլորին ասում է, որ ինքը Ձմեռ պապն է:

*  *  *

– Էսկիմոսներն ամենից առաջ ի՞նչ են սովորեցնում իրենց փոքրիկներին:
– Չի՛ կարելի դեղին ձյուն ուտել: Երբեք չի՛ կարելի դեղին ձյուն ուտել…

*  *  *

Երկու դերասաններ Նոր տարում Ձմեռ պապի դերով ուզում են փող վաստակել:

– Գիտես ինչ, իմ ընտանիքին էլ կայցելես ու շնորհավորես մերոնց Նոր տարին,- ասում է մեկը:

– Ի՞նչ է, դու չե՞ս կարող:
– Չէ, ես շատ թանկ եմ վերցնում:

——————————————————————————————-

ԵՐԲ ՊԵՏԱԿԱՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԵՑՈՂ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԸ ՆԱԽԱՁԵՌՆՈՒՄ ԵՆ ԱՌԱՆՁԻՆ ԱՆՀԱՏՆԵՐ

2004 և 2005 թթ. ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախումբը՝ ղեկավարությամբ պատմական գիտությունների դոկտոր Համլետ Պետրոսյանի, հնագիտական պեղումներ է իրականացրել ԼՂՀ Նոր Շահումյանի շրջանի Հանդաբերդի վանքում և Շուշի քաղաքում ու նրա մերձակա տարածքում: Արշավախմբի կազմում էին ճարտարապետության թեկնածու, դոցենտ Լյուբա Կիրակոսյանը (Երևանի ճարտապետական-շինարարական համալսարան), հնագետներ Վարդգես Սաֆարյանը (ԱրՊՀ), Տատյանա Վրթանեսովան (ԵՊՀ հնագիտության և ազգագրության ամբիոն), Նորա Ենգիբարյանը (ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ), ճարտարապետ Մանուշակ Տիտանյանը և Շուշիի պատմա-երկրագիտական թանգարանի տնօրեն Աշոտ Հարությունյանը: Պեղումները ձեռնարկվել և ֆինանսավորվել են բացառապես անհատ մարդկանց և հասարակական կազմակերպությունների կողմից:

Դեկտեմբերի 24-ին Համլետ Պետրոսյանը ԱրՊՀ-ում ներկայացրեց պեղումների արդյունքները (միջոցառմանը ներկա էր նաև ԿՄՍ նախարար Կամո Աթայանը): Նա նշեց, որ հիմնական գաղափարն էր ապացուցել Արցախի՝ բնիկ պատմական հայկական տարածք լինելու և մինչև 18-րդ դ. միատարր էթնիկ բնակչության ունենալու հանգամանքները: Ուստի պեղումները կատարվել են ազատագրված տարածքներում: Եվ այն, ինչ հայտնագործել են հնագետները, լուրջ կռվան կարող է լինել այդ գործում: Հայտնաբերվածը, սակայն, և՛ հիացմունքի, և՛ տխրության տեղիք է տալիս: Առաջինն այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր նմուշ յուրահատուկ է, ու կան նույնիսկ հայ ճարտարապետության մեջ դեռ չհանդիպած նմուշներ, իսկ տխրեցնողն այն դաժանություններն են, որ գտածոների նկատմամբ իրականացրել են ազերիները: Այսպես՝ Հանդաբերդի վանքում, որի համալիրի հիմնական մասը կառուցվել է 1276 թ. Դավիթ վարդապետի կողմից, խորհրդային տարիներին ազերիները համալիրի համարյա մեջտեղով անց են կացրել մոտ 4 մ լայնությամբ և 2 մ խորությամբ ավտոճանապարհ, որը լիովին բացել է հիմնական խմբի կառույցների հյուսիսային հիմքերը։ Նույն կերպ էլ դեպի մոտակա անտառները տանող ավտոճանապարհը անց է կացվել պատմական  գերեզմանոցի մեջտեղով, որի հետևանքով ավերվել է մի ընդարձակ հատված, իսկ որոշ խաչքարեր ու տապանաքարեր էլ տեղահանվել-գլորվել են ձորը։ Սակայն ամենամեծ հանցագործությունը նրանք կատարել են 80-ական թթ. վերջին, երբ ջարդուփշուր են արել բոլոր երևացող խաչքարերն ու արձանագրությունները:Բայց նույնիսկ պահպանված խաչքարերը կարողացել են մեզ հասցնել ժամանակի կոլորիտն ու ազգային մտածելակերպը: Հ. Պետրոսյանը հատուկ նշել է ավելի քան հինգ տասնյակ խաչքարերի գյուտը, որոնց մեջ քիչ չեն արվեստի իսկական գլուխգործոցները։ Խաչքարերից երկուսի պատկերաքանդակները  ներկայացնում են հեծյալ ռազմիկների, մի դեպքում՝ զինված թրով և գուրզով, երկրորդ դեպքում՝ մի ձեռքում նիզակ, մյուսում՝ գինու գավաթ։ Հանդաբերդի վանքի խաչքարային եզակի մի հորինվածք պատկերում է ստնտու մորը՝ մանկանը կուրծք տալիս: Նաև առաջին անգամ հայ խաչքարերի պատմության մեջ՝ հենց Հանդաբերդում է գտնվել առաջին մարմարյա սալաքարը՝ 1276 թ. արձանագրությամբ:

Ինչ վերաբերում է Շուշիին, ապա նրա պարիսպներին հյուսիսից և հյուսիս-արևելքից հարող երկու դամբարանադաշտերում պեղվել են մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի սկզբներով թվագրվող մեկական դամբարաններ, իսկ Շուշիի արևելյան պարսպապատին կից, այսպես կոչվող, հայ-հունական գերեզմանոցի հին հատվածի պեղումները ցույց են տվել, որ 12-13-րդ դարերում այստեղ եղել է հայկական գերեզմանոց, որի խաչքարերը 19-րդ դ. կեսերին օգտագործվել են նոր թաղումների համար: 12-13-րդ դդ. հինգ խաչքարերը վկայում են, որ Շուշիի սարահարթը հայերի կողմից բնակեցված էր Խաչենի հայկական իշխանության ամենածաղկուն դարաշրջանում: Բացի այդ, Հոնուտի կիրճի՝ Ավանի կարան կոչվող ամրացված քարանձավի մոտի ամրոցի հետախուզական պեղումների ժամանակ բացված թոնրի շրջակայքից և լիցքից գտնվել են 12-14-րդ դդ. վերաբերող նյութերի բազմաթիվ նմուշներ: Հատուկ նշելի են մոնղոլական տիպի նետասլաքն ու չինական սելադոնի բեկորը, որոնք ոչ միայն ապացուցում են, որ Շուշիի սարահարթի արևելյան՝ Հոնուտի կիրճը բնակեցված էր այդ ժամանակ, այլև, որ այստեղ կար առևտրական ճանապարհ: Սա հնագետներին հիմք է տալիս հենց այստեղ տեղադրել պատմիչների հիշատակած Կարկառ ամրոցը, որը 17-րդ դ. վերջերին՝ հայ ազատագրական շարժումների ժամանակ, վերակառուցվել և ստացել է Ավանի կամ Փոքր Սխնախ անունը։ Մանրամասն դիտարկումների է ենթարկվել նաև Շուշիի պարսպապատը, ինչը թույլ է տվել հնագետներին եզրակացնել, որ Շուշին բնակեցված է եղել արդեն մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի սկզբից: Սա մի լուրջ տվյալ է վերջ դնելու Շուշիի սարահարթն առաջին անգամ Փանահի կողմից բնակեցնելու ադրբեջանական առասպելին: Այդ կապակցությամբ պարոն Պետրոսյանն առաջարկեց Շուշիի շրջակայքում ստեղծել արգելոցներ՝ հետագա պեղումները լիարժեք իրականացնելու համար: Նա նաև տեղեկացրեց, որ ընթացքի մեջ է Հանդաբերդի պեղումների արդյունքների մասին պատմող պատկերազարդ գրքի ստեղծումը:

Հ.Գ. Միջոցառումից հետո փոքրիկ հարցազրույց ունեցանք ԼՂՀ ԿՄՍ նախարարության հուշարձանների պահպանության վարչության պետ Ս. Սարգսյանի հետ: Նա մի շարք զարմանալի տեղեկություններ հայտնեց: Նրա հավաստմամբ՝ համաձայն օրենքի չի թույլատրվում, որ «այսքան շատ» պեղումներ կատարվեն. «Օրենքի համաձայն՝ ինչ-որ աստիճանի պեղումներ կատարելուց հետո, եթե կարողանում ես եզրակացություններ անել, պեղել այլևս չի թույլատրվում»: Ըստ նրա՝ պարտադիր չէ, որ հուշարձանը պեղվի, կարևորը պահպանությունն է: Ինչպիսի՜ հետաքրքիր օրենք: Թվում է, թե այն ընդունել է ոչ թե ԼՂՀ ԱԺ-ն, այլ Ադրբեջանի Մեջլիսը: Իսկ «պարտադիր չէ, որ հուշարձանը պեղվի, կարևորը պահպանությունն է» ապշեցուցիչ արտահայտությունը ենթադրել է տալիս, որ պատմական-գիտական նշանակություն ունեցող հուշարձանները պետք է պահպանել միայն հողի տակ թաքնված:

Քրիստինե ԽԱՆՈՒՄՅԱՆ

ՇԱՆ ՏԱՐԻ Է…

Քանի որ շան տարի է, մարդիկ սկսում են դատողություններ անել շան մասին: Ախր շունն ի՞նչ լավ գործեր է կատարել, որ արժանացել է այդ պատվին:

Ինչպես հայտնի է, կենդանական աշխարհում նրանց վարկանիշը այնքան էլ բարձր չէ: Սակայն, չնայած դրան, նրանց շատ հատկանիշներ վերագրում են մարդկանց՝ լինեն դրանք դրական թե բացասական գծեր: Օրինակ, ասում են «շուն մարդ է», «շան որդի է», «շան լափ թափեցի…», «շան հոտառություն ունի», «գող շուն է» և այլն:

Շունն ունի նաև դարերից եկած մի շատ լավ հատկանիշ ևս. դա նրա հավատարմությունն է: Դրա համար են ասում՝ «շան պես հավատարիմ է», «շունը մարդու բարեկամն է» և այլն:

Սակայն, մեր օրերում, ամենաբնութագրական արտահայտությունը, որ կարելի է լսել շատ մարդկանցից, դա «շան օր ենք ընկել» գանգատն է:

