№ 1 / 31 հունվար

ԲԱՌԻ ԳԻՇԵՐ

Բառն էլ է կենդանի օրգանիզմ, բառն էլ բնավորություն ունի, որ գլուխը կախ ու հեզուխոնարհ դրսևորում է: Բառի բնավորության առավելությունը կամ նրա իմաստի անաղարտության գրավականն այն է, որ նա համեստ է, որ նա խոսող մունջ է: Մարդն է իր բնավորությունն ու իմաստը արտահայտում բառով, և այդժամ բառը հենց մարդուն է բնորոշում, իրեն օգտագործողին: Այս առումով բառը «հանգիստ» է, ինքը չէ, որ դրսևորվում է, այլ իրենով դրսևորվում են: Եւ բառը դառնում է լակմուսաթուղթ ու գնահատական:

Բայց կա մի վտանգ, որ սպառնում է նաև բառին, հնչած ու տպված բառին: Շատ, անիմաստ շատ հնչող բառերն ամենևին էլ անհետ չեն կորչում, ինչպես բնության մեջ ոչինչ անհետ չի կորչում և, կուտակվելով, մի տեղով դուրս է գալիս: Ուրիշ բան որ չլինի՝ մեգով պատում են երկինքը, մեր մտքի ու հոգու երկինքը ծածկվում է բառախուղով, որը մեր տեսած մառախուղից ավելի ճնշող է: Ու գալիս է բառի գիշերը: Գալիս է բառիմաստի գիշերը:

Մեր նորանկախ երկրում երբեք այնքան շատ չի օգտագործվել «ժողովրդավարություն» բառը, որքան վերջին 7-8 տարում, այս առումով երևի նույնիսկ յուրօրինակ ռեկորդ ենք սահմանել՝ բնակչության մեկ շնչի հաշվով, կամ մեկ հեկտարի վրա աճեցված բառամթերքով: Սրա միակ դրական կողմն այն է, որ մթնոլորտում այդ գաղափարն է թևածում, ինչը այս կամ այն չափով պարտավորեցնում է, բայց ամենամեծ վնասն էլ այն է, որ իրական ժողովրդավարություն այդպես էլ չտեսած ժողովուրդն արդեն հասցնում է հոգնել «ժողովրդավարությունից» և ակամա սկսում մտորել «ուժեղ ձեռքի» մասին: Սա էլ հենց բառախուղի բերած պղտորությունն է:

Ասում են՝ լռելը հատկապես դժվար է լինում այն ժամանակ, երբ բան չկա ասելու: Իմա՝ երբ արվածը քիչ է: Իսկ երբ արվածը շատ է լինում՝ բառերը հանգստանում են կամ հայտնվում են իրենց իսկական տեղում: Երբ խոսում են գործերը՝ բառերը լռում են: Բառերը լռում են, ու շրջակայքում ամեն ինչ սկսում է խոսել՝ տունը, ծառերը, քարերը, աստղերը: Ու մարդ լսում է այդ ամենն իր մաշկով, իր մորթի վրա է զգում: Ու ցրվում է բառախուղը:

Ու գալիս է բառի լույսը:
Ուրեմն՝ ԲԱՌԻ ԼՈՒՅՍ նոր տարում:

——————————————————————————————

Քաշաթաղի զարգացման ծրագիրը կքննարկվի միջազգային կոնֆերանսում

Մարտի 28-ին տեղի կունենա Քաշաթաղին նվիրված միջազգային կոնֆերանս: Այդ մասին հայտնել է վարչապետ Արա Հարությունյանը կառավարության նիստում: Ա. Հարությունյանի խոսքերով, կոնֆերանսին կմասնակցեն բարեգործական եւ մարդասիրական ֆոնդերի ներկայացուցիչներ: Ներկայումս կառավարությունը Քաշաթաղի վարչակազմի հետ համատեղ մշակում է Քաշաթաղի վերականգնման ծրագիր, որը կներկայացվի կոնֆերանսի մասնակիցներին: Վարչապետը մեծ ներդրումներ եւ բարեգործություններ է ակնկալում շրջանի համար:

1.5 միլիարդ դրամ Ժամկետանց վարկ 

ԼՂՀ վարչապետ Արա Հարությունյանը խորհրդակցություն է անցկացրել ժամկետանց վարկերի մարման խնդրի շուրջ: Նախնական տվյալներով՝ ԼՂՀ քաղաքացիներն անցած տարիներին պետությունից ստացել եւ չեն վերադարձրել ընդհանուր առմամբ 1.5 մլրդ դրամի վարկ:

Ա.Հարությունյանը հիշեցրեց, որ ժամկետանց վարկերի մարման հարցով վերջերս ԼՂՀ նախագահը ստեղծել է հանձնաժողով՝ վարչապետի գլխավորությամբ, եւ իրավասու մարմինների հրատապ գործն է՝ ժամանակին հանգուցալուծել այդ խնդիրը: Նա խորհրդակցության մասնակիցներին հանձնարարեց 10-օրյա ժամկետում լիովին ճշտել պարտքերի վերածված վարկերի ամբողջական պատկերը, առանձնացնել խոշոր վարկառուների ցուցակը: Նախատեսվում է վերադարձման գործընթացն ավարտել մինչեւ 2009 թ. հունվարի 1-ը:

Խորհրդակցությունում վարչապետ Ա.Հարությունյանը ներկաների ուշադրությունը սեւեռեց մեկ այլ հրատապ հարցի՝ ժամկետանց վարձավճարների մարման անհրաժեշտության վրա: Նշվեց, որ վերջին տարիներին չմուծված վարձավճարների չափը հասել է 243 մլն դրամի: Նախնական քննարկմամբ՝ տույժերից կազատվեն այն պարտապանները, ովքեր պարտքերը կմարեն մինչեւ ս.թ. նոյեմբերի 1-ը: Վարձավճարներից, ամենայն հավանականությամբ, կազատվեն հրդեհված դաշտերի սեփականատերերը:

Միայնակ մայրերին տրվող նպաստի չափը չի փոխվել

Միայնակ մայրերին տրվող նպաստի չափը չի փոխվել: Նրանք նախկինի պես ամսական կստանան 5000 դրամ: Նույնչափ նպաստ է տրամադրվում նաեւ միայնակ մայրերի երեխաներին: ԼՂՀ սոցիալական ապահովության նախարարությունից մեզ տեղեկացրեցին, որ վերոնշյալ երկու նպաստների չափերը մնացել են նույնը:   Փոփոխության է ենթարկվել, օրինակ, մինչեւ 18 տարեկան հաշմանդամ երեխաներին տրվող նպաստի չափը, որը նախկին 7000 դրամից դարձել է 8500 դրամ: Միակողմանի ծնողազուրկ երեխաները 5000-ի փոխարեն կստանան 10000 դրամ, առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաները` 10000-ի փոխարեն` 20000: Ալիմենտ ստացող երեխաների նպաստը 4000-ից հասել է 5000 դրամի:  4 եւ ավելի անչափահաս երեխաներ ունեցող ընտանիքների յուրաքանչյուր երեխային կտրամադրվի 5500 դրամ` նախկին 4500-ի փոխարեն:  1-ին եւ 2-րդ կարգի հաշմանդամների երեխաները նախկինում ստանում էին 4500 դրամ: Այս տարվանից 1-ին կարգի հաշմանդամների երեխաների նպաստը կկազմի 9000 դրամ, իսկ 2-րդ կարգի հաշմանդամների երեխաներինը` 5500 դրամ:  Մինչեւ 2 տարեկան երեխաներ խնամող բոլոր մայրերը հունվարի 1-ից կստանան 4500 դրամ, իսկ մինչեւ 1 տարեկան երեխաների սննդի ապահովման համար կտրամադրվի 6000 դրամ` նախկին 4500 դրամի փոխարեն:

Ստեփանակերտում պահածոների գործարան կբացվի 

Ստեփանակերտում նախատեսվում է վերամշակող ձեռնարկություն բացել: Պայմանավորվածության համաձայն, այն լինելու է պահածոների գործարան, որը նախատեսվում է շահագործման հանձնել այս տարվա մայիսի 9-ին: Այս մասին Karabakh-Open.com-ին ասել է ԼՂՀ փոխվարչապետ, գյուղատնտեսության նախարար Արմո Ծատուրյանը:  Սա նշանակում է, որ Ղարաբաղում ինչ-որ չափով կլուծվի բանջարեղենի, մրգերի եւ հատապտուղների իրացման հարցը:  Փոխվարչապետի խոսքերով, գործարանի բացումը նախաձեռնում է երեւանաբնակ մի գործարար, որը նախատեսում է միայն գործարանում բացել 150-200 աշխատատեղ: Իսկ բիզնես-ծրագրով շուրջ 3 մլն դոլարի ներդրում պետք է կատարվի: Ա.Ծատուրյանի հավաստմամբ` պետությունը գործարարին կաջակցի միայն բանկից վերցված վարկի տոկոսադրույքի մի մասի մարման գործում:

Զինծառայողների համար Շուշիում տներ կկառուցվեն

2007 թվականին ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի միջոցներով զինծառայողների համար կառուցվել է 132 բնակարան: Այս տարի շինարարության համար նախատեսված ծախսերն աճել են 50 տոկոսով: Նախատեսված է կառուցել 174 բնակարան, որից 60-ը` Շուշիում:  Հարցին, թե ինչո՞ւ հենց Շուշիում, պաշտպանության նախարարը պատասխանել է, որ շինարարության տեմպը Շուշիում պետք է գերազանցի մնացած բնակավայրերին: Բացի այդ, Շուշիում տեղակայված է զորամաս, եւ այնտեղ ծառայողների ընտանիքները մինչեւ տարեվերջ ապահովված կլինեն բնակարանով: Նախարարը չի բացառել, որ Շուշի կտեղափոխվի եւս մեկ զինվորական ստորաբաժանում:

Գներն աճում են 

Հանրապետությունում սպառողական գների ինդեքսը 2007 թվականի դեկտեմբերին 2006 թվականի դեկտեմբերի համեմատ կազմել է 108.2 տոկոս, այդ թվում՝ պարենային ապրանքներինը (ներառյալ ոգելից խմիչք և ծխախոտ)` 114.3 տոկոս, ոչ պարենային ապրանքներինը՝ 98.2, ծառայությունների սակագներինը՝ 102.8 տոկոս: Կտրուկ աճ է արձանագրվել հետևյալ ապրանքախմբերում. հացամթերք` 134.2 տոկոս, կենդանական և բուսական յուղ` 155.3 տոկոս ու կրթության ծառայություններ` 113.2 տոկոս:   2007 թվականին 2006 թվականի համեմատ սպառողական գների ինդեքսը կազմել է 104.4 տոկոս, այդ թվում՝ պարենային ապրանքներինը (ներառյալ ոգելից խմիչք և ծխախոտ)` 105.1 տոկոս, ոչ պարենային ապրանքներինը՝ 99.2, ծառայությունների սակագներինը՝ 108.3 տոկոս: Սպառողական գների ինդեքսը 2007 թվականի դեկտեմբերին 2006 թվականի համեմատ կազմել է 110.4 տոկոս:

Հիպոթեքային վարկավորման կարգը դեռ չի հաստատվել 

Հիպոթեքային վարկերի պետական աջակցության կարգը ներկայացված է կառավարության քննարկմանը: Այս մասին Karabakh-Open.com-ին հայտնել է Արցախի ներդրումային հիմնադրամի ղեկավար Կարեն Եսայանը, որը հավաստիացրեց, որ կարգի հաստատումից հետո կհրավիրեն լրագրողներին, որոնց միջոցով բնակչությանը կտեղեկացնեն վարկավորման անհրաժեշտ մանրամասներին:  Հիմնադրամի ղեկավարը միաժամանակ ավելացրեց, որ ֆինանսական ոչ մի խնդիր չունեն եւ պատրաստ են իրականացնելու այդ ծրագիրը:  Հիշեցնենք, որ հանրապետության քաղաքացիները բնակարան կամ առանձնատուն կառուցելու համար Ղարաբաղում գործող բանկերից հնարավորություն կունենան տարեկան 6 տոկոս տոկոսադրույքով հիպոթեքային վարկ վերցնել: ԼՂՀ ֆինանսների նախարար Ս.Թեւոսյանի խոսքերով, բնակարանաշինության համար հիպոթեքային վարկի տրամադրման դեպքում կառավարությունը կմարի այդ 6 տոկոսից բարձր տոկոսադրույքի տարբերությունը:

Անցնում ենք կենսաթոշակների անհատական հաշվառման 

2007թ. դեկտեմբերի 25-ին ԼՂՀ կառավարության որոշմամբ հաստատվել է պետական կենսաթոշակային սոցիալական ապահովագրության համակարգում անհատական հաշվառման ներդրման կարգը, ըստ որի, յուրաքանչյուր աշխատող քաղաքացու համար կբացվի անհատական հաշիվ:  Ոլորտում ներդրվող նոր համակարգի մասին փորձեցինք մանրամասներ ստանալ ԼՂՀ սոցիալական ապահովության նախարարության սոցիալական ապահովության եւ կենսաթոշակային ապահովության վարչության պետ Վահրամ Առաքելյանից:  Նրա խոսքերով, վերոնշյալ կարգի համաձայն, յուրաքանչյուր աշխատող քաղաքացու համար նախատեսվում է սոցիալական ապահովագրության պետական հիմնադրամում բացել անհատական հաշիվ, որտեղ պետք է արտացոլվեն նրա աշխատանքային ողջ գործունեության ընթացքում կատարած աշխատանքի, ապահովության վճարների, զբաղեցրած պաշտոնների համաձայն աշխատավարձի չափի մասին տվյալներ:   Ներկայումս քաղաքացու կենսաթոշակի չափը հաշվարկելիս հիմք է ընդունվում նրա ապահովագրական ստաժի տարին եւ կառավարության կողմից սահմանված հիմնական կենսաթոշակի չափը: Ստացվում է, որ ամենաբարձր վարձատրվող պաշտոնում աշխատած եւ նորմալ կամ ամենացածր վարձատրվող քաղաքացիները, եթե նույնչափ աշխատանքային ստաժ ունեն, հավասար կենսաթոշակ են ստանում: Այսինքն՝ հաշվի չի առնվում, թե այդ համակարգում քաղաքացին իր աշխատելու ժամանակ ինչքան սոցվճար է կատարել:   Վահրամ Առաքելյանի հավաստիացմամբ` նոր համակարգի ներդրման դեպքում քաղաքացու կենսաթոշակը ուղղակիորեն կախված կլինի նրա կատարած սոցվճարներից: Սա նշանակում է, որ եթե գործատուն խուսափում է իր աշխատողների համար սոցվճար կատարելուց, կամ ցածր է ցույց տալիս աշխատավարձի չափը, ապա աշխատողը պետք է շահագրգռված լինի, որպեսզի իր ամբողջ աշխատավարձը արտացոլվի անհատական հաշվում:

Karabakh-open.com

Ղարաբաղում նշվելու է Շարժման 20-ամյակը

ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հրամանագրով Ղարաբաղյան շարժման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ստեղծվել է տոնակատարության կազմակերպման եւ համակարգման պետական հանձնաժողով, որի համանախագահներ են նշանակվել ԼՂՀ ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը եւ վարչապետ Արա Հարությունյանը: Հանձնաժողովը քննարկել է 15 կետից բաղկացած ծրագիր, որով նախատեսվում է միջոցառումներին զերծ մնալ շռայլությունից եւ դրանք դարձնել համաժողովրդական:  Համաձայն ծրագրի նախատեսվում է Շարժման ակտիվիստների մասնակցությամբ բաց դասեր կազմակերպել դպրոցներում, գիտաժողովներ եւ այլն:   Իսկ փետրվարի 20-ին մայրաքաղաքում կկայանա միտինգ` համարյա թե ինչպես 1988-ին: Ազատության հրապարակից ժողովուրդը երթով կշարժվի դեպի Վերածննդի հրապարակ, որտեղ ԼՂՀ նախագահը հանդես կգա շնորհավորական ուղերձով: Հետո Ստեփանակերտի հուշահամալիրում ծաղկեպսակների տեղադրման արարողություն տեղի կունենա: Վերջում, Վերածննդի հրապարակում տեղի կունենա տոնական համերգ: Ավելի ուշ, ապրիլ-մայիս ամիսներին նախատեսվում է կազմակերպել միջազգային գիտաժողով` նվիրված Շարժման 20-ամյակին: Աշոտ Ղուլյանը հայտնել է, որ գալիք ամռանն այդ ծրագրի շրջանակներում կկազմակերպվի նաեւ համահայկական ֆորում: Ծրագրի ներկայացումից հետո հնչել են առաջարկներ` կապված Շարժման ակտիվիստների ցուցակի հետ /արխիվային նյութերի հավաքում, Շարժման մասին հատուկ գրքի հրատարակում եւ այլն…/, ինչն արժանացել է կազմակերպիչների հավանությանը:  Համաձայնության է արժանացել նաեւ ԼՂՀ ԱԳ նախարարի առաջարկը` ԼՂՀ ներկայացուցչություններում միջոցառումներ կազմակերպելու մասին:

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԼԱՎ ԳԱՂԱՓԱՐ Է, ԵԹԵ ԱՅՆ ՉԻ ՖԵՏԻՇԱՑՎՈՒՄ

Անահիտ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ 

Վերջերս իմ լավ ծանոթներից մեկը խնդրեց մի թեմայի մասին գրել: Նրան առաջարկեցի անձամբ այդ մասին գրել, սակայն նա ի պատասխան ասաց. «Չեմ կարող, մի կերպ աշխատում եմ ու ընտանիքս պահում»: Եվ նման դեպքեր քիչ չեն Ղարաբաղում, երբ մարդիկ իրենց հարցերը եւ ասելիքը փորձում են տեղ հասցնել ուրիշների միջոցով: Հարց է ծագում՝ իսկ այդ մշտական համարձակները ընտանիք չունե՞ն, նրանց երեխաները ոչնչի կարիք չունե՞ն:

Նախագահական ընտրությունների շեմին ի հայտ եկած միասնականության գաղափարը ոչ միայն բացառեց այլակարծությունը, այլև որոշ մարդկանց հատկանիշներից վերացրեց համարձակություն կոչվածը: Բայց առանց այդ համարձակության նույնիսկ միեւնույն թիմում աշխատելն անօգուտ է: Որովհետեւ եթե համարձակություն չունենաս թիմակցիդ սխալներն ասելու, ապա թիմը կարող է այդ եւ գալիք աշխատանքներում լուրջ թերացումներ ունենալ: Դա ինչ-որ տեղ նման է մի աննախանձելի թիմի, որտեղ թելադրողը միայն թիմի ավագն է, իսկ թիմակիցները չեն համարձակվում քննարկել կամ առարկել, անկախ այն բանից՝ ցուցումները ճի՞շտ են, թե՞ սխալ:

Իսկ այն, որ Ղարաբաղում միասնականության գաղափարի կրողներն աստիճանաբար զրկվում են սեփական կարծիքն արտահայտելու համարձակությունից՝ արտահայտվում է տարբեր ոլորտներում: Ոմանք չեն համարձակվում ինչ-որ բան անել կամ ասել նրա համար, որ իրենց պաշտոն է տրվել, ոմանք էլ՝ ինչ-որ օգնության կամ աջակցության պատճառով, երրորդները՝ աշխատանքը կորցնելու վախից, չորրորդները գուցե նրանից, որ ժամանակին միացել են միասնականության «շքերթին»:

Ոմանք համարձակություն չեն ունենում իրենց ասած խոսքին տեր կանգնել, ավելին՝ փորձում են ուրիշների վրա բարդել ամեն ինչ: Իսկ ոմանք էլ, մի կերպ հաղթահարելով այդ «վարակը», փորձում են իրենց համարձակությունն արտահայտել ուրիշների միջոցով: Դե, այդքանից հետո էլ ո՞վ կհամարձակվի իր թիմակցի հանդեպ մի բան ասել: Այդ համարձակության եւ խոսքերի համար պատասխանատվության բացակայությունը շատ անգամ սկսում է վնասել հենց իրենց՝ թիմակիցներին, քանի որ սկսվում է մեղքը մեկը մյուսի վրա բարդելու գործընթացը, որը ոչ միայն վատ է անդրադառնալու բոլորի ու յուրաքանչյուրի վրա, այլև վերջ չի ունենալու:

Գո՞ւցե ժամանակն է, որ ամեն մեկն իր գործով զբաղվի, իրեն վերապահված պարտականություններով, եւ պատասխան տա իր արած-չարածի համար, այլապես այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ ոչ ոք երբեք պատասխանատվության չի ենթարկվում իր կատարած սխալի համար: Դա Ղարաբաղում արդեն «ավանդույթ» էր դարձել, հիմա էլ ավելի է խորանում. նոր իշխանությունները քննադատում են նախկինում կատարած աշխատանքները, սակայն այդ սխալների ու խախտումների համար ոչ մեկին պատասխանատվության չեն ենթարկում: Իսկ պատճառները ամենաքիչը երկուսն են՝ ոչ բարեխիղճ կատարողները կամ լավ թիկունք ունեն, կամ էլ ժամանակին միացել են միասնականության գաղափարին ու բավականին աջակցություն են ցուցաբերել դրա իրականացմանը:

Կարո՞ղ է, արդյոք, ներկայիս իշխանությունը արմատախիլ անել այդ գործելակերպը: Չգիտենք, բայց որ պարտավոր է՝ դա միանշանակ է, քանի որ արդյունքում ամեն դեպքում տուժում է ժողովուրդը, որը այս կամ այն պաշտոնյայի գործունեության սխալներն ու ձեռքբերումները իր կյանքի կամ սոցիալական վիճակի, իմա՝ իր մաշկի վրա է զգում:

Իսկ գործելակերպը փոխել հնարավոր կլինի, եթե այլակարծությունը «որպես դասակարգ» չվերանա: Միասնականության գաղափարն ինքնին վատ չէ, եթե, իհարկե, այն չի ֆետիշացվում:

ՀԱՎՍԱՐ, ԶԳԱՍՏ, ՀԱՎԱՍԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԵՊԻ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Դեռեւս նախագահական ընտրությունների քարոզարշավի ժամանակներից էին խոսում հասարակություն-իշխանություն անջրպետի վերացման, իշխանությունների նկատմամբ մարդկանց վստահության վերականգնման մասին: Սա, թերեւս, խոսում է այն մասին, որ նախկին իշխանություններն այս հարցում, մեղմ ասած, թերացել էին: Եվ, բնականաբար, մարդկանց հավատն ու վստահությունը վերականգնելու համար պետք է խնդիր դրվեր այդ առումով չնմանվել նախկին իշխանություններին եւ ավելի թափանցիկ սկսել աշխատել:  Հնչեցված հայտարարություններն, անշուշտ, համոզիչ էին, սակայն արդյունքներն այդքան գոհացուցիչ համարել չի կարելի: Դրանք նույնիսկ սկսեցին շատ ծանոթ թվալ. նախկինի պես մարդկանց ինչ-որ պաշտոններից ազատում են՝ հասարակությանը չբացատրելով ինչի համար, որ սխալի կամ ձեռքբերման պատճառով: Ու այդ կադրային տեղափոխությունները հասարակության համար դարձյալ այնքան հանելուկային են, որ նրանք մինչեւ հիմա չեն հասկանում, թե ինչ է կատարվում:

Ոմանք նույնիսկ կատակում են՝ տեղափոխություններն այնպիսի հաճախականությամբ են տեղի ունենում, որ մարդիկ հազիվ են հասցնում նոր պաշտոնյայի անուն-ազգանունը հիշել, երբ նրան տեղափոխում են մեկ այլ աշխատանքի: Օրերս իմ ծանոթներից մեկն իր զարմանքն այսպես արտահայտեց. «Ես ընտրությունների ժամանակ քվեարկել եմ նախագահ Բակո Սահակյանի օգտին, ու դրա համար չեմ ափսոսում: Հավանում եմ նրա ծրագրերը՝ ուղղված մարդկանց սոցիալական վիճակը բարելավելուն, բայց ահա կադրային քաղաքականությունն ինձ համար անհասկանալի է: Մինչեւ հիմա չեմ հասկանում՝ ում ինչի համար են տեղափոխում կամ ազատում աշխատանքից, կամ ինչ սկզբունքով»:

Իշխանությունների թափանցիկ աշխատելու անհրաժեշտության մասին ընտրություններից հետո էլ էին շատ խոսում նորանշանակ պաշտոնյաները: Ու նաեւ ամենաբարձր ատյաններից հայտարարվում էր, որ յուրաքանչյուր պաշտոնյա պարբերաբար մամուլի ասուլիսներ կհրավիրի եւ հասարակությանը տեղյակ կպահի կատարված եւ ընթացիկ աշխատանքների, ինչպես նաեւ հետագա ծրագրերի մասին:

Իսկ թե ո՞ր պաշտոնյաները կատարեցին այդ «հրամանը»՝ թաքցնելու բան չէ: Կառավարության ձեւավորումից արդեն մի քանի ամիս է անցել, սակայն շատ քչերն են մամուլի ասուլիս հրավիրել՝ հասարակության առաջ հաշվետու լինելու նպատակով: Պաշտոնավարման 100 օրվա կապակցությամբ լրագրողներին հրավիրել են վարչապետ Արա Հարությունյանը, սոցիալական ապահովության նախարար Նարինե Ազատյանը, իսկ վերջերս էլ մամուլի ասուլիս է տվել պաշտպանության նախարար Մովսես Հակոբյանը: Ավանդական՝ պաշտոնավարման 100 օրվա կապակցությամբ ասուլիս չի հրավիրել երկրի նախագահը, ինչպես նաեւ նախարարների մեծ մասը: Բացառություն չի կազմում նաեւ Ստեփանակերտի քաղաքապետ Վազգեն Միքայելյանը, որի պաշտոնավարումից էլ է արդեն 100 օր անցել: Հարկ է նշել, որ Արցախի հանրային հեռուստատեսության եթերում մի քիչ ավելի հաճախակի են սկսել հանդես գալ տարբեր պաշտոնյաներ:

Իսկ որոշ նախարարներ էլ իրենց պաշտոնավարման հաշվին արդեն մի քանի 100 օր են գրանցել, սակայն մինչեւ հիմա հասարակության առաջ հանդես գալու նախաձեռնություն չեն ցուցաբերել: Եվ դրանց շարքում նույնիսկ այն նախարարներն են, որոնց ղեկավարած ոլորտը Ղարաբաղի ժողովրդի համար թերեւս ամենակարեւորներից է: Խոսքը, մասնավորապես, արտաքին գործերի նախարարության մասին է, որի ղեկավարներից վերջին մամուլի ասուլիս հրավիրածը նախկին նախարար Արման Մելիքյանն էր, ինչից արդեն շուրջ 2 տարի է անցել: Իսկ այն, որ արտաքին քաղաքականության ամենակարեւոր եւ կենսական նշանակություն ունեցող մանրամասներին հասարակությունում շատերն են անտեղյակ՝ դա ակնհայտ է: Ավելին՝ նախարարությունում արդեն երկար ժամանակ է մամուլի քարտուղար չկա, եւ մի հարցի առնչությամբ պարզաբանում ստանալու համար լավագույն դեպքում ստիպված ես լինում ոլորտում մի քանի հոգու դիմել: Ի դեպ, մամուլի քարտուղար չունի նաեւ երկրի նախագահը:

Սեփական ժողովրդի առաջ բաց ու թափանցիկ աշխատելու եւ հասարակության կարծիքը հաշվի առնելու համար խիստ անհրաժեշտություն է յուրաքանչյուր գերատեսչությունում հասարակայնության եւ լրատվամիջոցների հետ կապերի բաժնի առկայությունը: Իսկ Ղարաբաղում նման բաժինները կամ բացակայում են, կամ էլ պարզապես արդյունավետ չեն աշխատում, ինչի արդյունքում էլ մարդիկ իրենց հարցերը չգիտեն ում ներկայացնել, եւ ստիպված են լինում երկրի նախագահին ուղղել՝ անկախ հարցի բնույթից ու նշանակությունից:

Այս պայմաններում խոսել իշխանությունների հանդեպ մարդկանց վստահության եւ հավատի վերականգնման մասին՝ դեռ վաղ է: Իսկ գուցե դա իշխանություններին պետք էլ չի, այլապես կանեին հնարավորը՝ ժողովրդին իրենց գործունեության մասին տեղեկացնելու, ինչպես նաեւ ամեն մի օրենքում կատարված փոփոխություններին ծանոթացնելու համար: Ստացվում է, որ հաճախ օրենքին կամ դրանում կատարված փոփոխությանն անտեղյակ մարդը ինչ-որ խոչընդոտների է հանդիպում, էլ չեմ ասում, որ հաճախ ինչ-որ խախտումներ է նաեւ թույլ տալիս: Այնինչ օրենքներին ծանոթացնելու միջոցներից մեկն էլ Ազգային ժողովի կայքի ստեղծումն է, որի մասին արդեն շուրջ մեկ տասնյակ տարի է խոսում են ու ամեն անգամ էլ ասում, որ շուտով կլինի, սակայն առայսօր այդ կայքը չի հայտնվում համացանցում:

Կարծում եմ, ժամանակն է բանակային լեզվով ասած՝ հավսար, զգաստ, հավասարությունը դեպի հասարակություն «դիրքն ընդունելու», այլապես հայտարարությունները կմնան որպես հայտարարություններ:

ԲԱՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԿՎԵՐՍԿՍՎԵՆ ԱՅՆ ԿԵՏԻՑ, ՈՐԻՆ ԿՀԱՍՆԵՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏՆԵՐԸ ԹԱՅՄ-ԱՈՒՏԻ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ

Հիմնական սկզբունքը` ուժի չկիրառում

Հունվարի առաջին կեսին կայացավ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների այցը ղարաբաղյան հակամարտության գոտի: Ըստ երեւույթին, նրանք այլեւս նման կազմով տարածաշրջան չեն գալու եւ հայաստանյան ներկայիս գործող ղեկավարության հետ չեն հանդիպելու: Ինչպես հայտարարել է ՀՀ արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը, փետրվարի 19-ից հետո կփոխվի ինչպես Հայաստանի ղեկավարության, այնպես էլ՝ համանախագահների կազմը: Համանախագահներն իրենց հերթին հայտարարել են, որ մինչեւ տարվա վերջ ղարաբաղյան կարգավորման մեջ ընդմիջում՝ թայմ-աուտ է հայտարարված, համենայնդեպս՝ մինչեւ աշնանն ավարտվեն նաև Ադրբեջանի նախագահի ընտրությունները:

Ո՞ր կետում է բանակցային գործընթացում թայմ-աուտ հայտարարվել: Ըստ երեւույթին՝ զրոյական կետում: Համենայնդեպս, համանախագահներին այդպես էլ չի հաջողվել որոշել, թե որ սկզբունքն է կարեւոր միջազգային իրավունքում՝ ազգերի ինքնորոշո՞ւմը, թե՞ տարածքային ամբողջականությունը:

«Եթե ամեն անգամ, երբ խոսվի ինքնորոշման մասին, մենք ճանաչենք այս կամ այն տարածքի անկախությունը, մենք կխախտենք Հելսինկյան ակտի մեկ այլ սկզբունք՝ տարածքային ամբողջականության սկզբունքը», – այս մասին հայտարարել է ամերիկյան համանախագահ Մեթյու Բրայզան: «Մեր՝ միջնորդներիս դերը կայանում է հենց դրանում, որ ստեղծված իրավիճակից ելք գտնենք՝ միջազգային նորմերից ելնելով, մասնավորապես՝ ուժի չգործադրման մասին սկզբունքից», – հավելել է նա:

Ուժի չկիրառման սկզբունքը, ըստ երեւույթին, հիմնականն է դառնում կարգավորման մեջ: Հունվարի 18-ին Եվրախորհրդարանը ընդունել է «Հարավային Կովկասի նկատմամբ Եվրամիության ավելի արդյունավետ քաղաքականություն. խոստումներից դեպի գործողություններ» բանաձեւ-զեկույցը: Բանաձեւը, մասնավորապես հաստատում է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորումը անհրաժեշտ է ԵՄ հարեւանության կայունության, ինչպես նաեւ Հարավային Կովկասի տնտեսական եւ սոցիալական զարգացման համար: Եվրախորհրդարանը նշում է, որ ինքնորոշման իրավունքի եւ տարածքային ամբողջականության սկզբունքների հակասությունը նպաստում է Հարավային Կովկասում չկարգավորված հակամարտությունների երկարաձգմանը եւ գտնում է, որ այդ հիմնահարցերը պետք է կարգավորվեն միայն խաղաղ բանակցությունների միջոցով:

Հելսինկյան ակտի երրորդ՝ ուժի չկիրառման սկզբունքի մասին հայտարարություններն ավելի են կոնկրետացել Բաքվում՝ Ադրբեջանի նախագահ Ի.Ալիեւի հետ համանախագահների հանդիպումից հետո: Դիվանագետները փաստորեն խոստովանել են, որ տարածքային ամբողջականության եւ ինքնորոշման սկզբունքները համադրելու ձեւ չկա, եւ հակասությունները զինված հակամարտության չվերածելու միակ միջոցը ուժի չկիրառման երրորդ սկզբունքն է: Հետեւաբար, համանախագահության ջանքերն ուղղված կլինեն հենց դրան, որ ղարաբաղյան հակամարտության տարածաշրջանում պատերազմ կրկին չբռնկվի: Հավանաբար, հենց այդ պատճառով համանախագահները, իրենց երկարատեւ գործունեության ընթացքում առաջին անգամ, շփման գծում մասնակցել են հեթական դիտարկմանը: Ամերիկացի համանախագահ Մեթյու Բրայզան, պատասխանելով հարցին, թե ինչի հետ է դա կապված, պատասխանել է, որ վաղուց ցանկացել է մասնակցել դիտարկմանը: Ու հավելել է՝ «ինչպե՞ս կարող եմ լավ դիտորդ լինել, եթե շփման գծում չեմ եղել»:

Երբ պարզ դարձավ, որ միջազգային հանրությունը կզբաղվի ոչ թե խնդրի կարգավորմամբ, այլ զինադադարի պահպանմամբ, Ադրբեջանում նոր ուժով սկսեցին հանդես գալ ռազմատենչ հայտարարություններով: Ղարաբաղի հարցն արդեն «լուծած» նախագահ Ալիեւը հայտարարել է, որ հայերը Երեւանում հյուրեր են: Կրկին «ակտիվացվել» է ալբանացիների վարկածը, ինչպես նաեւ հայտարարվել, որ Ղարաբաղում տեղակայված են Քրդական աշխատավորական կուսակցության ռազմական հենակետեր: Այսինքն, տեղեկատվական եւ քարոզչական պատերազմը վերսկսվել է նոր թափով:

Մադրիդյան սկզբունքները մի կողմ դրվեցին

Թերեւս, կարելի է արձանագրել, որ «մադրիդյան» սկզբունքները, որոնց շուրջ, իբր, վերջին տարիներին ընթանում էին բանակցությունները, մի կողմ են դրվել: Համենայնդեպս, համանախագահների հետ հանդիպումից հետո, նախագահ Բակո Սահակյանը հստակ ասել է, որ այդ համաձայնագրի մի քանի կետեր չեն համապատասխանում Ղարաբաղի շահերին: Նույն հայտարարությամբ Երեւանում հանդես է եկել Ռոբերտ Քոչարյանը: Իսկ դա նշանակում է, որ ամբողջությամբ չի ընդունվում հայեցակարգը:

Չնայած լրագրողի հարցին, թե որ չհամաձայնեցված կետերի մասին է խոսքը, ռուսաստանցի համանախագահ Յուրի Մերզլյակովը կոկետաբար պատասխանել է՝ «չեմ ասի», այնուամենայնիվ, կարելի է ենթադրել, որ հայկական կողմը, մասնավորապես՝ Ղարաբաղը, համաձայն չէ նախկին ԼՂԻՄ-ի շուրջ տարածքները հանձնելու, ադրբեջանցի բոլոր փախստականների վերադառնալու եւ հանրաքվե անցկացնելու հարցը անորոշ ժամանակով հետաձգելու գաղափարին:

Չէ՞ որ Արցախում ընդունվել է Սահմանադրություն, որտեղ հստակ գրված է, որ ԼՂՀ-ն պետություն է՝ իր ներկայիս փաստացի սահմաններով, որոնք ոչ մի առնչություն չունեն նախկին ԼՂԻՄ-ի հետ: Իսկ երկրի նախագահն էլ երկրի տարածքային ամբողջականության ու անվտանգության երաշխավորն է: Հավանաբար, նախագահ Բակո Սահակյանը դրանից ելնելով է հայտնել իր դիրքորոշումը հիմնարար սկզբունքների վերաբերյալ, ընդգծելով, որ դրանք չեն համապատասխանում Ղարաբաղի շահերին:

Ղարաբաղը կմասնակցի

Նախագահի եւս մի նշանակալից հայտարարություն կապված էր բանակցություններին Ղարաբաղի մասնակցության հետ: Այդպիսի մասնակցության անհրաժեշտության մասին խոսվում է վաղուց, բայց այս անգամ նախագահը խոսել է ոչ թե բանակցություններին Ղարաբաղին կցելու, այլ Հայաստանի ապագա դերի մասին: Նա նշել է, որ Հայաստանը նույնպես պետք է մասնակցի բանակցություններին, դրանով իսկ նշելով, որ Ղարաբաղի հարցն արդեն լուծված է: Ակնհայտ է, որ ԼՂՀ նախագահն այդ թեմայով զրույց է ունեցել Հայաստանի ղեկավարության հետ, եւ եթե նախկինում Երեւանը չէր պնդում բանակցություններին Ղարաբաղի մասնակցությանը, հիմա, երեւի, փոխել է իր դիրքորոշումը:

Թայմ-աութը կավարտվի անսպասելի

Մինչ Ղարաբաղի շուրջ բանակցողները թայմ-աուտ են վերցրել, աշխարհի մյուս եզրերում «անկախացման» գործընթացները ակտիվացել են:

Կոսովոյի անկախությունը ճանաչելու դեպքում այլ անջատողական տարածքներում ևս նկրտումներ կլինեն, այդ թվում՝ Աբխազիայում եւ Հարավային Օսիայում: Այդ մասին Ստրասբուրգում վրացական հեռուստաընկերությանը հայտարարել է Եվրախորհրդի գլխավոր քարտուղար Թերի Դեւիսը: «Ես չեմ բացառում չճանաչված հանրապետություններ Աբխազիային եւ Հարավային Օսիային Եվրախորհուրդ հրավիրելու հնարավորությունը, որպեսզի լսենք նրանց դիրքորոշումները հակամարտությունների կարգավորման նկատմամբ, քանի որ հակամարտությունների կարգավորման համար պետք է ցանկացած երկխոսություն օգտագործել»,- ընդգծել է Դեւիսը:

Փետրվարի 3-ին Սերբիայում կկայանա նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը, եւ հավանական է, որ իշխանության կգան ազգայնական ուժեր, որոնք մտադրություն ունեն սերտ կապեր հաստատել Ռուսաստանի հետ: Ավելին՝ օրերս Բելգրադն ու Մոսկվան համաձայնագիր են ստորագրել, համաձայն որի սերբական ամենախոշոր նավթային ընկերության արժեթղթերի պետական փաթեթը վաճառվելու է ռուսական «Գազպրոմ»-ին: Փոխարենը Սերբիայով կանցնի խոշոր «ռուսական» գազատարը: Եւ ամենակարեորը՝ ռուսները չեն թույլատրի, որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը անկախանալու հնարավորությունն ընձեռի սերբական Կոսովոյին:

Սակայն Կոսովոն արդեն հայտարարել է, որ, անկախ սերբական ընտրությունների արդյունքներից, կհռչակի անկախություն, եւ Պրիշտինային այդ գործում կսատարեն ԱՄՆ-ն եւ Եվրամիությունը:

Այս համապատկերի վրա կարելի է ենթադրել, որ թայմ-աուտը ղարաբաղյան հարցում կարող է կարճ լինել: Կոսովյան իրադարձությունների ցանկացած զարգացման պարագայում ղարաբաղյան բանակցությունները կարող են վերսկսվել: Եւ այս ժամանակահատվածը հայկական դիվանագիտության համար չպիտի սպասման շրջան լինի. բանակցությունները կվերսկսվեն այն կետից, որին կհասնեն երկու կողմերի դիվանագետները թայմ-աուտի ընթացքում: Հիմա շարունակվում են անդրկուլիսյան գործընթացները, եւ նույնիսկ պարզ չէ՝ կփոխվի՞ համանախագահների կազմը:

Նաիրա ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆ 

ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ՆԱԽԱԳԱՀԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Նկատի ունենալով Հայաստանում կայանալիք նախագահական ընտրությունների և մասնավորապես նախագահի թեկնածուների՝ ղարաբաղյան կարգավորման հարցում ունեցած դիրքորոշման նկատմամբ արցախյան հանրության բնական հետաքրքրությունը՝ արցախյան «Դեմո» հանրային երկշաբաթաթերթը դիմել էր բոլոր թեկնածուներին, խնդրելով պատասխանել երկու հարցի. ինչպիսի՞ն է նրանց դիրքորոշումը ղարաբաղյան հարցում և ինչպիսի՞ն պիտի, ըստ նրանց, լինի արցախյան հանրության վերաբերմունքը Հայաստանում կայանալիք նախագահական ընտրությունների նկատմամբ: 9 թեկնածուներից արձագանքել է միայն մեկը՝ ԼՂՀ նախկին արտգործնախարար Արման Մելիքյանը: Առնվազն տարօրինակ է, որ ղարաբաղյան հիմնախնդիրը իրենց քարոզարշավի առանցքային թեմաներից մեկը դարձրած անխտիր բոլոր թեկնածուները հրաժարվել են Ղարաբաղի հանրության հետ առնչվելու նման հնարավորությունից: Այնուամենայնիվ, նկատի ունենալով խնդրո առարկայի կարևորությունը, «Դեմո»-ն իր ընթերցողներին է ներկայացնում մի շարք թեկնածուների դիրքորոշումը՝ քաղած տարբեր աղբյուրներից:

«ԴԵՄՈ»

ԱՐՄԱՆ ՄԵԼԻՔՅԱՆ

– Գտնում եմ, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների մոտեցումները անարդյունավետ են եղել ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս: Անիմաստ է ակնկալել որևէ փոխընդունելի լուծում, երբ նույն սկզբունքը կողմերից մեկի համար կիրառելի է, իսկ մյուսի համար՝ ոչ: Եթե խոսվում է ադրբեջանցի փախստականների ու ներքին տեղաշարժվածների իրավունքների մասին, իսկ հայ փախստականների իրավունքները անտեսվում են, ապա ակնհայտ է, որ կիրառվում են երկակի չափանիշներ: Իմ դիրքորոշումը ԼՂ հարցի կարգավորման վերաբերյալ հետևյալն է՝ ազատագրված բոլոր տարածքները սեփականության իրավունքով պետք է տրվեն ադրբեջանահայ փախստականներին որպես Ադրբեջանում կրած նյութական ու բարոյական վնասների փոխհատուցում: Պետք է ճանաչվի նաև նրանց ԼՂՀ քաղաքացիությունը՝ երկքաղաքացիության սկզբունքով: Այդ տարածքները պետք է հռչակվեն ԼՂՀ անքակտելի մաս, որը չի կարող օտարվել և ոչ մի պայմանով: ԼՂ հիմնախնդրի լուծումը կարող է գտնվել մարդու իրավունքների ճանաչման և պաշտպանության շրջանակներում, ինչը կիրառելի է և հայերի, և ազերիների պարագայում:

– Այդ վերաբերմունքը պետք է հիմնավորված լինի համահայկական շահերի հստակ գիտակցման վրա: Մի բան պարզ է, որ 2008թ. ՀՀ նախագահի ընտրությունների արդյունքներից է կախված լինելու ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման ընթացքի և ազատագրված տարածքների ճակատագիրը:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

ԵԱՀԿ համանախագահները Երեւանում հայտարարեցին, որ ԼՂՀ-ն բանակցություններից դուրս է մղվել ՀՀ իշխանությունների որոշմամբ, երբ 1998թ.-ին նախագահ դարձավ Ռոբերտ Քոչարյանը եւ որոշեց ԼՂ-ն ինքը ներկայացնել բանակցություններում:

«Ա1+»-ը Սերժ Սարգսյանի խոսնակից հետաքրքրվեց, թե որքանո՞վ է լուրջ ՀՀ իշխանությունների այն հայտարարությունները, թե ԼՂՀ-ն պետք է դառնա բանակցությունների անմիջական մասնակից: «Ես չեմ ցանկանում այս նախընտրական պրոցեսում անդրադառնալ ԼՂ հիմնախնդրին: Ինչ վերաբերում է ԼՂ հիմնախնդրին, ապա մեր թեկնածուի նախընտրական ծրագրում հստակ նշված են այն բոլոր 3 կետերը, որի շուրջ մենք ունենք մեր հստակ դիրքորոշումները եւ չենք պատրաստվում փոխզիջման գնալ այդ երեք կետերում, մնացած հարցերը մենք պատրաստ ենք միջազգային եւ ադրբեջանցի մեր գործընկերների հետ քննարկել եւ գալ օբյեկտիվ որոշման»:

Փոխանցելով թեկնածու Սերժ Սարգսյանի դիրքորոշումը՝ Էդուարդ Շարմազանովն ասաց. «Պետք է հարգվի Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, ՀՀ-ն ու ԼՂՀ-ն պետք է ունենան ընդհանուր սահման եւ պետք է ապահովվի Արցախի սահմանների եւ արցախահայության անվտանգության իրավունքը»: Իսկ Սերժ Սարգսյանն իր նախընտրական ծրագրում ընդգրկե՞լ է ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման բանակցությունների ձեւաչափի փոփոխություն, թե ՀՀ նախագահ դառնալու դեպքում, նա էլ է Ռոբերտ Քոչարյանի պես որոշելու բանակցություններում ԼՂ-ն ինքը ներկայացնել հարցին՝ Շարմազանովը պատասխանեց. «Պարոն Սարգսյանը մշտապես բանակցային պրոցեսներին քաջատեղյակ է եղել: Կարծում եմ, որ Սերժ Սարգսյանի նախագահ դառնալու դեպքում հայամետ որոշումը ԼՂ հարցում գերակշռող կլինի: Սերժ Սարգսյանը կկանգնի իր ընկերների եւ ժողովրդի ձեռքբերումների կողքին»:

http://www.a1plus.am

ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հայտարարել է, որ Ղարաբաղի խնդիրն իր համար հողային հարց չէ, այլ ինքնորոշման խնդիր: Առաջին նախագահն իր զարմանքն է հայտնել, որ միջազգային հանրությունը, ով այդքան խոսում է մարդու իրավունքի մասին, չի ցանկանում նկատել Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, մարդ չի համարում 150 հազար մարդուն: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի խոսքով, միջազգային հանրությունը Ղարաբաղի ժողովրդին փորձում է դիտել իբրեւ ազգային փոքրամասնություն: «Բայց քանի որ, ի դժբախտություն միջազգային հանրության, Ղարաբաղը ոչ թե էքստրատերիտորիալ, այլ էթնոտերիտորիալ, այսինքն՝ ազգային, տարածքային միավոր է, նրա վրա չեն կարող տարածվել ազգային փոքրամասնությունների իրավունքներին վերաբերող միջազգային կոնվենցիաները: Հետեւաբար՝ մնում է միայն հարցի մեկ լուծում, այն է՝ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ինքնորոշման իրավունքի իրացումը»,- ասում է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը: Նրա գնահատմամբ, Ադրբեջանն ի վիճակի չէ ապահովել ԼՂՀ բնակչության անվտանգությունը, ազատությունը եւ բարօրությունը:

Մեկ անգամ ընդմիշտ պետք է գիտակցել, Հայաստանի ոչ մի նախագահ, ամենամեծ ցանկության դեպքում անգամ չի կարող ծախել Ղարաբաղը: Ինչո՞ւ: Նախ եւ առաջ այն պատճառով, որ Ղարաբաղի բախտը պետք է վճռի ոչ թե Հայաստանը կամ Ադրբեջանը, այլ միայն ու միայն Ղարաբաղի ժողովուրդը: Եվ երկրորդ, Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի 1992 թվականի որոշմամբ, Հայաստանը չի կարող ստորագրել որեւէ փաստաթուղթ, որտեղ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը նշված կլինի Ադրբեջանի կազմում»,- ասում է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը:

«Լրագիր»

ՎԱՀԱՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Մի հստակ դիրքորոշում կա. ԼՂՀ-ն պետք է անկախ լինի Ադրբեջանից եւ չի կարող լինել նրա կազմի մեջ: Պետք է այդ կարգավիճակը ֆիքսված լինի միջազգայնորեն ճանաչելի պայմանագրով, եւ ԼՂՀ-ն պետք է ցամաքային կապ ունենա Հայաստանի հետ, ընդ որում` ոչ թե միջանցքային ձեւով, այլ ԼՂՀ-ի եւ Հայաստանի միջեւ ընկած տարածքները պետք է հայկական վերահսկողության տակ լինեն: Ինչ-որ պահի երկու երկրների նախագահների մակարդակով արդարացված հանդիպումները արդյունք չեն տալիս, իհարկե, Ադրբեջանի պատճառով, որովհետեւ Ադրբեջանը դեռեւս հրապարակայնորեն չի հայտարարել, թե որն է իր զիջման իմաստը եւ բովանդակությունը: Փոխզիջման մասին խոսում են երկու կողմն էլ, իսկ հայկական կողմը դետալացնում եւ լուսաբանում է իր փոխզիջման պատկերացումները, ինչը, կարծում եմ, դեռ վաղաժամ է: Փոխզիջումների բովանդակությունը պետք է հստակ հնչի երկու կողմերից: Պետք է որոնել համաձայնությունը, որը դեռ չկա: Մենք ամեն ինչ պետք է անենք, որ միջազգային հանրության մեջ ճանաչվի եւ նկատելի լինի բանակցային փուլում Թուրքիայի բացասական դերակատարությունը, որպեսզի Թուրքիան զսպի իրեն: Մյուս քայլը փորձն է ԼՂՀ-ին վերադարձնել բանակցային սեղանի շուրջ:

http://www.armedia.am

ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

Ղարաբաղի հարցը Ղարաբաղի ժողովրդի անվտանգության հարցը չէ միայն: Ղարաբաղի հարցը Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքի հարցն է, ազատության հարցը, մեր արմատական ազգային  հարցը, այն, եթե կուզեք, մեր բանալին է դեպի ապագա: Եվ մենք պայքարելու ենք հետեւողականորեն Ղարաբաղի ազատության, անկախության համար: Շատ վտանգավոր է այն կարծիքը, թե Ղարաբաղը տանք ու հանգիստ ապրենք: Հանգիստ չեք ապրի. Հայաստանը կվերանա: Եվ մյուս տեսակետը՝ ոչ մի թիզ ոչ մեկին, սա մեր պապենական հողն է, նույնպես ճիշտ չէ, որովհետեւ դա քաղաքական մոտեցում չէ: Ղարաբաղյան շարժումը կրոնական պայքար չէր, էթնիկական պայքար էլ չէր, այլ պայքար էր ժողովրդի ինքնորոշման եւ անվտանգության համար: Ղարաբաղը բանակցությունների բանակցող կողմ պիտի լինի: Ո՞վ է մեղավոր, որ բանակցությունները արդյունք չեն տալիս: Ադրբեջանը համոզված է, որ ժամանակը իր օգտին է աշխատում եւ պահանջում է ամբողջական զիջում: Հայաստանը մեղավոր է, որ չի կարողանում եւ լրջորեն չի փորձում ժամանակն իր օգտին օգտագործել:

http://www.armedia.am

ԱՐԹՈՒՐ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի լուծումը կենսական նշանակություն ունի ինչպես Հայաստանի Հանրապետության, այնպես էլ հայ ժողովրդի համար: Այն սերտորեն առնչվում է նաև Հայաստանի ազգային անվտանգությանը և տարածաշրջանային կայունությանը: Մենք գտնում ենք, որ Ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծումը մեզանից պահանջելու է նոր նախաձեռնողականություն տարածաշրջանում և աշխարհում, իրադարձությունների զարգացման երկարաժամկետ միտումների հստակ պատկերացում, դրանց ծառայեցում մեր շահերին և նոր գաղափարների առաջադրում: Բանակցությունը և խաղաղ կարգավորումը հիմնախնդրի լուծման միակ ճանապարհն է: Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորումը պետք է հենվի հետևյալ սկզբունքների վրա.

– Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքն անկախության կամ Հայաստանի հետ վերամիավորման ճանապարհով չի կարող լինել սակարկության առարկա,

– Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի անվտանգությունը և Հայաստանի հետ ուղիղ սահմանի կապերը չեն կարող լինել սակարկման առարկա,

– անհրաժեշտ է հասնել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ակտիվ ներգրավվածությանը բանակցային գործընթացում` որպես բանակցող կողմ,

– անհրաժեշտ է հասնել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային ճանաչմանը և պայմաններ ապահովել դրա իրականացման համար:

http://www.arturpresident.am

ԱՐՑԱԽՈՒՄ ԱՄԵՆԱՀՐԱՏԱՊ ԹԵՄԱՆ ՈՉ ԹԵ ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ԵՆ, ԱՅԼ ԱՆՆԱԽԱԴԵՊ ՑՐՏԵՐԸ

Մայրաքաղաք Ստեփանակերտի փողոցներում մեր կողմից  անցկացված փոքրիկ հարցախույզը ցույց է տվել, որ արցախցիների մոտ առանձնակի հետաքրքրություն չկա Հայաստանում կայանալիք նախագահական ընտրությունների նկատմամբ: Այսպես, 20 հարցվածներից միայն 5-ն են տեղյակ, թե քանի թեկնածու է առաջադրվել ընտրություններում, իսկ այդ 5-ից էլ միայն երկուսը կարողացան թվարկել բոլոր 9 հավակնորդներին:

Շարքային քաղաքացիների պես առանձնակի հետաքրքրություն չեն դրսևորում նաեւ տեղական լրատվամիջոցները: Արցախի հանրային հեռուստատեսությունը ընդամենը մի քանի անգամ է անդրադարձել ՀՀ նախագահական ընտրություններին, այն էլ զուտ ինֆորմատիվ մատուցմամբ՝ թեկնածուների քանակը, անուն-ազգանունները, կուսակցական պատկանելությունը: Տպագիր մամուլը նույնպես մակերեսորեն է անդրադառնում թեմային: Այս հարցում շահեկանորեն տարբերվում է «Ազատ Արցախ» թերթը, որն ավելի շատ է անդրադառնում խնդրո առարկային, թեև հարկ է նաև նշել, որ մատուցվող տեղեկատվությունից հնարավոր չէ ամբողջական պատկերացում կազմել հայաստանյան նախընտրական իրական վիճակի մասին՝ ընդգծված «նախասիրությունների» պատճառով:

Հայաստանյան իրադարձություններին Արցախում հնարավոր է հետեւել միայն երեք հայկական հեռուստաալիքներով՝ Հ1, հ2 եւ «Արմենիա»: Իսկ դա նշանակում է, որ մարդիկ ստիպված են ստանալ մոտավորապես միօրինակ տեղեկատվություն, այսինքն՝ քարոզչություն մի թեկնածուի և հակաքարոզչություն՝ մեկ այլ թեկնածուի նկատմամբ:

ՀՀ քաղաքացի Ռուզաննա Պետրոսյանը, ով ընտանիքի հետ ժամանակավորապես գտնվում է Ստեփանակերտում,  դժգոհում է, որ չի կարողանում օբյեկտիվ ինֆորմացիա ստանալ թեկնածուների եւ նրանց ծրագրերի մասին. «Հեռուստատեսությունը գովաբանում է Սերժ Սարգսյանին, իսկ տպագիր մամուլը՝ Տեր-Պետրոսյանին, հիմա ես ինչպե՞ս կողմնորոշվեմ, թե ում եմ ձայնս տալու»,- վրդովված հարցնում է նա:

Իսկ 58-ամյա Արկադի Գրիգորյանն ընդհանրապես հայաստանյան լուրերին չի հետեւում: «Դե որովհետեւ զայրանում եմ, դրա համար էլ չեմ նայում»,- խոստովանում է Գրիգորյանը: Նրա կարծիքով, ընտրություններն իմաստավորված չեն, քանի դեռ առկա  «ամեն ինչ կանխորոշված է» մտայնությունը:

Իսկ ինչպիսի՞ն է արցախյան քաղաքական դաշտի վերաբերմունքը: Ինչ խոսք, այստեղ դժվար թե հիմք լինի խոսելու վատ տեղեկացվածության մասին, քանի որ կարելի է ենթադրել, որ շատերն են ուշի ուշով հետևում հայաստանյան զարգացումներին, սակայն փաստ է նաև, որ այստեղ էլ նկատելի է հրապարակավ առանձնակի հետաքրքրության բացակայությունը: Կարելի է նաև ենթադրել, որ քչերն են հանգամանորեն ծանոթացել թեկնածուների նախընտրական ծրագրերին: Միգուցե դա է պատճառը, որ մի շարք տեղացի քաղաքական գործիչներ ՀՀ նախագահի թեկնածուների ծրագրերում ԼՂ հիմնախնդրին վերաբերող տեսակետներին գնահատական տալուց հրաժարվում են: Իհարկե՝ ոչ բոլորը:

«Ազատ հայրենիք» կուսակցության նախագահ, «Հայրենիք» խմբակցության ղեկավար Արթուր Թովմասյանը նպատակահարմար չի գտնում միջամտել հայաստանյան ընտրություններին, բայց կողջունի այն նախագահին, որը քվեարկության արդյունքում կընտրվի: Նախագահի թեկնածուների ծրագրերում  Ղարաբաղյան հիմնախնդրին վերաբերող կետերին Ա. Թովմասյանը չի ուզում անդրադառնալ, ասում է, որ «դա իրենց ներքին խնդիրն է»:

Գնահատական տալու փոխարեն ՀՅԴ ԿԿ Արցախի ներկայացուցիչ Դավիթ Իշխանյանը եւ ԼՂՀ  նախագահի աշխատակազմի տեղեկատվական գլխավոր վարչության պետ, քաղաքագետ Դավիթ Բաբայանը ցանկություն են հայտնել, որ Ղարաբաղի հարցում բոլոր թեկնածուները ունենան միասնական կարծիք:

ԼՂՀ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Աթանեսյանին էլ թվում է, որ Հայաստանի ընտրազանգվածի մեծամասնությունը հենց այս՝ ղարաբաղյան կարգավորման ելակետից է գնահատելու նախագահի թեկնածուներից յուրաքանչյուրի նախընտրական ծրագրի« այսպես ասած« «ղարաբաղյան փաթեթը»: «Կա բանակցային գործընթաց« ուրվագծված է կարգավորման հիմնարար սկզբունքների շրջանակը եւ մտածել« թե այս ամենը փոխվելու է ՀՀ նախագահի ցանկությամբ« առնվազն միամտություն է»,- ավելացրել է նա:  Ինչ վերաբերում է մեր ընկալումներին, ապա Վ. Աթանեսյանը ցանկալի է համարում, որ «ղարաբաղյան կողմի ընկալումները եւ ձգտումները որեւէ կերպ  չազդեին այդ գործընթացներին: Այսինքն« կարգավորման մասին ԼՂՀ պաշտոնական եւ հանրային պատկերացումները պետք է ներկայացվեն արդեն ընտրված նախագահին« այլ ոչ թե ՀՀ նախագահի թեկնածուներից որեւէ մեկի համար դառնան թերություն կամ առավելություն»:

ՀՀ նախագահական ընտրությունները համեմատաբար ակտիվ քննարկվում է միայն մեկ արցախյան ֆորումում՝ http://www.karabakhlive.com  էլեկտրոնային կայքում, սակայն այստեղ էլ շրջանառվում են միայն «ԼՏՊ»-ի եւ «մեր Սերժ»-ի անունները:

Ինչեւէ, Ղարաբաղում այսօր ամենահրատապ թեման ոչ թե հայաստանյան նախագահական ընտրություններն են, այլ աննախադեպ ցրտերը: Վերջիններս ավելի մոտ են մարդկանց: Չի բացառվում, սակայն, որ «տաքերն ընկնելուն պես» թեժանան նաև քաղաքական քննարկումներն առ ՀՀ նախագահական ընտրություններ:

Լուսինե ՄՈՒՍԱՅԵԼՅԱՆ

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԿՍԵԼ ԵՆ ԱՐԹՆԱՑՆԵԼ ԳՅՈՒՂԻՑ

Վարչապետ Արա Հարությունյանը, որը քաջատեղյակ է գյուղատնտեսության բնագավառին, տնտեսական քաղաքականության հիմնական շեշտը որոշել է դնել հենց գյուղի զարգացման վրա: Կարելի է ենթադրել, որ դրանով իսկ կառավարությունը խոստովանում է, որ տնտեսության այլ ճյուղերը զարգացման այդչափ հեռանկար չունեն: Համենայնդեպս, ակնհայտ է, որ կառավարությունը հիմնական ջանքերն ուղղել է գյուղատնտեսության վրա:

«Ճիշտն ասած, աջակցության խոստումներ շատ ենք լսել այս տարիներին, բայց, կարծես, այս անգամ ռեալ օգնություն կլինի: Մեր գյուղից մի քանի հոգի արդեն ստացել են աշնանացանի համար գումարներ, ասում են՝ նաև էժան պարարտանյութեր են բերելու: Ես դեռ չեմ ստացել, աշնանացան չեմ կատարել: Փող չունեի, կառավարությունն էլ մի քիչ ուշ է սկսել այս գործընթացը: Բայց որ այսպես նայում եմ, հաջորդ տարի չօգտագործվող հողերս էլ կցանեմ», – մեզ հետ զրույցի ժամանակ ասաց Հադրութի շրջանի գյուղերից մեկի բնակիչը:

Կառավարությունը դեռ դեկտեմբերին է հայտարարել, որ մեծածավալ վարկեր կտրամադրի նրանց, ովքեր աշնանացան կկատարեն կամ հողերը սեւ ցելի տակ կթողնեն: Օրինակ, 80 նորագյուղցի արդեն ստացել է 3.5 մլն պետական վարկ գյուղատնտեսական աշխատանքների համար:

Միջոցառումները ժամանակին էին, քանի որ 2007-ի աշնանը կատարած վարն ու ցանքսը գրեթե կրկնակի քիչ էին, քան անցած տարի: Շարքային գյուղացին ոչ մի իմաստ չէր տեսնում իր հողակտորը մշակելու. սկզբնական կապիտալ չունի, հարկ պիտի վճարի, տեխնիկա վարձի, թանկ վառելիք եւ պարարտանյութ գնի, վերջում էլ կամ երաշտ կլինի, կամ կարկուտ, կամ էլ ալրաղացում ցորենը կընդունեն էժան գներով, փողն էլ «հետո» կտան: Էլ իմաստը ո՞րն է:

Հենց այդ իմաստն են փորձում բացատրել գյուղացիներին կառավարության անդամները: Վերջին ամսվա ընթացքում գրեթե ամեն օր վարչապետն ու նախարարները մասնակցում են գյուղական համայնքների ընդհանուր ժողովներին, փորձելով արթնացնել մարդկանց եւ հորդորել գործ անել, բայց գրագետ եւ մասնագիտորեն: Դժվար է կանխատեսել այդ քարոզչության արդյունքները, սակայն կարելի է հավաստել, որ գործնական քայլեր կատարվում են:

Գյուղերում այցելությունների ժամանակ գործադիր իշխանության հին եւ նոր անդամները ականատես են լինում առկա գործընթացներին: Տեսնում են, որ գյուղում կյանքը նույն տեմպերով չի զարգանում, ինչ Ստեփանակերտում, որ այստեղ դեռ շատ են պատերազմի հետքերը, որ տեղական «իշխանիկների» ձեռքին են հայտնվել արտադրության հիմնական միջոցները, որ մարդիկ իրենց դեռ հողատեր չեն զգում: Նրանք ականատես են լինում, թե ինչպես են դատարկվում եւ ծերանում նախկինում ծաղկուն գյուղերը, չեն աշխատում տարիներով կառուցվող ջրատարները:

«Ամոթալի է, որ այսօր մենք ցորենից, խաղողից եւ խոզի մսից բացի մնացած գրեթե ամեն ինչ ներմուծում ենք,- ասել է ԼՂՀ կառավարության ղեկավարը: – Ժամանակն է, որ մենք լիովին օգտագործենք մեր հանրապետության գյուղատնտեսական ներուժը»:

Որպես կարեւոր քայլ կարելի է համարել այն, որ Ստեփանակերտում նախատեսում են վերամշակող ձեռնարկություն բացել: Պայմանավորվածության համաձայն, այն լինելու է պահածոների գործարան, որը նախատեսվում է շահագործման հանձնել այս տարվա մայիսի 9-ին: Սա նշանակում է, որ Ղարաբաղում ինչ-որ չափով կլուծվի բանջարեղենի, մրգերի եւ հատապտուղների իրացման հարցը:

Փորձ է արվել նաեւ բարելավել Ղարաբաղի գյուղատնտեսական հիմնական ձեռնարկությունների գործունեությունը: Կառավարությունը «Ալրաղաց» եւ «Ստեփանակերտի հացի գործարան» ՓԲԸ-ները 750 միլիոն դրամ ընդհանուր գումարով ուղղակի վաճառքի ձեւով վաճառել է «ԷՌՄԻ» ընկերությանը, որի ղեկավարն է ռուսաստանաբնակ գործարար Կարեն Բաղդասարովը: Հիշեցնենք, որ վաճառքի հանված ընկերությունները վատ տնտեսավարման հետեւանքով սնանկացել եւ բռնագանձվել են «Արցախբանկ» ՓԲԸ-ի կողմից: Գործադիրը թույլատրել է հիշյալ ընկերությունների ամբողջ գույքը ուղղակի վաճառքի ձեւով օտարել «ԷՌՄԻ» ընկերությանը: Գործարքը վարչապետ Արա Հարությունյանը պարզաբանում է նրանով, որ այդ օբյեկտները կառավարությունը «Արցախբանկից» գնել է զգալիորեն էժան եւ վաճառել համեմատաբար թանկ՝ ընդհանուր առմամբ 750 մլն դրամով: Շահած 350 մլն դրամը կուղղվի «Ալրաղացի» պարտքերի մարմանը:

Այս ամենը, ինչպես նաեւ այն, որ կառուցվում են որոշ հիմնական ճանապարհներ /ավարտվել է Դրախտիկ-Կարմիր Շուկա-Ստեփանակերտ հատվածի շինարարությունը, այս տարի ավարտին կհասցվի Կարմիր շուկա – Սոս – Ճարտար – Գիշի – Մարտունի հատվածը/  հույս է ներշնչում, որ գյուղատնտեսությունը վերելք կապրի: Միայն թե այն չբախվի բյուրոկրատական եւ հարկային ծանր մեքենային եւ կրկին չխրվի «մարդկային գործոնի» ցեխի մեջ:

Նաիրա ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆ

«ՋՐԻ ՊՐՈԲԼԵՄԻ» ՊԱՏՃԱՌԸ ՄԻԱՅՆ ՋՐԻ ՊԱԿԱՍԸ ՉԷ

Մեզանում ջրի հարցի (արդեն հիմնահարց է դարձել) մասին որքան ասես, որ չեն գրել, և սայլը տեղից չշարժվելու հիմնական մեղավորը երկրի ղեկավարներն են եղել: Ի դեպ, տարիներ առաջ ֆրանսահայ իմ մի բարեկամը վրդովված խոստովանել է, որ արտերկրում հայրենասեր մարդիկ է գտել, ովքեր պատրաստ են ֆինանսապես աջակցելու, որպեսզի Մարտակերտի շրջանում ջրի հարցը լուծվի: Այդ առաջարկով նա դիմել էր նախկին վարչապետին, սակայն վերջինս առաջարկել էր այդ գումարները ներդնել շրջանում հեռախոսակապը կարգավորելու համար: Ըստ երևույթին, բարձրաստիճան պարոնը կարծում էր, թե բավական է հող ու ջրի մարդիկ հեռախոսով իրար հետ զրուցեն և… բոլոր խնդիրները հօդս կցնդեն: Ու այդպես էլ ձեռներեց այդ մարդիկ թքել-հեռացել են: Սա իմիջիայլոց:

Բոլորն էլ գիտեն, որ ջրի հարցն առավել սրությամբ զգացվում է մայրաքաղաքում, և երկրի ղեկավարները տարիներ շարունակ պարբերաբար խոստումներ էին տալիս, որ այդ հարցը օրակարգում է և «մոտ ժամանակներս» կլուծվի:

Երևի թե ոչ ոք դեմ չէ, որ վերջապես հարցը լուծվի, սակայն ցավն այն է, որ Ստեփանակերտում ջրի մատակարարման վատթար վիճակի համար մեղքի իր բաժինն ունի նաև ջրմուղ կայանի ղեկավարությունը: Մեկ-երկու փաստ. ջրմուղ կայանում տարօրինակ մի սովորություն կա. երբ բնակիչները երեկոյան մեկ ժամով ջուր են ստանում, չգիտես ինչու կես ժամ հետո  ջուրն անջատում են և 20-25 րոպե հետո կրկին միացնում… Արդյունքում՝ շարքից դուրս են գալիս ժամանակակից լվացքի մեքենաները, որոնց անխափան աշխատանքի համար նվազագույնը 45 րոպե անխափան ջուր է անհրաժեշտ…

Մի այլ օրինակ՝ մի կողմից ասում են՝ ջուրը պակաս է, ջուր չկա, սակայն որոշ շենքերի (օրինակ՝ Բաղրամյան փողոցին հարակից թաղամասում) «գրաֆիկից դուրս» գիշերվա ժամը 3-ին կամ 4-ին ջուր են բաց թողնում: Ու բազմաթիվ քաղաքացիներ, ովքեր ջրաչափ չունեն և ջրի վարձ են մուծում ըստ իրենց ընտանիքի անդամների թվաքանակի, քանի որ օրական հազիվ 1-2 ժամ են ջուր ստանում, ջրածորակը պարզապես չեն փակում… Եվ հազարավոր խորանարդ մետր ջուր հենց այնպես գրողի ծոցն է գնում:

Ու դեռ ժամանակակից հաշվիչներն առած հանում-գումարում-բազմապատկում են, թե որքան ջուր է պետք և որքան գումար մայրաքաղաքում «ջրի հարց» լուծելու համար…

Քանի որ խոսք եղավ ջրի վարձի մասին, մի փոքրիկ պարադոքս ևս: Ստեփանակերտում վաղուց սովորական է դարձել, որ ամսեամիս կամ առնվազն եռամսյակը մեկ դուռդ ծեծեն ու ջրի վարձ պահանջեն: Հետաքրքիրն այն է, որ անհանգստացնում են նաև այն ամիսներին, երբ ջրածորակից մի կաթիլ ջուր չի գալիս, և դույլերն առած, ամառվա շոգին ձեռուոտ ընկած, շրջում ես բակից բակ՝ ջուր գտնելու հույսով, որպեսզի, տապից հևալով, կենարար այդ հեղուկը բարձրացնես չորրորդ կամ հինգերորդ հարկ:

Ջրի վարձ են պահանջում նաև գարնան կամ պարզապես անձրևային բոլոր այն եղանակներին, երբ ջրի փոխարեն ջրածորակից գորշասև հեղուկ է վխտում, որը քաղաքացիների առողջության համար լուրջ վտանգ է ներկայացնում: Մինչդեռ քաղաքակիրթ այլ երկրներում, որտեղ փոքրիշատե հարգի է օրենքը, իրենց առողջության դեմ կատարված ոտնձգության համար քաղաքացիները դատի կտային ոչ միայն ջրմուղ կայանի ղեկավարությանը, այլև բոլոր այն իշխանավորներին, ովքեր ջրի փոխարեն գորշասև աղտեղություն են հրամցրել:

Ջրաչափ չունեցող հազարավոր քաղաքացիներ (ի դեպ, այլ հարց է, թե ինչու նույն շենքի մի մասի բնակարաններում ջրաչափ են տեղադրել, մյուսներում՝ ոչ), ինչպես վերևում ասվեց, ջրի վարձ են մուծում՝ ըստ իրենց ընտանիքի անդամների թվի: Ասել է թե՝ եթե քեզ շուրջօրյայի փոխարեն լավագույն դեպքում երկու օրը մեկ կես ժամով ջուր են տալիս, ապա ձեր ընտանիքի բոլոր անդամների գլխաքանակի չափով պիտի այնքան վճարես, որքան եթե շուրջօրյա ջուր ստանայիր: Քաղաքացիներից ջրի վարձ են պահանջում նաև այն օրերի, ամիսների համար, որ ոչ մի կաթիլ ջուր չեն ստացել…

Այնպես որ՝ «ջրի պրոբլեմի» պատճառը միայն ջրի պակասը չէ:

Վարդգես ՕՎՅԱՆ

ԱՐՄԵՆԻ ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ «ԱՐԿԱԾՆԵՐԸ» ՉԵՆ ԱՎԱՐՏՎԵԼ,
եւ մենք փորձել ենք հետեւել դեպքերի զարգացմանը

Շուշի քաղաքում բնակվող ֆրանսահայ Արմենի /Օլիվեր Ռաքեդջյան/ մասին նյութը տպագրվել է Hetq.am-ի 2008 թ. հունվարի 7-ի համարում: Արմենի պատմությունը մեծ արձագանք է ունեցել եւ Ղարաբաղում, եւ նրա սահմաններից դուրս:

Արմենի պատմությունը մեծ արձագանք է ունեցել եւ Ղարաբաղում, եւ նրա սահմաններից դուրս: «Հետքի» ֆորումի մասնակիցները նաեւ բանավեճ էին սկսել, որտեղ քննարկվում էին Սփյուռք-Հայաստան, սփյուռքահայ-հայաստանցի խնդիրները: Ինչպես խոստացել էինք, շարունակում ենք ներկայացնել այդ պատմությունը:

Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք, 2004-ին Արմենը Փարիզից տեղափոխվել է Շուշի, որտեղ շրջանի վարչակազմի եւ քաղաքապետարանի թույլտվությամբ երեք տարածք է գնել եւ բացել համակարգչային ծառայությունների կենտրոն, անշարժ գույքի գործակալություն եւ հուշանվերների խանութ: Սակայն որոշ ժամանակ անց, ինչպես Արմենն է պատմում, նրան լուրջ խոչընդոտների առաջ են կանգնեցրել ու սկսել են ետ վերցնել իր տարածքները: Համապատասխան մարմինների հետ երկար բանակցություններից հետո նա փորձել է իր իրավունքները դատարանի միջոցով պաշտպանել, բայց՝ ապարդյուն:

Արմենի տարբեր բողոքներից, ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանին ուղղված նամակից եւ մամուլի հրապարակումներից հետո հարցով սկսել է զբաղվել ԼՂՀ վարչապետի վերահսկողական ծառայությունը: Ծառայության պետ Հովիկ Ջիվանյանը պարզաբանումներ է տվել «Հետք»-ին:

Շուշի քաղաքի Պռոշյան փողոցի թիվ 1 շենքի առաջին հարկում տեղակայված 121,34 քմ տարածքի վերաբերյալ «Անթառամ» ԱԿ-ի փայատերերի հետ սեփականության իրավունքի վեճ է տեղի ունեցել: Անհամաձայնություն է եղել նաեւ Արմենի ու հարկային ծառայության մարմինների միջեւ` կապված վերջինիս կողմից Արմենին պատկանող «Շուշի Գրուպ» ՍՊԸ-ում կատարված ստուգումների արդյունքների հետ: Վերահսկողական ծառայության կողմից կազմված տեղեկանքի համաձայն` Արմենը կարող է երկու մասով էլ իր իրավունքների պաշտպանության համար դիմել դատարան, չնայած որ առաջին հարցով արդեն կան առաջին ատյանի եւ գերագույն դատարանների վճիռները:

Ինչպես արդեն նշել ենք, ըստ Արմենի` իրեն հրավիրել են Շուշիի քաղաքապետարան եւ, Ազրյան փողոցի 6 ա հասցեում գտնվող տարածքը վերագրանցելու համար առաջարկել են երկու դիմում գրել` տարածքից հրաժարվելու եւ վերագրանցելու մասին: Առաջինը բավարարել են, իսկ երկրորդը` ոչ: Ավտոմատ ստացվել է, որ Արմենը կամավոր հրաժարվել է մի տարածքից, որը, ըստ առաջնային պայմանագրի, իրեն է տրամադրվել 99 տարով:

Այդ փաստի վերաբերյալ, ըստ վարչապետի վերահսկողական ծառայության պետի, պարզվել է, որ Շուշի քաղաքի քաղաքապետ Ֆելիքս Հակոբյանը խախտել է քաղաքացիների դիմում-բողոքների արձագանքման կարգը` գրավոր կերպով Օ. Մ. Ռաքեդջյանին տեղյակ չպահելով ընդունված որոշման, այն է` երկրորդ դիմումը չբավարարելու մասին:

Արմենը 2008-ի հունվարի 16-ին նորից է դիմել Շուշիի քաղաքապետին` վերոնշյալ տարածքը վերադարձնելու եւ իր անունով գրանցելու խնդրանքով, բայց քաղաքապետարանը պատասխանել է, որ այդ տարածքն արդեն տրամադրվել է «Գարդման» ՓԲԸ-ին:

Արմենի համար դեռեւս անհասկանալի է, թե քաղաքապետի սխալը հաստատելուց հետո ինչ ճակատագիր կունենա այդ տարածքը:

Վերահսկողական ծառայության պետ Հովիկ Ջիվանյանի խոսքերով` «համայնքի ղեկավարն էլ այդ հարցում մեղքի իր բաժինն ունի»: «Համապատասխան եզրակացությունը մենք արել ենք, ու համապատասխան միջոցներ անպայման կիրառվելու են: Դրանք վերաբերում են եւ համայնքապետին, եւ նոտարին, եւ կադաստրին, եւ այն մարմիններին, որոնք թույլ են տվել խախտումներ»,- մեզ հետ զրույցի ժամանակ նշել է Հ. Ջիվանյանը:

Ծառայության տեղեկանքում խոսք է գնում նաեւ Արմենի բնակարանի մասին, որը նրան տրամադրվել է 2004 թվականին: «Շուշիի քաղաքապետարանի որոշմամբ ծառայողական նպատակով «Շուշի Գրուպ» ՍՊԸ-ին հատկացված Ա. Մանուկյան փողոցի թիվ 9 շենքի բնակարանի սեփականաշնորհման հետ կապված տարաձայնության հարցի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ առ այսօր Դուք գրավոր չեք դիմել Շուշի քաղաքի քաղաքապետարան»,- նշվում է տեղեկանքում:

Այստեղ նույնպես հուշվում է, որ նման կարգի գործարքները կատարվում են գրավոր դիմումի հիման վրա, սակայն Արմենը մինչեւ հիմա չի դիմել քաղաքապետարան զուտ այն պատճառով, որ այդ հարցում էլ կան անսպասելի խոչընդոտներ: Բնակարանը սեփականաշնորհելու համար, ըստ կարգի, անհրաժեշտ է ներկայացնել տեղեկանքներ, որ տվյալ բնակարանի վրա պարտքեր չկան:

«Որտեղ գնում եմ, որ տեղեկանք վերցնեմ` պարտքեր չունենալու մասին, ինձ ասում են, որ գրանցում չունեմ: Բոլոր վճարները` եւ լույսի, եւ ջրի, եւ հեռախոսի, եւ տան, իմ անունով եմ մուծում, բայց տեղեկանք, միեւնույն է, չեն տալիս»,- զարմանում է Արմենը:

Այժմ Արմենը Շուշիում ոչ մի սեփականություն չունի: Նա ասում է, որ մտադրություն չունի Ղարաբաղից հեռանալու: Ավելին` պատրաստվում է դիմել դատարան` «որոշ պաշտոնյաների իրենց սխալների համար պատասխանատվության ենթարկելու պահանջով»: Եւ փաստաթղթեր է պատրաստում քաղաքացիություն ստանալու համար:

Սակայն սա դեռ վերջը չէ: Արմենի նկատմամբ քրեական հետաքննություն է վարվում: Նրա խոսքերով` Շուշիում բնակվող Արմեն Բեգլարյանը, որից նա գնել էր ինտերնետ-սրահը ու հետագայում ֆինանսական ինչ-որ խնդիրներ է ունեցել, երկար ժամանակ Շուշիի բազմաթիվ բնակիչների մոտ իրեն խաբեբա է անվանել: «Դա այն դեպքում, երբ մենք լրիվությամբ լուծել էինք մեր ֆինանսական խնդիրները: Սակայն նա շարունակում էր ինձ խաբեբա անվանել, իսկ ես ոչ մի պատասխան չէի տալիս: Բայց անցյալ տարվա դեկտեմբերի 11-ին հերթական անգամ ինձ այդպես դիմեց, ու ես չհամբերեցի` շրջվեցի եւ խփեցի»,- այսպես է նկարագրում կատարվածը ֆրանսահայ երիտասարդը:

Հետաքննությունը դեռ շարունակվում է, եւ պարզ չէ` այս հարցով դատախազությունը կհարուցի՞ քրեական գործ: Թերեւս, դա կախված կլինի Արմենի «հնազանդությունից»:

Անահիտ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Hetq.am

Тысячи турок почтили память убитого в Стамбуле армянского журналиста

19 января в Стамбуле тысячи людей собрались, чтобы почтить память убитого год назад в турецком городе журналиста Гранта Динка, армянина по национальности.

На место его гибели были возложены цветы, а на здание, в котором он работал, помещен портрет журналиста.

Динк поднял вопрос о массовых убийствах армян турками во время первой мировой войны, за что его ненавидели турецкие националисты.

19 человек сейчас судят за убийство Динка, передает ВВС.

В Стамбуле акция памяти Гранта Динка вылилась в протесты 

В Стамбуле мероприятия, посвященные годовщине убийства главного редактора армяно-турецкой газеты “Агос” Гранта Динка, вылились в митинги протеста. Как рассказывает корреспондент Радио Свобода в Турции Елена Солнцева, в Стамбуле возле здания редакции газеты “Агос”, которой руководил Грант Динк, собрались более тысячи человек. Во избежание возможных беспорядков митинг охраняли около шести тысяч полицейских. Представителей творческих профессий – журналисты, писатели, актеры – скандировали лозунги в защиту свободы прессы. “Грант Динк, – заявил известный турецкий журналист Жан Дюндар, – был защитником прав человека, свободы прессы и демократии. Его убийство стало настоящей трагедией для всего турецкого общества”. Незадолго до своей гибели Грант Динк заявил в интервью Радио “Свобода”: “Одна из самых злободневных проблем общества –   вопрос о геноциде армян в Османской империи. Власти не признают этого факта. Из-за своих публикаций на эту тему я не раз привлекался к уголовной ответственности”.

Грант Динк был застрелян среди бела дня возле здания редакции подростком-националистом. Убийство вызвало многотысячные митинги протеста по всей Турции. Исполнитель преступления заявил, что совершил убийство из-за статей Динка о геноциде армян в Османской империи в годы первой мировой войны. Эти статьи вызывали гнев националистов и властей, отказывающихся признать геноцид. Однако родственники Динка считают, что это политическое убийство, и упрекают власти в недостаточно объективном расследовании дела.

http://www.svobodanews.ru

Карабахский правозащитник приветствует решение властей в отношении представителя религиозного меньшинства

Недавно из рядов Армии обороны Нагорно-Карабахской Республики демобилизовался Гагик Мирзоян, уроженец села Чайлу Мартакертского района НКР, 1986 года рождения, который, являясь членом религиозной протестантской организации «Евангельские христиане – баптисты», отказался принять присягу, мотивируя это тем, что Библия не разрешает давать клятву. При этом он выразил готовность продолжить службу в рядах АО НКР без принятия присяги.