Շները ևս տարբերվում են իրենց ապրելակերպով: Օրինակ, շուն կա, որ մեծահարուստ օլիգարխի շքեղ տան բազմոցին փառահեղ նստած, աղայի պես է ապրում: Կամ հաճախ բազմում է դղյակի փափկասուն տիկնոջ գրկում, նույնիսկ համբուրվում և այլն: Սրանք քնում-արթնանում են իրենց տիրուհու հետ, միասին ուտում-խմում են բարձր որակի երշիկներ՝ Գյումրի, Մուշ: Այսինքն՝ հիմնականում սնվում են այնպիսի թանկարժեք ուտեստներով, որոնք մատչելի չեն շատ-շատերին՝ նույնիսկ երազում:

Մի խոսքով՝ նախանձել կարելի է: Կան նաև որսորդական շներ: Սրանք շատ ճարպիկ շներ են: Որսը քշում բերում են որսորդի կրակակետի մոտ, բայց իրենք անմասն են մնում իրենց «վաստակից»: Միսը բացառապես վայելում են բարձրաստիճան պաշտոնյաները կամ մեծահարուստ գործատերերը:

Կան նաև գամփռ շներ: Սրանց մասին ասում են՝ «շնացած շներ»: Սրանք մարմնով շատ խոշոր են, և այս տեսակը շատ վտանգավոր է: Անսպասելիորեն կարող են հարձակվել ու հոշոտել զոհին: Կշտանալ չգիտեն, դրա համար էլ միշտ գազազած են լինում: Հենց առիթ է լինում՝ առանց զգուշացման հարձակման են անցնում:

Այս կարգի շներին ասում են թաքուն կծողներ: Մեծ մասամբ անկիրթ են, դժվար քաղաքակրթվող: Հակառակորդներին վախեցնում են ոռնոցներով: Սրանց մոտ ժառանգական ցածր որակի հատկանիշներն անցնում են սերնդե-սերունդ:

Ոհմակի առաջնորդը հաջողացնում է իր իշխանությունը փոխանցել իր ոչ պակաս խորամանկ ժառանգին:

Շների վարքի մասին անմահ տողեր է գրել մեծ բանաստեղծը, նկարագրելով շան և կատվի հավերժական «բարեկամությունը»: Այդ ժամանակներից ահագին ժամանակ է անցել: Այդ կենսակերպը քաղաքակրթվել է…

Խոսենք շների մի այլ տեսակի մասին: Դրանք սոցիալապես, այսպես ասած, անապահով շներն են, որոնք, ի տարբերություն «արիստոկրատ» շների, բնակվում են աղբարկղերի ու աղբանոցների մատույցներում: Արիստոկրատ շներն այսպիսիներին ասում են՝ այս շները շան օր են ընկել: Սրանք մեծ մասամբ քչփորում են մեծահարուստների աղբանոցները: Այստեղ նրանք գտնում են այնպիսի ուտելիքներ, որոնց մասին երազել չեն կարող որոշ շարքային քաղաքացիներ…

Շների հասարակության մեջ էլ կան մաֆիոզ խմբեր: Դրանք մշտական պայքարի մեջ են միմյանց հետ: Պայքարը հիմնականում ընթանում է այն ուղղությամբ, թե ով կտիրի այս կամ այն մեծահարուստի կամ պաշտոնյայի աղբարկղին…

Ահա այսպիսին են շնային բարքերը…

Գրիգոր ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

 

ԿԱՄԵՐԱՅԻՆԻ ԱՄԱՆՈՐՅԱ ՀԱՄԵՐԳԸ. ՀԵՔԻԱԹ ՄԵԾԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

Դեկտեմբերի 24-ին կայացավ Արցախի պետական կամերային նվագախմբի տարեվերջյան համերգը: Այս անգամ ևս փորձելով հանդիսատեսին անակնկալ մատուցել՝ «նվագախմբի տղաներն ու աղջիկները» բեմ դուրս եկան ամանորյա կառնավալային զգեստներով: Դիրիժոր Գ. Մուրադյանն էլ իր իմպրովիզացիաներով փորձում էր ամանորյա համերգը վերածել յուրատեսակ երաժշտական տոնակատարության՝ իր բոլոր ատրիբուտներով. կեղծամներ, լայնեզր գլխարկներ, ազգային և եվրոպական հագուստներ և, անշուշտ, տոնական, կախարդական երաժշտություն՝ Կոմիտաս, Սպենդիարյան, Ամիրխանյան, Սվիրիդով, Ռիմսկի-Կորսակով, Պագանինի, Հայդն, Բիզե-Վակսման, Մոցարտ, Գրիգ, Շտրաուս, Գրուբեր: Մենակատարումներով հանդես եկան նվագախմբի առաջին ջութակ Աշոտ Ճենթերեճյանը (Պագանինի՝ «Սոնատինա») և Քրիստինե Չտչյանը (Բիզե-Վակսման՝ «Կարմեն»): Վերջում դիրիժոր Գևորգ Մուրադյանը ևս մեկ անակնկալ մատուցեց հանդիսատեսին՝ Գրուբերի «Զով գիշեր» երաժշտությունը կատարելով ակորդեոնի վրա:

Արցախի պետական կամերային նվագախումբն իր աշխատանքները կվերսկսի 2006 թ. հունվարի սկզբին:

Ք. Խ.

——————————————————————————————-

Урегулирование

Мирное соглашение может быть основано только на реалиях

Интервью с бывшим советником председателя Верховного Совета НКР (1992-1994) Сергеем КАЛАНТАРЯНОМ.

– В последнее время вновь как будто активизировалась посредническая деятельность европейских организаций. Одна из них, так называемая “Минская группа ОБСЕ”, имеет самый большой опыт подобной деятельности. В то время, когда она образовывалась, Вы являлись советником председателя ВС НКР и, насколько нам известно, участвовали в принятии политических решений.

– Официально решения по внутри- и внешнеполитическим вопросам принимались Президиумом ВС, но я принимал активное участие в подготовке этих решений. Что касается Минской группы (МГ), то многих из нас тогда удручал статус делегации НК, который нам предлагался в рамках этой организации. Bедь он уравнивался со статусом делегации (состоящей из 1 человека) так называемой “азербайджанской общины Нагорного Карабаха”. По этой причине мы сначала ответили отказом на приглашение принять участие в работе МГ, рассчитывая на то, что наши заявления будут приняты во внимание и статус нашей делегации будет повышен. Но началось сильнейшее давление, в том числе, со стороны руководства Армении. Были даже удары “ниже пояса” – нас открыто обвиняли в нежелании дать нашей проблеме международный резонанс. Такие обвинения, конечно же, были полны абсурда и даже аморальны…

В конце концов, Президиум ВС НКР с перевесом в один голос все же решил дать согласие на поездку в Италию, где проходили заседания МГ в первые годы. После первой же поездки стало ясно, что этот орган очень далек от возможности в короткие сроки найти какое-либо реальное решение и предложить его сторонам.

– Как Вы оцениваете деятельность МГ за 13 лет существования?

– В первые годы ее деятельность фактически сводилась к констатации ситуации в регионе, которая часто менялась, и обвинениями в адрес сторон за действия, которые, по мнению участников МГ, отрицательно влияли на эту ситуацию…

После установления в 1994 году перемирия, гарантом которого была в первую очередь Россия, на мой взгляд, МГ сыграла некоторую роль в сохранении этого перемирия. Но все посреднические предложения, которые были представлены, имели очень мало реальной основы и очень быстро отвергались или одной из сторон, или всеми сторонами. Таким образом, с юридической точки зрения никакого прогресса не достигнуто – состояние карабахского региона, с точки зрения формального международного права, фактически не изменилось.

– В чем, на Ваш взгляд, причина этого?

– Я считаю, что главной причиной является то, что все официальные организации и посреднические структуры почему-то уходят от признания действительности. На ситуацию пытаются смотреть с точки зрения каких-то старых международных канонов, “пахнущих нафталином”, как сказали бы карабахцы. Ситуацию пытаются подвести под некоторые теоретические определения и затем пробуют навязать решения, исходящие из этих определений. А так как они далеки от реальности, то на пути этих предполагаемых решений сразу возникают реальные непреодолимые трудности.

Приведу пример: считается, что проблема возвращения беженцев является приоритетной с точки зрения прав человека и гуманитарного подхода вообще. Те, кто предлагает нам этот подход, возможно, забывают, что в нашем регионе преобладает далеко не европейский менталитет. Если во время военных действий в Европе возможно проживание части местного населения (а иногда и большей его части) на оккупированных территориях, то в нашем регионе это невозможно. То есть, если военные силы одной из сторон по военным или политическим мотивам оказываются на бывшей территории другой стороны, местное население полностью покидает свои места. В результате этого, соответственно, и возвращение населения происходит (если происходит) далеко не по европейским традициям. Это не значит, что нам нравится такое положение или мы к этому стремимся. Ведь огромное количество армянского населения также покинуло свои дома как в крупных городах, так и в поселках и деревнях, и сейчас не имеет надежды вернуться. Конечно же, многие люди с обеих сторон не смирились с потерей родного дома и в душе мечтают вернуться, но, к сожалению, многие дома разрушены, в некоторых живут беженцы, потерявшие свой собственный кров, и, кроме того, эмоциональное состояние людей не способствует пока совместному проживанию. Если же беженцы будут возвращаться и для их безопасности будут вводиться какие-то войска (даже так называемые “миротворческие”), не думаю, что это будет способствовать снижению напряженности. Единственный способ решения этой проблемы – придти к общему политическому решению, исходя из реалий, затем способствовать проведению серьезной пропагандистской работы по установлению взаимного доверия и реальному созданию этого доверия. И если после этого кто-то захочет вернуться туда, где жил до конфликта, и это будет спокойно восприниматься местным населением, то местные власти и международные организации должны будут всеми силами способствовать этому возвращению, в том числе, серьезной финансовой поддержкой. Не думаю, что есть другой реальный выход из этой ситуации. Поэтому считаю, что все предложения по разрешению ситуации, будь они поэтапными, пакетными или другими, которые предполагают другой способ возвращения беженцев, не будут приняты сторонами, а если и будут приняты, то еще более усугубят ситуацию.

Таковы реалии нашего региона. И это только один из аспектов, которые рассматриваются в процессе переговоров и находят место в предложениях посредников. Можно привести и другой интересный пример: такое любимое всеми международными организациями понятие, как “территориальная целостность Азербайджана”. В том виде, в каком она имеется в виду в различных документах, она не имеет места уже 17 лет. Или, если хотите, 14, если считать с 1991 года. Можно даже сказать жестче (и юридически совершенно объективно) – современная Азербайджанская Республика УЖЕ СО ДНЯ СВОЕГО ОСНОВАНИЯ не имела полного контроля над территорией, которую считает своей!!! О какой “целостности” может идти речь? Как можно опираться на то, что полностью формально и просто не имело и не имеет места?

– На какие же реальности желательно обращать внимание посредникам, по Вашему мнению?

– Чтобы понять это, нужно вернуться к более общим ситуационным проблемам и обозначить некоторые из реальностей, от которых невозможно уйти:

1. существует территориальная политическая единица – НКР, которая осуществляет административное управление над подконтрольными территориями по всем международным стандартам или, если хотите, традициям;

2. существует полный контроль вооруженных сил НКР над этими территориями.

Та позиция Азербайджана, который настаивает, что контроль осуществляет Армения, не выдерживает серьезной критики: если имеется в виду, что во время военных действий на нашей стороне участвовали и некоторые граждане Армении, то ни для кого не секрет, что на стороне Азербайджана также воевали граждане других стран. Если имеется в виду, что в настоящее время Карабахская армия имеет возможность взаимодействия с армией Армении – этому тоже есть множественные примеры в международной действительности. И мы тоже, как и многие страны, имеем право строить свои отношения с соседями на любых взаимоприемлемых и взаимовыгодных основах.

Теперь вернемся в историю: в феврале 1988 года законодательный орган НКАО принял решение о выходе из Азербайджана. Решение было принято по всем юридическим нормам того времени. Центральная власть и руководство Азербайджана ответили отказом и перевели проблему из юридического поля в силовую – были введены войска и т. д. Таким образом, воля народа была проигнорирована. В 1991 году была провозглашена Республика, независимость которой подтверждена всеобщим референдумом. Все опять же происходило по юридическим нормам того времени. И опять проблема была переведена в силовое поле – Азербайджан не хотел мириться с “потерей” и начал военные действия.

Совершенно ясно, что у нас не могло быть никаких территориальных притязаний к Азербайджану, но в результате военных действий наша Республика получила контроль над территориями, обеспечивающими “зону безопасности” – обычная практика в военных конфликтах. Кстати, именно наличие этой зоны, которая в первую очередь защищала столицу НКР от артобстрелов, явилось базой и даже гарантом для перемирия.

Такова реальность сейчас. И путь политического решения конфликта может быть только один: стороны должны стремиться к подписанию “Мирного договора”, который будет подтверждать взаимное признание в определенных границах, отказ от взаимного применения силы и т. д.

И вот тогда можно обратиться к международной практике, чтобы решения были максимально справедливыми и, таким образом, устраивали обе стороны. Все другие попытки решения конфликта скорее всего будут очень скоро наталкиваться на непреодолимые противоречия, что и происходило до сих пор. Это не означает, что предлагаемый выше путь гладок, но он реален, в отличие от других, так как, повторюсь, основан на реальностях.

– Как Вы оцениваете возможность возобновления военных действий?

– Мне кажется, что всем должно быть совершенно ясно: мы не намерены возобновлять военные действия. Мы вообще никогда к этому не стремились и были вынуждены обратиться к оружию всего лишь для самозащиты.

Но если посмотреть на ситуацию внутри Азербайджана, то можно увидеть людей и силы, которые говорят о “реванше”. Думаю, что это в основном авантюристы или люди, желающие сделать на войне или разговорах о ней политическую карьеру или деньги. Конечно же, там есть и другие, кто по-своему искренне и бескорыстно желает этого реванша, но они должны оценить возможности своей страны и все последствия возможного возобновления военных действий. В лучшем для Азербайджана случае ситуация намного усложнится, и решение вопроса затянется еще на десятки лет. В худшем для них случае они потеряют еще больше территорий.

И еще они должны понять, что реальная подготовка войны с их стороны может вызвать упреждающий удар с нашей.

Есть еще один очень важный аспект: я не думаю, что Азербайджан – это страна такого уровня возможностей, что может самостоятельно решать вопросы о начале серьезной войны против кого-либо. В мире, на мой взгляд, очень мало стран, имеющих такую реальную возможность. Ведь в геополитическом плане многое настолько взаимосвязано и взаимозависимо, что нужно иметь огромный потенциал в разных аспектах, чтобы суметь самостоятельно нарушить геополитический баланс и, тем более, сделать это безнаказанно. Надеюсь, что руководство Азербайджана понимает это.

karabakh-online.com

 

Биография страны и парламента

14 декабря в московском Центре Карнеги состоялась презентация 2-томной работы Виктора Шейниса «Взлет и падение парламента. Переломные годы в российской политике». Виктор Шейнис широко известен в России в качестве ветерана российского парламентаризма – он был народным депутатом РСФСР, Верховного Совета и Госдумы РФ с 1990 по 1999 гг.; в качестве крупнейшего в России специалиста по конституционному праву и одного из авторов Конституции РФ;  одного из основателей российской партии «Яблоко». С 1977 г. В. Шейнис работал в Институте мировой экономики и международных отношений (ИМЭМО),  стал автором более 200 работ по социально-экономическим проблемам зарубежных стран.

Личность Виктора Леонидовича Шейниса достаточно хорошо известна в Армении и Арцахе. Будучи народным депутатом РСФСР, Виктор Шейнис одним из первых в российском депутатском корпусе понял всю глубину преступности политики коммунистического Кремля в отношении народа Нагорного Карабаха. Летом 1991 года, в период печально памятной операции «Кольцо» по депортации армянского населения из десятков сел Арцаха, Виктор Шейнис в составе группы народных депутатов РСФСР, СССР, депутатов Ленинградского и Московского Советов отправился в блокированный, отрезанный от мира «доблестными» советскими войсками армянский край. Живым щитом встали в те дни июля-августа 1991 г.  российские депутаты между карательными войсками и мирными жителями Вериншена – самого большого села не только в Шаумяне, но и во всем Арцахе. Кремлевские эмиссары не осмелились штурмовать и депортировать село на глазах группы депутатов, а последующий вскоре провал путча ГКЧП в конце августа 91-го остановил депортации.

В 2003 году, в год 15-летия Арцахского народно-освободительного движения, Виктор Шейнис в ряду других россиян, вставших на защиту прав человека в Арцахе, указом президента НКР был награжден медалью НКР «Признательность».

В последние годы Виктор Шейнис дважды побывал в НКР в составе делегаций российских наблюдателей: на президентских выборах в августе 2002 г. и на парламентских в июне 2005 г. Свои впечатления о поездках он изложил в ряде статей и интервью в российских и армянских СМИ. В них прослеживается искренняя радость В. Шейниса за увиденные им в Арцахе приметы строительства мирной жизни народа, рубцевания нанесенных войной тяжелейших ран.

Хотя книга В. Шейниса и посвящена истории современного российского парламентаризма, карабахские события косвенно также нашли отражение в ней.  «Пожар, зажженный зверствами Сумгаита, стал быстро распространяться по стране… – пишет автор. –  Собственными глазами повидав ужасы карабахского противостояния, я убедился, что удовлетворительный выход из кризиса вообще не просматривается». Сколь точны формулировки и выводы автора на фоне  благодушных рассуждений партийных боссов тех лет! Собственно говоря, это и не удивительно для человека, познавшего жизнь изнутри, а не из управленческих кабинетов. В 1956 году недавнего выпускника исторического факультета Ленинградского университета Виктора Шейниса за выступление против советской интервенции в Венгрии отстранили от научной работы; в 1958-64 гг. он работал на Кировском (Путиловском) заводе в Ленинграде.

В автографе на книге, подаренной В. Л. Шейнисом сотруднику постпредства НКР в Москве, дважды сопровождавшему российского ученого в его поездках в Арцах, есть и слова о том, что  «дело российской демократии связано и с борьбой за свободу армянского народа Карабаха».

Остается пожелать Виктору Леонидовичу Шейнису новых творческих успехов. А армянским исследователям последних лет нашей общей советской истории и первых лет независимости – прочитать  впечатляющее повествование очевидца событий, потрясших не только СССР, но и весь мир.

Соб. Инф.

 

Мирное соглашение будет подписано летом 2006 года 

Кенан ГУЛУЗАДЕ

Во всяком случае такая перспектива “читается между строк” заявлений сопредседателей Минской группы ОБСЕ 

”Мы надеемся, что в 2006 году стороны нагорно-карабахского конфликта заключат мирное соглашение. В июле 2005 года я заявил, что мир может наступить в течение года или затянуться на столетия. Но достигнутый в переговорах прогресс вселяет надежду, что следующий год даст реальные плоды”, – об этом заявил на пресс-конференции американский сопредседатель Минской группы ОБСЕ Стивен Манн.

”Не хочу вселять вам излишний оптимизм, но факт того, что после восьмилетнего перерыва в Баку вновь появились офицеры, которые будут разрабатывать сценарии возможного миротворчества, может дать пищу для размышления”, – добавил Ю. Мерзляков.

В целом, посредники встречались с президентом и министром иностранных дел Азербайджана, а также главой азербайджанской общины Нагорного Карабаха. Как сообщил журналистам глава общины Низами Бахманов, по сути, обсуждается поэтапный вариант урегулирования. В частности, предполагается урегулирование конфликта условно в три этапа: создание условий для возвращения беженцев – освобождение оккупированных территорий, включая Шушу; возвращение населения и осуществление мер доверия с целью совместного проживания азербайджанской и армянской общин НК; выработка правового статуса Нагорного Карабаха в рамках Азербайджана (“Туран”).

“Зеркало”, Баку, 19 декабря 2005 г.

Карабах –  не инструментарий для решения проблем Запада

Подвижки в геополитических процессах, происходящие в последнее время, заметно отражаются на карабахском урегулировании. Мы обратились к политологу Игорю МУРАДЯНУ с просьбой прокомментировать перспективы политических развитий в нашем регионе.

– Г-н Мурадян, что можно ожидать в 2006 году в плане урегулирования карабаxской проблемы? Насколько реалистичны заявления о том, что стороны близки к соглашению?

– Действительно, видные функционеры США и Европейского сообщества отмечают 2006 год как некий переломный период в урегулировании карабахской проблемы. На самом деле, официальные лица заинтересованных сторон прекрасно понимают, что нет никаких оснований ожидать некой гипотетической развязки проблемы. Нет ни необходимых договоренностей, ни определенных намерений, нет ясного понимания политической перспективы. Есть только сомнительные ожидания совершенно несведущей аудитории, которая блуждает в иллюзиях, что, возможно, соответствует сомнительным целям различных провластных и оппозиционных политических групп. В последние годы и, в особенности, в последние месяцы в мире произошли принципиальные изменения, которые не могут не затрагивать всей системы международных отношений. США и ведущие европейские государства вынуждены заметно скорректировать свои внешнеполитические и стратегические амбиции. На этом же пути находятся многие региональные макродержавы. Видимо, это связано с нарастанием противоречий между национальными интересами и вызовами глобализации. Так или иначе, западное сообщество приняло решение о необходимости пересмотреть принципы “территориальной целостности” государств, так как коррекция данного принципа больше соответствует требованиям безопасности и менее затратнее. Предстоят большие перемены, и 2006 год представляется США и Европейскому сообществу как “шанс” для противостоящих сторон договориться накануне принципиальных решений. В реальности, речь идет о попытках убедить Азербайджан смириться с достигнутой ситуацией, иначе ему придется принять участие в ином, более неприятном для него процессе, когда начнется процесс признания или суверенизации НКР. Американская администрация приняла решение о суверенизации НКР уже после событий в Ки-Уэсте, что было почти роковым образом не понято в Армении, даже при наличии столь “успешных” консалтингов, коими являются армянские лоббистские организации в США. Разработкой данной политической перспективы во время первого президентского срока Дж. Буша занимался Совет безопасности США. После провала инициатив Европейского сообщества, где Великобритания попыталась пролоббировать интересы Азербайджана, Запад окончательно пришел к выводу о необходимости международного признания существования армянской государственности в карабахской провинции. Это вполне устраивает США и соответствует их стратегическим интересам после принципиального ухудшения турецко-американских отношений, когда Армения стала рассматриваться американцами через призму не российских, а турецких интересов, по крайней мере, преимущественно турецких. Конечно же, США больше устроит независимое государство в карабахской провинции, чем НК  как часть Армении, но принципиальной разницы нет. Турция, озабоченная своими долгосрочными планами, согласилась бы на официальное присоединение НК к Армении, но станет возражать против прецедента возникновения второго армянского государства. Европейцы никак не расчитывали на такое решение, но пришли к выводу, что затягивание с международным признанием НКР может привести к неприятным последствиям в зоне “относительной” ответственности Евросоюза.

Давит ли Запад на конфликтующие стороны для решения проблемы?

– Политическое руководство Армении очень хорошо представляет себе эту проблему и прекрасно знает, что никакого политического давления со стороны западного сообщества и России в части карабахской проблемы нет. Дело в том, что давление предполагает ответственность, прежде всего, со стороны державы, которой придется реагировать весьма затратным образом в случае неприятных последствий данного давления – имеются в виду США. Есть политическое давление в части иных проблем, связанных с армяно-российскими отношениями, ситуацией с гражданским обществом и соблюдением принципов демократии. Попытка же выдать данное давление за какие-то требования по карабахской проблеме – бессмысленная и неприятная игра. Поняв, что невозможно достаточно долго выдавать имитацию процесса урегулирования за давление Запада, сейчас принимают другую тактику. Сейчас пытаются внедрить в общественное сознание, что существует реальная угроза возобновления военных действий, используя при этом известные тезисы азербайджанской пропаганды. При этом весьма характерно, что оппозиция, реагируя на любые действия официоза, ни разу, никоим образом и ни в каком контексте не отреагировала на заявления действующего министра обороны о допустимости “уступок некоторых территорий”. В самое последнее время проводится “разъяснительная работа” с представителями оппозиции относительно угроз войны и необходимости сдачи территорий, то есть сдачи части нашей Родины.

Имитация процесса урегулирования – основной операционный инструмент буквально всех заинтересованных внешних сторон: США, Европейского сообщества, России, Турции, Ирана и всех возможных иных доброжелателей. Следует отметить лишь то, что сами сценарии имитации становятся все более трудоемкими и уязвимыми – как и любой политический ресурс, имитация подвержена исчерпанию. Поэтому посредники и заинтересованные внешние стороны стремятся предоставить Азербайджану возможность участвовать в данных сценариях имитации.

– В чем причина того, что некоторые армянские высокопоставленные лица, в частности, министр обороны, его советник, активно тиражируют мнение о сдаче территорий, вxодящиx в зону безопасности НКР?

– Действующему министру обороны Армении очень хочется стать президентом. Этого же хочется практически всем лидерам ереванской оппозиции, которые просто запрограммированы на сдачу территорий, а то и – сдачу Карабаха. Для С. Саркисяна стать президентом – довольно сложная задача, в нынешней ситуации – почти недостижимая, хотя технически эту задачу решить можно. Нужно при этом получить “ОК” от западного сообщества, но для этого нужен политический торг. Поэтому еще три года назад возникла идея обмена Низинного Карабаха на пост президента. Идея, нужно сказать, смешная, так как этот самый Низинный Карабах на Западе в качестве ресурса в политическом торге никто не воспринимает. Западу нужны совсем другие жертвы, прежде всего, кардинальное изменение внешнеполитического курса Армении. Идея сдачи территорий не нова, но по мере приближения парламентских и президентских выборов выяснится, что наилучшим политическим ресурсом является не “сдача”, а “несдача” территорий. Если С. Саркисян встанет на эти позиции, то сразу обретет шансы на избрание. Но слов для этого мало. Нужны гарантии, иначе никто не поверит политику, который целых три года готовит политическую и социальную базу для сдачи.

– Вы как-то говорили, что решение конфликта не есть мир, а начало новой войны. Почему?

– Довольно продолжительное время обществу пытаются внушить, что урегулирование это – мир, причем подразумевается длительный мир. Во-первых, непонятно до сих пор, что подразумевается под урегулированием. Предполагает ли урегулирование то, что Республика Армения останется суверенным государством, будет способна вообще проводить внешнюю политику и главное – оставаться обороноспособной? Кому-то нужна совершенно неамбициозная, безмолвная Армения, ограниченная для жизнедеятельности не более полуторамиллионов человек. Во-вторых, история, в том числе и современная, подтверждает, что превращение одной из сторон конфликта в ущербное государственное образование неминуемо приведет к новой войне. Армения всего лишь утратит более-менее защитимые границы на востоке и станет еще более уязвимой. Только и всего. Никто не может предоставить гарантии безопасности – ни одна великая держава, ни международное сообщество в целом. Это просто блеф. Относительно продолжительный мир мы может обеспечить двумя способами: либо сохранить защитимые границы, имея в виду и нынешнее положение Нахичевани, либо уступить Азербайджану весь Карабах и Мегринский коридор. Это не новая идея. Эта идея витает над политическим классом Армении, и дело дошло до того, что я вынужден говорить об этом публично, чего не делал никогда. Но пусть ценой того, что это ощутят наши противники, об этом узнают и “все наши”. Это сейчас более важно.

– Сколько может длиться имитация переговорного процесса? Если переговорный процесс – имитация, то что может изменить вовлечение в этот процесс НКР как самостоятельной стороны?

– Рациональная аналитика оказалась в замешательстве, пытаясь выяснить причины отчуждения НКР от международной политики усилиями политического руководства Армении. После перебора совершенно немыслимых версий выяснилось, что единственной причиной является комфортное положение данных руководителей. Великолепная “тройка” в келейных условиях принимает решения, и спасение было лишь в том, что не было решений как таковых. Неучастие НКР в политическом процессе, пусть даже в процессе имитации, приводит к утрате политических ресурсов и маневра, лишает руководителей и парламент НКР политического опыта и способности формировать политический класс. Карабахское общество находится в ущербном состоянии, “делегировав” все свои права великолепной “тройке”. Вместе с тем, тезис о неспособности карабахского общества эффективно участвовать во внешнеполитическом процессе является ложью. Политические партии Армении, в том числе, партии оппозиции, по существу, солидаризировались с официозом в деле изоляции НКР. Их в НКР интересует исключительно возможная поддержка их политических позиций. Участие НКР во внешнеполитическом процессе нельзя примерять к тому, происходит ли имитация или нет. Западу и Востоку интересна Нагорно-Карабахская Республика в полном смысле этого обозначения – располагающая парламентом, свободами, боеспособной армией, гражданским обществом. Следует обратить внимание на то, что, если при предыдущих выборах Европейское сообщество неизменно “не признавало” их, в отношении последних парламентских выборов европейцы хранят сакраментальное молчание, а в коридорах Европейской Комиссии и Евросовета слышатся мысли о необходимости признания выборов в “самопровозглашенных государствах”. Для Конгресса США карабахские выборы вообще не проблема, а нормальный процесс.

——————————————————————————————-

Жизнь не должна подгоняться под цель

Karabakh-online недавно опубликовал интервью с политологом Игорем Мурадяном, которое вызвало неоднозначную реакцию в карабахском обществе. Мы попросили прокомментировать высказанные мнения редактора газеты “Что делать” Мурада ПЕТРОСЯНА.

–  Игорь Мурадян больше чем политолог, и потому я чувствительнее отношусь к тем его высказываниям, обращенным к публике, которые, на мой взгляд, уводят ее от действительности. Тем более, что состояние политинформированности нашей публики плачевное – она, по выражению самого И. Мурадяна, “совершенно несведуща и блуждает в иллюзиях”.

Вот некоторые положения, с которыми я не согласен. “…В реальности, речь идет о попытках США и Европейского сообщества убедить Азербайджан смириться с достигнутой ситуацией, иначе ему придется принять участие в ином, более неприятном для него процессе, когда начнется процесс признания или суверенизации НКР. Американская администрация приняла решение о суверенизации НКР уже после событий в Ки-Уэсте, что было почти роковым образом не понято в Армении, (?) даже при наличии столь “успешных” консалтингов, коими являются армянские лоббистские организации в США. После провала инициатив Европейского сообщества Запад окончательно пришел к выводу о необходимости международного признания существования армянской государственности в карабахской провинции.”

“Турция, озабоченная своими долгосрочными планами, согласилась бы на официальное присоединение НК к Армении…”

“Европейцы пришли к выводу, что затягивание с международным признанием НКР может привести к неприятным последствиям в зоне “относительной” ответственности Евросюза.”

Подобные высказывания, по моему мнению, искажающие реальное положение дел, наихудшим образом – успокоительно и убаюкивающе – воздействуют на и без того сонное, инертное общественное сознание.

Реальная же тенденция развития событий полностью противоположна. А именно – меняющиеся геополитические условия вынуждают Запад во главе с США существенно активизировать свою посредническую деятельность. Она диктуется необходимостью устранить потенциальные очаги раздувания исламского пожара. Ведь конфликты, подобные палестинскому, чеченскому, косовскому, карабахскому (где одной из сторон конфликта является страна, исповедующая ислам), служат поводом, а то и причиной солидаризации и разрастания радикального мусульманства. Словом, ход логических суждений требует от мирового сообщества в целях успешной борьбы с глобальной “горячей точкой” (исламским фундаментализмом) – безотлагательно покончить с малыми “горячими точками”. Помимо того, Азербайджан (в настоящий момент) придерживается умеренного течения в исламском сообществе, да еще – отдает предпочтение “европейскому образу жизни”. А одной из главных задач Запада по умиротворению исламского фундаментализма как раз и является поощрение и содействие государств или властей, избравших подобный курс. Следовательно, надо протянуть им руку посильной помощи, если они в плену какой-то проблемы…

Далее – что касается давления Запада вообще и конкретно -по поводу “сдачи территорий”.

“Никакого политического давления со стороны западного сообщества в части карабахской проблемы нет… США имеют на Южном Кавказе только одну стратегию – успешную добычу и транспортировку нефти. Все остальные “цели” США надуманы политологами с общеисторическим (в лучшем случае) образованием, получившим гранты”.

“Сейчас властями проводится разъяснительная работа с представителями оппозиции относительно угроз войны и необходимости сдачи территорий, то есть сдачи части нашей Родины”.

На протяжении 10 (и более) лет я являюсь одним из последовательных и принципиальных критиков политики руководства РА, но это не значит, что этим властям или кому бы то ни было можно приписать все, что угодно.

Если нет давления, то зачем просто так Р. Кочаряну, С. Саркисяну и прочим говорить о вероятности “сдать часть Родины”? На такое может пойти только враг.

Кроме того, то, что 5 районов из 7 мы вынуждены будем возвратить, как только исчезнет опасность возобновления военных действий со стороны Баку, признавали все, когда-либо находящиеся в верхних этажах власти РА и НКР, включая Вазгена Саркисяна.

…Моя же позиция в том, что мы потеряем все – рано или поздно – если не избавимся от беспредела, от беззакония внутри Армянского государства. Пытаться удержать НКР и Низинный Карабах одним лишь выказыванием неуступчивой позиции – это все равно, что сидеть в “Жигулях” и вынашивать планы для танка. Добивайтесь порядка в стране, господа, а значит и – СИЛЫ. Успех во внешней политике невозможен без успеха во внутренней. Будь то мы, Китай, Россия или США. Все иное – словесная шелуха. Иллюзии.

Что касается вообще качественности аналитической работы И. Мурадяна, то, на мой взгляд, от них всегда отдает лабораторией, кабинетом, а не социологией или психологией.

karabakh-online.com

——————————————————————————————-

Ценности

Не могу молчать

Сожалею, что приходится писать не о новогоднем празднике, не о хорошем настроении, а… о всеобщем равнодушии. О равнодушии, которое  ведет нас  в джунгли, где человек человеку волк, где каждый зверь хватает то, что ему под силу, и жрет себе подобных – тех, кто  послабей.

Что может меня, дилетанта в писательском деле, заставить снова сесть за письменный стол? Конечно же, равнодушие людей, сидящих в депутатских креслах, чиновников, у которых большие кабинеты, приемные, секретарши, помощники, советники, первые замы, вторые замы и, самое главное, личные водители – наглые без предела, которые возят шефских жен в супермаркеты, на рынок, в Ереван за покупками и т. д.

И это не предел… Скорее – беспредел, за которым стоит  так называемая элита, не считающаяся с мнением общества и питающаяся кровью этого общества, но при этом – выступающая от имени общества.

И все же, что побудило меня писать так жестко и грубо? Обида. Обида и злость на то, что меня не услышали, что избранные нами депутаты не сочли нужным обратить внимание на мое заявление, точнее – на мою тревогу о том, как у нас в стране сорят деньгами, причем для многих из нас – большими деньгами, хотя для некоторых из них – это, конечно, мелочь… Но кто не знает, что из мелочи собирается сумма, что без мелочи нет больших денег, и, в конце концов, нет экономики страны?..

Мелочь, о которой я говорю, это 9 миллионов драмов. Именно эта сумма расходуется на нужды Совета Общественной телерадиокомпании Арцаха. Я не знаю, на что тратится эта сумма вообще, но точно знаю: не на телевидение и радио. За время моей работы на телевидении я не заметил ни одного полезного действия со стороны этого Совета. Не значит ли, что все это фикция? Государственные деньги расходуются на собственные нужды того или иного человека. А весь аппарат Совета Общественной телерадиокомпании работает на реализацию коммерческих интересов самого Председателя.

Кто-то скажет, что я считаю чужие деньги… Возможно. Но молчать об этом я не могу. Как можно молчать, когда все делается цинично, прямо перед глазами рядовых сотрудников, непосредственно “делающих ТВ” и едва сводящих концы с концами… Да и какие это чужие деньги? Они наши – кровные! Кто-то скажет: “У тебя же все нормально, зачем тебе все это?” Да, у меня все нормально, но разве у всех все нормально?..

Почему пишу об этом? Потому что считаю: я не имел бы морального права говорить о больших проблемах в стране при том, когда молчу, видя проблемы в своем непосредственном окружении, на своем рабочем месте…

Если кто не видел очереди у военкомата, где за грошами стоят однорукие и одноногие парни или женщины в черном, советую сходить и посмотреть на это. Возможно, и в вас что-то изменится и, может, вы что-то предпримете… Нам рапортуют о повышении пенсий на 250 драмов, то есть – на 2-3 буханки хлеба или на пачку дешевых сигарет. Разве это не унизительно?!

А представьте себе, если каждое “паразит-предприятие” прекратит сжигать те самые или подобные  9 миллионов драмов – наверно, сокращенные работники тех же предприятий будут получать повышенное пособие для безработных, а страна точно разбогатеет. Она ведь у нас такая маленькая и каждая мелочь значима для такой страны…

Вот об этом было написано в моем заявлении Национальному Собранию. К сожалению, оно не было воспринято серьезно – у них слишком важные дела, они ведь – избранные! У меня много товарищей в Парламенте и, возможно, я их оскорбляю, но даже это не может заставить меня молчать – они мне не ближе, чем те, кого мы потеряли в войне.

Надеюсь, они меня поймут – ведь с некоторыми из них мы сидели в одних окопах и шли в атаку. И я больше всего надеюсь на них – они не должны быть в одном ряду с дезертирами и ворами. Они должны победить в себе соблазны, конформизм и бороться против паразитов, съедающих нашу Родину, за которую мы вместе боролись и победили.

Вардгес УЛУБАБЯН

Прогрессивен ли прогресс?

В последнее время порядочность, достоинство все больше отходят на задний план, уступая место разврату, обману, карьеризму. И  я не устаю удивляться – почему большинство людей предпочитает журнал “Интим” гораздо более содержательным и серьезным газетам? Или же почему многим действительно больше нравится читать про футбол, чем про политику? Многие действительно предпочитают порнографию романам Достоевского…

“Свобода выбора, в конце концов”, – скажет кто-то. Так называемая свобода выбора духовной пищи – наглядный образец того, какую изнанку имеет подобная свобода. В атмосфере коммерционализма, который пронизывает печать, радио, телевидение, кино, средства массовой информации, ценности становятся орудием циничной спекуляции на темных сторонах человеческой натуры. Мастера рекламы считают, что людей легче поддеть на крючок, не апеллируя к их добродетелям, а потакая их порокам. То, что выдается за “отражение вкусов большинства”, в действительности предопределяет деградацию этих вкусов.

Ныне многие люди испытывают затруднения при контакте именно из-за того, что боятся возникновения конфликтной ситуации. Умеем ли мы слушать собеседника? Увы! Чаще всего мы слышим только самих себя. И потому порою, стоя совсем рядом, не можем докричаться до сердца и разума друг друга, будто разделены широкой стеной и стоим слишком далеко друг от друга…

Общение стало самым большим дефицитом, редчайшей роскошью – мы просто разучились общаться. Причин тут множество: и наши темпы, и наши стрессы, и сегодняшние реалии. Даже достижения научно-технического прогресса, вошедшие в наш быт в виде телевизоров, видеомагнитофонов и компьютеров, способствуют сужению круга общения до замкнутости. И потому многие люди вокруг все чаще задаются вопросом: а прогрессивен ли сегодня прогресс, нужен ли он вообще? Действительно, диалектика нынешнего образа жизни подталкивает к выводу о том, что научные открытия порождают больше проблем, чем решают. Что, открывая перед людьми какие-то новые возможности, они в то же время что-то у них отнимают. Возьмем, к примеру, телевизор, который стал окном в окружающий мир, но на самом деле сократил общение внутри семьи. Правда, во многих семьях телевизор дает пищу для обсуждений, дискуссий, но… заменяет живое общение. Автомобиль делает человека мобильным, но одновременно рубит корни привычек, привязанностей, всего того, что связывало человека с каким-то определенным окружением, с ощущением улиц. Что касается сотового телефона, то он хорош тем, что сын может издалека позвонить маме и сказать, что он любит ее! Но… чем доступнее стало до техники, тем дальше стало до соседа, который живет рядом – по другую сторону стены, в квартире напротив. И именно там, где люди живут тесно, наиболее явственно дает о себе знать отчужденность каждого из них.

Многие желают жить в роскоши и считают, что роскошь связана с деньгами или драгоценностями. Я же думаю, что роскошь – это, главным образом, уважение к людям, которое ведет к роскоши взглядов и поступков. И самая большая роскошь в жизни – любить и понимать других.

Сегодня, чтобы выжить, необходимо хорошо знать цену вещам, цену деньгам, цену времени. Но представления нынешнего поколения о моральных ценностях весьма однобоки. Люди помнят о вещах, о времени и о деньгах, но забыли известную фразу, дающую реальную оценку роскоши. И она связана не с вещами и не с техникой. Нет, самая главная роскошь в мире – это роскошь человеческого общения!

Грайр БАГДАСАРЯН

 

“Бизнес” на нашем рынке или базарная экономика

Сегодня каждого жителя нашей столицы волнует вопрос – на какие цены придется нам покупать продукты в предновогодние дни на базаре?

На днях, посетив центральный рынок и узнав цены, я задал этот вопрос женщине, которая продавала зелень.

– Я скажу, как было год назад, за 2-3 дня до Нового Года, – говорит 42-летняя Лида. – Цены, например, на один пучок зелени повысились от ста драмов до 250-и. На яйца – до 120-130 др., на орехи – 800-1000 драмов. Так будет, видимо, и в этом году.

– А почему цены так повышаются? – задаю вопрос я.

На него с удовольствием отвечает другая женщина, которая прислушивалась к нашему разговору и по ходу продавала овощи и фрукты. Она представилась тетей Светой.

– Цены поднимаем, так как хочется побольше заработать себе на праздники, а в канун Нового Года покупатель более щедрый, чем в обычные дни.

– Но не все же покупатели одинаковы? – вмешивается в разговор мужчина пожилых лет, продолжая, – одни могут позволить себе на новогоднее застолье отличные фрукты, другие же и сегодня не могут позволить себе некоторые продукты питания, не то что в Новый Год! Ведь нужно  входить в положение покупателя, перекупщики-то сами недорого покупают?

Вопрос повис в воздухе, воцарилась тишина. Сразу все разошлись. Видимо, мужчина-покупатель затронул слабую струну продавцов – отвечать на этот вопрос стало невыгодно…

Я дальше продолжил свою экскурсию по базару, спрашивая цены на капусту и морковь. Остановился у прилавка, где капусту продавали по дешевой цене. Она была привозной – из РА. Я разговорился с продавцом.

– Привез очень большую партию капусты, но, чтоб товар не испортился, стараюсь продать по дешевке – так, чтобы не только расходы покрыть, но и чтоб кое-что, хотя бы малое, осталось, – поделился своими мыслями 38-летний Ашот Аветисян из Сисиана, продолжая, – у нас не так, как у вас. У нас хозяин товара, который сдает нам эти продукты, думает не только о своем кармане, но и том, чтоб цена устраивала покупателя. Ведь смысл бизнеса в том, чтобы не отгонять от себя покупателей, а наоборот – привлечь к себе. Что касается цен на продукты в предновогодние дни на рынке нашего Сисиана, то стараешься делать так, чтобы и нам, и покупателю было выгодно.

Из ответов местных продавцов и продавца капусты из Армении я понял, что рост цен в предновогодние дни ожидается лишь на рынке нашей республики. Покупателям Армении, по-видимому, рост цен не грозит…

P. S. Принцип цивилизованной торговли “Покупатель всегда прав” на наших базарах пока не действует. И ни при каких обстоятельствах вам не вернут денег за некачественный товар. Иной раз, правда, согласятся обменять на аналогичный, чтобы вы прекратили скандалить и не распугнули клиентуру. Но это уже другой случай…

Удачных покупок вам!

Г. БАГДАСАРЯН

 

Телевидение опасно для нашего здоровья

Вначале было слово… Печатное слово. Позже, благодаря стараниям А. С. Попова, его услышал весь мир. И вот уже сорок с лишним лет слово, сопровождаемое изображением, врывается в  наш дом через “ящик”.

Юность советского телевидения, протекающая под неустанным надзором компартии, устанавливающей “пояса дозволенности”, была, по утверждению взрослых, довольно “серой” – и сегодня нетрудно представить, какой ажиотаж вызывают резкие отклонения от устоявшейся системы.

Искушенную “во всех грехах” современную молодежь привлечь к голубому экрану возможно лишь очередной дозой сенсаций, от которых притупляются все человеческие чувства – нас уже не шокирует вид крови и ободранной нищеты, не трогает красота жизни, ведь мы привыкли видеть ее ужасы.

И невольно возникает вопрос: “Какое же будущее нас ожидает”? Даже представить страшно, каким оно будет, если “строители” этого самого будущего будут воспитываться на западных мультсериалах и фильмах, к просмотру которых не так давно допускались лишь люди старше 16 лет. Сегодня же ограничений “до 16 и старше” не существует…

И тем не менее (следуя то ли моде, то ли неписаным законам современного общества), мы предпочитаем это тому чистому и сдержанному, что осталось от “нашего” телевидения. Но это  -лишь капля в море, в котором мы тонем, подобно пресловутому “Титанику”.

Рецепт приготовления сегодняшних телепередач очень прост: побольше западного, по вкусу отечественного, щепотку классики растворить в попсе, все это “пересолить рекламой” и подавать с жареными фактами, подогретыми в соусе сенсаций в промежутках между сериалами. А вся эта система заправляется весьма пикантной приправой – деньгами…

ТВ – зеркало общества. И встанет перед этим зеркалом человек будущего, увидит мутированное инопланетное существо с обезображенными человеческими чертами и спросит себя: “Боже, когда же все это началось?”

Евгения ОСИПЯН, 2-ой курс АрГУ, журфак

 

Из фильмов в жизнь

Спикер и депутаты – “Али-баба и 33 разбойника”.
Чиновники – “Пираты 20 века”.
Независимость – “Свет далекой звезды”.
Министры НКР – “Их знали только в лицо”.
Выборы – “По закону джунглей”.
Комиссия по выборам – “Следствие ведут знатоки”.
Народ НКР – “Без вины виноватые”.

Левон ЦАЛОРЕС

——————————————————————————————-

С Богом!

Рождественские истории 

Вещи не таковы, какими кажутся

Два ангела-путника остановились на ночлег в доме богатой семьи. Семья была не гостеприимна и не захотела оставить ангелов в гостиной – они были  уложены на ночлег в холодном подвале. Когда они расстилали постель, старший  ангел увидел дыру в стене и заделал ее. Когда младший ангел увидел это, то  спросил: “Почему?” Старший ответил: «Вещи не таковы, какими  кажутся». На следующую ночь они пришли на ночлег в дом очень бедного, но гостеприимного человека и его жены.  Супруги разделили с ангелами немного еды, которая у них была, и сказали, чтобы  ангелы спали в их постелях, где они могут хорошо выспаться. Утром после пробуждения ангелы нашли хозяина и его жену плачущими. Их единственная корова,  чье молоко было единственным доходом семьи, лежала мертвая в хлеве.

Младший ангел спросил старшего: “Как это могло случиться? Первый мужчина имел все, а ты ему помог. Другая семья имела очень мало, но была  готова поделиться всем, а ты позволил, чтобы у  них умерла единственная корова. Почему?” “Запомни: вещи не таковы, какими кажутся, – ответил  старший ангел. – Когда мы были в подвале, я понял, что в дыре в стене был клад с золотом. Его хозяин был груб и не хотел сделать добро, и я заделал стену, чтобы клад не был им найден. Когда на следующую ночь мы спали в постели гостеприимного дома, пришел ангел смерти – за женой хозяина. И я отдал ему корову. Вещи не таковы, какими кажутся… Мы никогда не знаем всего. И даже если имеешь веру, надо еще внушать доверие: ведь все, что приходит – приходит в твою пользу. Только это понимаешь со временем».

Некоторые люди приходят в нашу жизнь и быстро уходят, некоторые становятся нашими друзьями, но остаются в ней на минуту. Это оставляет в наших сердцах прекрасные следы – и мы никогда не остаемся такими, какими были. Потому что наши хорошие друзья превращают нас в уже других…

Вчера – это история. Завтра – тайна. Сегодня? Сегодня и настоящее – это дар.

Ты веришь в МАМУ?”

В животе беременной женщины разговаривают двое младенцев. Один из них –  верующий, другой – неверующий.

Неверующий младенец: Ты веришь в жизнь после родов?

Верующий младенец: Да, конечно. Всем понятно, что жизнь после родов  существует. Мы здесь для того, чтобы стать достаточно сильными и готовыми к тому, что нас ждет потом.

Неверующий младенец: Это глупость! Никакой жизни после родов быть не может! Ты можешь себе представить, как такая жизнь могла бы выглядеть?

Верующий младенец: Я не знаю все детали, но я верю, что там будет больше света, и что мы, может быть, будем сами ходить и есть своим ртом.

Неверующий младенец: Какая ерунда! Невозможно же самим ходить и есть ртом – это вообще смешно! У нас есть пуповина, которая нас питает. Знаешь, я хочу сказать тебе: невозможно, чтобы существовала жизнь после родов, потому что наша жизнь – пуповина – и так уже слишком коротка.

Верующий младенец: Я уверен, что это возможно. Все будет просто немного по-другому. Это можно себе представить.

Неверующий младенец: Но ведь оттуда еще никто никогда не возвращался! Жизнь просто заканчивается родами. И вообще, жизнь – это одно большое страдание в темноте.

Верующий младенец: Нет, нет! Я точно не знаю, как будет выглядеть наша жизнь после родов, но в любом случае, мы увидим маму, и она позаботится о нас.

Неверующий младенец: Маму? Ты веришь в маму? И где же она находится?

Верующий младенец: Она везде вокруг нас, мы в ней пребываем и благодаря ей движемся и живем, без нее мы просто не можем существовать.

Неверующий младенец: Полная ерунда! Я не видел никакой мамы, и поэтому очевидно, что ее просто нет.

Верующий младенец: Не могу с тобой согласиться. Ведь иногда, когда все вокруг затихает, можно услышать, как она поет, и почувствовать, как она гладит наш мир. Я твердо верю, что наша настоящая жизнь начнется только после родов.

А ты?..

Я нес тебя на руках

Однажды человеку приснился сон. Ему снилось, что он умирает. Смерть наступила почти так, как это было описано в книгах, которые он читал при жизни: плавный отрыв от земли, прощальный, с высоты птичьего полета, взгляд на свое тело, которое почему-то ему было жаль не более волоса, упавшего с головы… Затем – пролет через темный коридор, медленный вираж и ослепительное сияние, от которого стало так хорошо и спокойно. Мгновение спустя он увидел себя, идущего вдоль реки, по берегу, вместе с Богом. Далеко впереди высились Врата Рая. Но, прежде чем войти в них, человек пожелал бросить еще один, последний взгляд на реку своей жизни. Ему захотелось вспомнить все следы, которые он оставил на песке. Оглянувшись назад, он увидел картины из своей жизни. Они вспыхивали одна за другой на небе, прямо над рекой. А внизу, на берегу вдоль реки, он отчетливо видел две пары следов. Одна принадлежала Богу. Вторая – ему. Но, к  удивлению своему, он заметил, что самым тяжелым и грустным дням жизни соответствовала лишь одна пара следов. Второй же не было вообще. И тогда душа человека наполнилась грустью. И он, повернув лицо к Богу, сказал: “Господи, ты обещал, что если я решусь следовать за тобой, ты будешь со мной всегда и не оставишь меня ни на мгновение. Но я вижу, что в самые горькие и тяжелые дни моей жизни Тебя не было со мной. Где же ты был, Господи? Почему ты покидал меня, когда я нуждался в тебе более всего?”

В ответ Бог обнял человека и, улыбнувшись, сказал:

– Дитя мое, знай, что я любил тебя всегда и никогда не оставлял. Там,  на берегу реки, где видна лишь одна пара следов, там, где дни твои были полны отчаяния, в эти самые тяжелые для тебя дни я нес тебя на руках…

Бог есть Любовь!

Рождество – праздник, почитаемый и отмечаемый всеми христианами в мире. Один из любимых… Но много ли мы знаем об этом каноническом церковном празднике? Ведь Рождество по сути – это рождение Бога, господина. В Библии как таковой нет конкретной даты рождения Звезды – так иногда именуют Иисуса. Каждая конфессия как бы сама выбирала дату рождения Младенца. И это символично. У армян этот праздник связан с днем зимнего солнцестояния. Отмечается он 6 января. У православных это 7 января, у католиков – 25 декабря. Однако зачастую, увлекшись  весельем самого празднования, мы  забываем об истинном смысле и значении Рождества Христова – святого праздника христиан, с принятием и приходом которого к нам пришли добро, любовь, милосердие…

Часто размышляя о смысле жизни, о роли человека в обществе, я думаю: как все-таки мало места в нашей жизни, в нашей повседневности занимает Бог! А ведь это та настоящая и верная сила, которая не предаст, не бросит, не уничтожит. Она способна уберечь людей и от бед, и от невзгод! Как часто мы мечтаем о верном друге, о любви… А они здесь – рядом, вместе с нами, а мы порою и не замечаем их!  Бог и Библия дают нам столько положительного заряда, сил и эмоций, сколько не способно дать ни одно ученье в мире! Ибо в Библии говорится: «Возрадуйтесь и возвеселитесь!», а также «Плачущие, утешьтесь!»…

Ступит ли, к примеру, какой-нибудь убийца или наркоман на греховный путь, если будет знать, что говорят об этом Бог, Библия?  Или будем ли мы радоваться, не имея возможности жить, творить, любить и быть любимыми?  Ведь все, что есть на этой грешной и в то же время прекрасной и необъятной земле, творимо и создано Богом! И прекрасное произведение поэта, и неудавшаяся картина художника, и низменная похоть… Вернее, похоть не от Бога, а от того, что человек отвернулся от Бога! Только человек сам выбирает тот земной путь, по которому ему предстоит пройти.  Сколько мы страдаем и познаем горя от незнания Бога и Библии! Мы страдаем, что не преуспели в жизни, страдаем от предательств и унижений!…  А ведь могли бы избежать всего этого путем познания Бога и Библии – мудрейшей из мудрейших, добрейшей из добрейших книг на земле! Но человек самоуверен, надменен и привык надеяться только на себя самого! А жаль – ведь сколько прекрасного и хорошего способен открыть перед нами Господь! Он утешает в трудную минуту, он веселит в веселье!… И это не пустые слова и бравада, а познание, надежда и вера! Вера в Бога, в Творца и его Евангелие!

Странно, но я все время ловлю себя на одной мысли – сколько на этом свете страждущих, одиноких, больных… И как мало среди них людей, кто верит в Бога, надеется на Бога!   Многие из них злы и агрессивны. И не видят себя в этом мире кроме как в качестве инвалидов и никому не нужных людей, умеющих только сетовать на судьбу и плакаться в жилетки! Что позволяет мне об этом так рассуждать?  Дело в том, что я сама являюсь инвалидом с детства, и мне не раз приходилось сталкиваться с подобными ситуациями…   Но,  наверно, мне  все-таки повезло. Я родилась и выросла в семье, где верят в Бога. Я никогда не была плаксой и нытиком!  Напротив, в детстве и сейчас меня часто называют утописткой, хохотушкой и девчонкой не с этого мира! Удивляются, как можно передвигаться в инвалидном кресле–коляске и радоваться! Быть инвалидом и работать – да еще журналистом! А я не только не стесняюсь своего положения, оно не только меня не тяготит, но я и не считаю себя несчастным человеком!   Разве тот, кто нормально ходит и здоров физически, но несчастен, к примеру, в любви и браке, постоянно тяготится скандалами и никчемными заботами – разве он счастливей меня? Нет. Живя, надо пытаться видеть во всем положительное! Радоваться и верить, верить в Бога! Ибо даже появление тебя на свет – в таком виде в каком ты есть – есть Божье предназначение!  Как сказал Иаков, «Не говори – Бог меня искушает» /Иак. 1:13/. Бог не может никого искушать или наказывать! Он слишком милосерден для сих дел! А Сын Божий Иисус Христос искупил за нас грех человеческий! А исцеляя слепых и немощных, творил добро, чтоб видны были дела  Божьи,  и отличалось добро от зла.  И я не считаю себя ущербной – а рожденной от Бога! И все, чего я достигла на этой земле, достигла при помощи Бога и Его благодеяний.  Я верю, что Бог всегда со мной, а я – с Ним. И если я иногда нахожусь в каких-либо трудных обстоятельствах, Бог поможет мне выбраться из них и не оставит в беде!

Конечно, вера в Господа нашего Иисуса Христа и надежда на него не должна быть самоцелью, и это вовсе не означает, что все в этом сложном мире, полном зла и насилия, дается без труда, без участия и милосердия.  Вера не есть беззаботная и праздная мысль – “вот я помолюсь и будет мне манна небесная и все, что пожелаю”! Бог не терпит иждивенчества! Надо только верить в Бога и идти по жизни с Ним. И если ты даже прикован к постели, но способен, к примеру, хотя бы читать, то – используй свои возможности! Справедливости ради признаюсь, что принадлежу  к так называемым пассивным христианам, но со мной всегда Библия и Бог! Со мной покаяние и желанные молитвы. Я каюсь перед Богом и молюсь Ему! Прошу – о чем могу и хочу! И что могу исполнить перед Ним – стараюсь исполнить! И в этом вижу свое предназначение и спасение! Я верю, что если в моей жизни случится что или я сделаю что-то не так, то Бог непременно убережет меня и скажет мне об этом – на языке тех, кто верит в Бога. И будь то инвалид, врач, грешник или святой – уверуй в Иисуса и Он придет к тебе, став Отцом, Братом, Другом и Творцом!   Кем именно – выбирай сам. Как сказал один мудрец, отвечая на вопросы тех, кто, не унимаясь, пытается «отыскать», где и когда на земле жил Бог, «Неважно, был ли Иисус в отрочестве в Индии, или посещал ли Тибет… Главное, чтоб Он был в вашем сердце!»…

Галина АЙРАПЕТОВА

 

С Новым Годом!

История Нового Года

История Нового Года насчитывает около 25 веков. По мнению ученых, обычай этот впервые родился в Месопотамии, где в конце IV тысячелетия до нашей эры родилась цивилизация. Древние народы праздновали Новый Год в марте. Именно в марте начинались полевые работы, и древние римляне считали март первым месяцем года. Только в 46 году до н.э. римский император Юлий Цезарь перенес начало года на 1 января.

По сей день все европейские народы по традиции встречают Новый Год 1 января. Например, в Бирме и Таиланде Новый Год празднуют в самую жару, поэтому люди при встрече поливают друг друга водой. Болгары, собравшись на новогоднее торжество, на несколько минут гасят свет. Эти минуты называют минутами новогодних поцелуев. В Италии накануне Нового Года принято выбрасывать старые вещи и заменять их новыми.

В России, со времени введения Христианства, исполняя обычаи своих предков, летоисчисление начинали или с марта, или со дня святой Пасхи. В 1492 году великий князь Иоанн Васильевич III окончательно утвердил постановление Московского собора считать за начало как церковного, так и гражданского года 1 сентября, когда собиралась дань, пошлины, различные оброки. Последний раз сентябрьский Новый Год был отпразднован в 1698 году. Взойдя на престол, Петр Великий изменил и летоисчисление, и способ празднования Нового Года, ссылаясь на европейские народы.

Начиная с 1700 года и по настоящее время, летоисчисление начинается от Рождества Христова, а не со дня сотворения мира. Петр I велел «перед воротами учинить некоторое украшение от древ и ветвей сосновых, еловых и можжевеловых, и стоять тому украшению от января по 7 число того же года». Что касается истории главного персонажа Нового года – Деда Мороза – то в одних странах его предками считают гномов, в других – средневековых странствующих жонглеров или бродячих продавцов детских игрушек. Иными словами, образ Деда Мороза складывался веками.

Кто такой Дед Мороз

Мало кому известно, что Дед Мороз стал тем, кто он есть, благодаря существованию вполне конкретного и живого прототипа. В IV веке в Малой Азии жил и творил благие дела святой Николай Чудотворец (в католической и лютеранских версиях – святой Николас или Клаус). Фигура этого вполне достоверного исторического персонажа постепенно стала обрастать легендами и сказочными подробностями, в результате чего появился новый образ – доброго дедушки, способного осчастливить малыша, коль скоро тот обратится к нему с просьбой. Папа-снег, Шэн Дань Лаожэнь, Санта-Клаус, Пер Ноэль, Микалаус, Дед Мороз, Father Cristmas, Weihnachtsmann, Йоулупукки (фин. Joukipuki) – это лишь малая часть его имен. Кстати, финский вариант – Joulupukki – забавен не только с точки зрения фонетической. Дословный перевод этого слова с финского языка звучит как “рождественский козел”. Сразу оговоримся, ничего ругательного или оскорбительного в это имя финны на вкладывали и не вкладывают. Так уж сложилось. Дело в том, что в стародавние времена подарки в рождественскую ночь по домам разносили ряженные. Рядились они по большей части в костюмы животных, причем самым популярным персонажем мистерии был почему-то козел. В старину Йоулупукки приносил вместе с подарками еще и розги, входя в дом со словами: «Есть ли в этом доме непослушные дети?». В наши дни этот своеобразный элемент воспитания почти исчез, и каждый ребенок, даже самый задиристый непоседа, получает заветный подарок.

Новогодняя елка

В Новый Год нужно пускать в свой дом красоту. Впустить ее можно, безусловно, с прекрасной елочкой. Конечно, вы можете купить живую, и тогда она будет замечательно пахнуть несколько недель подряд, но потом начнет терять свою красоту по иголочкам, становясь худой и беспомощной. Поэтому рекомендуется покупать искусственную елочку: она всегда будет радовать своей свежестью, стройностью, пышностью и совесть ваша будет чиста перед природой. А теперь о главном: как нарядить елочку так, чтобы она была неотразима?

Если елочка небольшая, желательно украсить ее только лампочками и миниатюрными игрушками, можно добавить немного дождика. Ни в коем случае не вешайте пестрые большие шары. Под такую елочку вряд ли удастся положить подарки, поэтому поставьте рядом стул. Если же елка у вас большая и высокая, то лучше украшать ее следующим образом. Для начала повесьте на нее лампочки, гирлянды. Развешивать игрушки начните снизу: сначала самые большие, потом все меньше и меньше. Можете повесить на елку конфеты, что будет приятным сюрпризом как для детей, так и для взрослых. Мишуру и дождик концами воткните в верхушку и наденьте ее сверху. Тогда мишура ляжет красиво и не будет сваливаться с вашей новогодней красавицы.

Когда елка готова, стоит подумать об украшении помещения. Сейчас в магазинах продается множество прекрасных украшений для дома: венки, ветки, гирлянды. Например, повесьте разноцветные лампочки в прихожей, чтобы дом почувствовал праздник вместе с вами. Венки лучше всего повесить на двери. Гирляндами украсьте стены, желательно с помощью них нарисовать 2006 или контур собаки, чтобы в ваш дом пришла радость и все самое лучшее в Новом Году.

В чем встречать Новый Год?

Каждый раз мы ломаем голову, в чем же отмечать предстоящий Новый Год? Задолго до праздника бегаем по магазинам в поисках чего-то новенького. Как уже известно, предстоящий год – год Огненной Собаки. Собака – это верный друг, потому не важно где, важно – с кем вы встретите этот год. Пусть это будут лучшие друзья.

Предпочтение нужно отдавать красному, желтому или оранжевым цветам. Самое главное, чтобы вам в этой одежде было уютно и комфортно! Устройте карнавал-маскарад и предупредите всех гостей о том, что надо приходить не просто в вечерних платьях и костюмах! Разнообразные маски и красочные наряды сделают этот Новый Год незабываемым!

Новогодний стол

Новогодний стол всегда радует нас своим изобилием и разнообразием. Прежде всего, это шампанское. Бокалы, наполненные до краев искристой жидкостью, поднимают под бой курантов и загадывают желание, которое непременно должно сбыться. Новогодняя ночь достаточно длинная, поэтому на столе должна быть не только хорошая выпивка, но и хорошая закуска.

Традиционное блюдо, конечно же, салат «оливье», без которого в этот день не обходится ни одна семья. Но можно отойти от традиций и позволить порадовать себя в этот день какими-нибудь «излишествами». Например, фаршированная рыба, жареная индейка и множество других лакомств.

А если Вы не хотите, чтобы Ваши гости засиживались за новогодним столом и у Вас есть развлекательная программа, тогда можете просто приготовить шведский стол с разнообразными салатами. А то, как обычно бывает, все накушаются и не могут пошевелиться. Это можно себе позволить в любой праздник, но только не в Новый Год. Так что будьте активнее, а то – как Новый Год встретите, так его и проведете!

Что делать в год Собаки

Крысам – Весь год вас будет распирать от грандиозных планов на будущее: рекомендуется использовать все возможности, позволяющие повысить свой образовательный уровень и поднять социальный статус, добиться роста авторитета и повышения в должности. Кроме того, можно собрать группу единомышленников и приступить к претворению в жизнь гениальных идей.

Быкам – Вам представится возможность сделать долгожданный рывок в карьере: получить руководящую должность или взять на себя функции организатора. Кроме того, можно заняться преподавательской деятельностью или выбрать в качестве профессии воспитание детей. Правда, всему этому придется сначала поучиться, так что готовьтесь к освоению новой роли.

Тиграм – Люди, которые долгое время трудились на благо общества и принимали участие в коллективном труде, могут не сомневаться в том, что их заслуги будут оценены по достоинству. Кроме того, все желающие смогут воспользоваться благоприятным моментом, чтобы переехать в другую страну для постоянного проживания или поступить в ВУЗ для продолжения учебы.

Котам – Вы почувствуете себя успешными и действительно защищенными людьми в том случае, если вам удалось обзавестись преданными партнерами и стать частью хорошо работающего коллектива, приступить к реализации мечты и возглавить группу людей, работающих над интересным проектом: в противном случае, вы будете скучать и ощущать недовольство жизнью.

Драконам – На вашем жизненном пути начнут появляться люди, которых можно и нужно рассматривать в качестве наиболее подходящих брачных партнеров или самых благоприятных деловых компаньонов, так что будьте готовы к тому, что вам будет предложена масса вариантов, позволяющих создать семью, улучшить материальное положение и занять достойное место в обществе.

Змеям – Тем из вас, у кого имеются проблемы со здоровьем, трудности с профессиональной деятельностью или неприятности во взаимоотношениях с начальством, рекомендуется ни в коем случае не упускать этот год, поскольку такого изобилия возможностей и способов решения, которые позволят вам навсегда об этом забыть, не сможет предоставить другой период.

Лошадям – Впереди вас ждет год, наполненный счастьем в любви и спортивными достижениями, творческими удачами и успешной деятельностью в искусстве, заслуженным отдыхом и разнообразными развлечениями. Кроме того, возможно радостное прибавление в семье и связанные с этим приятные хлопоты: выбирайте себе тот вариант, который доставит вам радость от жизни.

Козам – Для вас самой благодатной сферой в наступившем году будет семейная жизнь, а также все, что связано с домашними, имущественными и хозяйственными делами. Кроме того, вы будете чрезвычайно удачливыми в решении жилищного вопроса и занятиях с недвижимостью, так что смело принимайтесь за строительство собственного дома или ремонт квартиры.

Обезьянам – Вы сможете многому научиться в течение ближайшего года, правда, не столько на собственном опыте, сколько на примере жизни близких родственников и друзей. При этом главное, чему вам необходимо научиться, это терпению в трудовой деятельности и умению нормально общаться с людьми, которые достигли более высокого уровня в социальной иерархии.

Петухам – У вас появится масса вариантов, позволяющих в течение года значительно улучшить материальное положение: единственное, о чем следует помнить, это о необходимости соблюдать законность и не забывать об интересах своих партнеров, коллег, сотрудников и даже подчиненных, поскольку ключ к вашей удаче – это справедливые отношения с людьми.

Собакам – Вы, наконец, почувствуете себя самыми важными и нужными людьми на белом свете, поскольку любые события, хорошие или плохие, будут так или иначе затрагивать или касаться, в первую очередь, именно вас: старайтесь как можно лучше и качественнее выполнять свою роль защитников всех незаслуженно обиженных и незаконно обездоленных людей.

Кабанам – Вашей природе присуще стремление находиться у всех на виду, занимать руководящие позиции или обладать формальными полномочиями. Однако в этом году вам предпочтительнее находиться в тени: займитесь приведением в порядок своих дел, а также больше времени уделяйте внутренней работе, чтобы избавить свою природу от слабостей и пороков.

Поэт и его судьба

Я время щедро раздавал
Знакомым-незнакомым людям.
Минуты и часы мои,
Мои недели, годы…
Геворг Агаджанян

(отрывок из стихотворения “Мое время”)

Всегда отрадное и редкое явление – одаренный, рожденный для своей профессии человек: будь то прирожденный врач, прирожденный педагог, прирожденный садовник… Еще более редкий случай – прирожденный писатель. Каким бы недостойным своего дарования он ни казался, как бы ни довольствовался своим талантом, как бы мало ни было у него при этом верности, смелости, терпения и прилежания, делающих талант дееспособным, он все же неизменно будет очаровывать, будет любимцем природы, одаренным ею тем, чего не может заменить никакое прилежание, никакая преданность работе, никакая доброта…

Прирожденным писателем был Геврог Михайлович Агаджанян. Один из тех армянских поэтов нашей современности, у которого были все таланты и задушевные чувства романтизма. Свидетельство тому – стихи Поэта о нашей Родине, о жизни, о любви.

Жизнь и творчество Геворга Агаджаняна (1931-2004 гг.), одного из известных арцахских поэтов нашей современности, тонкого мыслителя, лирика, автора таких известных произведений, как “Сердцу не спокойно”, “Говори, ручей”, “Деревья смотрят в небо”, “Очаг и дым”, “Берег”, “Сирануш” и другие, сравнительно хорошо изучены. Я думаю, в его произведениях кроется его судьба. И повод так думать дает даже самый поверхностный обзор творчества и жизни поэта, через которую красной нитью проходит его преданность к своей нации,   которая есть у редких авторов времен минувших и нынешних. Прямо или косвенно патриотизм  выступает у поэта и объектом, и субъектом его писательства.

Супругой Геворга Агаджаняна была уникальная женщина Роза Еноковна Аветисян. В браке с писателем родила двоих детей. Увлеченность семьи книгами передалась и детям – сыну Ваграму и дочери Сусанне.

Геворг Агаджанян и Роза Аветисян дополняли друг друга. Дом, где росли их дети, был полон книг, дом производил на свет книги, читал книги, книги составляли авторитет дома.

…Произведения Геворга Агаджаняна читают вот уже полстолетия. Этот непосредственный и душевно здоровый человек так мощно выразил свое мировосприятие сквозь призму свойственной ему веселой натуры, что созданное им держится непоколебимо прочно. Но у него осталось еще и много неопубликованных стихов.

… Поэту не хватало главного – уюта в душе, умения не торопиться. Он сам как-то сказал: “Едва начнешь, и уже конец. И все опять, в сущности, не важно”. Однако этот непоседливый человек передал много хорошего через свои стихи.

На мой взгляд, главной жизненной задачей поэта было то, что он был служителем, адвокатом и рыцарем души – даже если  чувствовал, что в настоящее мгновение он будет приговорен к одиночеству и страданию.

31 декабря исполнится ровно год с того дня, как известного арцахского поэта Геворга Агаджаняна нет с нами. Но он все же продолжает жить – в стихах, в воспоминаниях, в памяти знавших его…

Вечная ему память!

Грайр БАГДАСАРЯН

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s