Как сообщил “Демо” председатель «Центра гражданских инициатив» Альберт ВОСКАНЯН, в июле 2005 года Гагик Мирзоян был приговорен к 2 годам лишения свободы с отсрочкой исполнения наказания сроком на 1 год по ст. 364 ч.1 УК НКР «Отказ от исполнения обязанностей военной службы».

5 сентября 2005 года Гагик Мирзоян, после 9 месяцев службы в рядах Армии обороны НКР, за отказ принять воинскую присягу был повторно осужден и приговорен к 1 году лишения свободы.

В этой связи 21 августа 2006 года карабахская правозащитная организация «Центр гражданских инициатив» обратилась к президенту НКР с просьбой проявить к Гагику Мирзояну снисхождение и, «учитывая его искреннюю готовность служить в армии (в чем члены организации убедились, регулярно беседуя с осужденным во время мониторинга Отдела исполнения уголовных наказаний (ОИУН) при Полиции НКР), освободить его в дальнейшем от уголовной ответственности и дать возможность продолжить службу в армии».

После отбытия наказания в ОИУН при Полиции НКР Гагик Мирзоян был направлен в ряды Армии Обороны НКР дослуживать оставшийся срок.

Прослужив положенный срок, однако так и не приняв присяги, он был демобилизован из рядов АО НКР. Уголовное преследование в отношении него прекращено.

Судьба Мирзояна отслеживалась ЦГИ, члены которого регулярно навещали его, защищая его права, как в ОИУН, так и в армии.

Председатель «Центра гражданских инициатив» Альберт Восканян приветствует данный шаг властей НКР, считая это проявлением демократичности и толерантности в отношении религиозных меньшинств. При этом он отмечает, что  «Закон о свободе совести и религиозных организациях», который был принят в НКР 16 марта 1997 года, предоставляет всем гражданам республики право свободы совести и вероисповедания. По его словам, людям должна быть предоставлена возможность самим выбирать вероисповедание и  выполнять его заветы.

Обращение к данной теме со стороны «Центра гражданских инициатив» не является случайным, так как одним из  направлений его деятельности является содействие созданию в республике  гражданского общества и развитию демократических процессов, интеграции в европейское сообщество.

Напомним, что 16 июля 2005 года ЦГИ провел в Степанакерте круглый стол по теме: «Религиозные меньшинства и отношение современного карабахского общества к ним», в работе которого приняли участие представители властей НКР, правозащитники, эксперты, представители различных религиозных организаций, журналисты и др.

30 октября 2006 года, в связи обсуждением проекта Коституции Нагорного Карабаха, ЦГИ направил в Национальное Собрание республики письмо, в котором содержалось 2 предложения. Первое предложение касалось права осужденных принимать участие в голосованиях общенационального масштаба, а второе – введения  института альтернативной гражданской службы (АГС) в Нагорном Карабахе.

общество

Ваче АДАМЯН: «Регулирование является  составной частью государственной политики»

Интервью с председателем Государственной комиссии по регулированию общественных услуг и экономической конкуренции Нагорно-Карабахской Республики Ваче АДАМЯНОМ 

Когда и с какой целью была создана государственная комиссия по регулированию общественных услуг и экономической конкуренции?

– Комиссия была создана летом прошлого года с целью обеспечения единообразных условий для хозяйствующих субъектов, защиты прав и интересов поставщиков и потребителей, содействия формированию рынков, предоставления организациям лицензий на деятельность, осуществления тарифной политики, анализа финансово-экономической деятельности регулируемых обществ, согласования инвестиционных программ, обеспечения эффективности использования ресурсов и др.

Принимая за основу пункт 2 статьи 7 закона НКР «Об органе, регулирующем общественные услуги и экономическую конкуренцию», указом Президента от 12 июля 2007 года были назначены  члены комиссии со сроком полномочий от 1 года до 5 лет. Я был назначен председателем комиссии сроком на 5 лет, заместителем председателя –  Гарик Аванесян, сроком на 4 года. Членами комиссии – Андрей Мусаелян – 3 года, Аида Авагян – 2 года и Айк Торосян – 1 год.

В сферу деятельности комиссии входят системы энергетики (электроэнергетика, теплоснабжение, газоснабжение), водоснабжения, телекоммуникации (радио, телевидение), почтовая связь, экономическая конкуренция.

Принципами нашей работы являются коллегиальность принятия решений, исключение выборочности, обеспечение баланса интересов, ограничение рамок регулирования параллельно с развитием рынка и др.

Можно ли сегодня констатировать, что комиссия уже полностью состоялась? Находит ли понимание ваша деятельность в обществе и, в частности, у предпринимателей?

– Мы – самостоятельная государственная организация, процесс становления которой продолжается. Комиссия имеет свой устав, аппарат, определены конкретные функции. Практически создана необходимая законодательная база для деятельности.

Комиссией уже приняты документы, определяющие нормы поставки и использования природного газа и электроэнергии, порядок аккредитации представителей средств массовой информации, порядок конкурса по лицензированию трансляции телерадиопередач, порядок проведения экспертиз в сфере электронной связи, установления и пересмотра тарифов в сфере энергетики НКР и др. Ведем работу по принятию нормативно-правовых актов (в виде решений), расширяем поле для работы в отдельных сферах – в предоставляемых законом рамках.

Постепенно идет понимание и доверие к деятельности комиссии и со стороны общества. Практически мы выполняем функции регулирования, уравновешивания интересов поставщиков и потребителей. В этой связи следует отметить, что регулирование является  составной частью государственной политики.

Мы не раз проводили открытые заседания, на которые приглашали представителей СМИ и НПО. Заранее объявляем о месте и времени заседаний, публикуем повестку, сообщаем по телевидению  и извещаем заинтересованные стороны посредством электронной почты. Таким образом стремимся наладить контакты с заинтересованными сторонами и представителями общественности. С удовлетворением хочу констатировать, что  люди уже прониклись доверием к нам, они подходят, задают интересующие их вопросы, получают ответы на них.

Каковы задачи комиссии в сфере экономической конкуренции?

– Основными задачами в данной сфере являются борьба против монополизации и злоупотребления привилегированным положением, централизации, недобросовестной конкуренции и др. Мы ознакомили предпринимателей с мерами наказания за те или иные нарушения норм экономической конкуренции, за недобросовестную конкуренцию, необоснованное повышение, занижение или удержание цен и др.

К примеру, за заключение антиконкурентного соглашения или злоупотребление привилегированным положением, получение запрещенного государственного содействия  предусматривается шраф в размере 2% дохода за предыдущие 12 месяцев.

Успела ли комиссия наладить сотрудничество за пределами республики?

– В прошлом году в Ереване я имел встречи с руководством Госкомиссии по урегулированию общественных услуг Республики Армения, Госкомиссии по защите экономической конкуренции РА и  Национальной комиссии по теле- и радиовещанию РА. Подписаны соглашения о взаимострудничестве, обсуждены рабочие вопросы, планируется участие в форумах, проведение научных конференций и др.

Внутри республики намерены укреплять сотрудничество с неправительственным сектором, СМИ, потребителями, нашими партнерами.

Какие проблемы имеются у комиссии?

– У нас немногочисленный аппарат, небольшой бюджет: в 2008 году предусмотрена достаточно скромная сумма.

Зарплаты обычные, такие же, как у работников аппаратов других государственных учреждений НКР. Однако они ниже, чем зарплаты, предусмотренные для аналогичных комиссий Республики Армения и других стран.

Зарплата должна определяться с учетом степени ответственности к работе, количества и качества выполненной работы. Средства необходимо направить на человеческий ресурс. Нынешние же зарплаты замедляют формирование соответствующего аппарата.

Полноценной работе серьезно мешает и отсутствие зала заседаний. Мы нуждаемся также в техническом перевооружении.

Каковы планы в 2008 году?

– В нынешнем году мы продолжим совершенствование законодательного поля, реализацию мероприятий по защите экономической конкуренции, работу с поставщиками и потребителями, неправительственными организациями, СМИ и т. д.

Дальнейшее развитие НКР во многом обусловлено внедрением современных информационных и коммуникационных технологий, что подразумевает наличие качественной телекоммуникационной системы и, в частности, доступность Интернета. Большое внимание будет уделено совершенствованию системы электронных коммуникаций.

Постараемся поставить на качественно новый уровень процессы анализа финансово-экономической деятельности регулируемых обществ, согласования инвестиционных программ, контроля за показателями качества обслуживания потребителей, а также мероприятия по защите экономической конкуренции, работу с потребителями и др.

В целом мы с оптимизмом смотрим в будущее и надеемся быть максимально полезным обществу и государству.

Беседу вел Ашот БЕГЛАРЯН

ЖИТЬ – РАДИ ТОГО, ЧТОБЫ ЖДАТЬ?

Грайр БАГДАСАРЯН

Улучшилась ли жизнь простого народа? Думаю, что пока нет. Повышение материального благосостояния нужно всем трудящимся, а не отдельным категориям.

Между тем пенсионеры по болезни (имеющие инвалидность) и пенсионеры по старости радуются тому, что с января 2008 года получили прибавки к пенсии.

– Я смогу себе кое-что позволить! – с ликованием заявляет пожилая женщина 75-летнего возраста. Более 35-и лет пенсионерка по болезни, инвалид 2-ой группы С. Аветисян получала пенсию в размере 13 тысяч драмов. Вышеназванной суммы должно было хватить на месяц – а ее не хватит даже на приобретение лекарств из аптеки.

– Что, например, позволить? – спрашиваю я.

– Отведать чего-нибудь мясного, – отвечает она. – Шутка ли,  пенсии увеличились!

– А минздрав не помогает, скажем, бесплатными лекарствами?

– Раньше помогали, – отвечает С. Аветисян. – В последний раз это было давно – в 1999-ом году, когда с больницы позвонили и сказали, что есть нужные лекарства. Теперь видно не до нас… не до инвалидов… Я поинтересовалась у других пенсионеров, которые имеют инвалидность – им тоже больше не дают бесплатные лекарства. Мы, пенсионеры радуемся, – продолжает С. Аветисян, – что новое правительство думает о повышении пенсий. Только вот плохо, что повысились цены на необходимые продукты питания – такие как хлеб, подсолнечное масло. Я помню, что при Хрущеве было повышение цен, но то было временное…

Пенсионеры по болезни и пенсионеры по старости с нетерпением ждали прихода этого Нового Года – из-за новых размеров пенсий. Люди пожилого возраста, имея инвалидность, не могут не то что работать в других местах, а вообще с годами как бы превращаются в детей, за которыми нужен уход близких. Они как дети радуются первому снегу, праздникам. Раз в месяц радуются приходу к ним почтальона… Их нельзя забывать! Ведь завтра мы станем такими, как они…

В конце прошлого года активно говорили о повышении не только размеров пенсий, но и зарплат. На сегодняшний день категория низкооплачиваемых работников у нас в республике довольно большая. Подчеркну, что есть лица, которые уже больше двух месяцев вовсе не получают соответствующую зарплату, а продолжают работать в надежде, что им все-таки заплатят. Речь идет о рабочих местах на частных строительных объектах. Человек, нанявший этих лиц, не думает об оплате и, видимо, не боится, что на него могут пожаловаться в соответствующие органы.

– Он все время обещает и каждый раз говорит одно и то же – что в конце месяца отдаст то, что мы заработали, но месяцы проходят один за другим и мы ничего не получаем, – говорит 69-летний Шаген Мосян, работающий разнорабочим. – Жаловаться куда-либо мы пока не хотим, ждем, что он заплатит то, что мы заработали своим потом.

– А много вас, работающих на стройке этой? – спрашиваю я.

– Около десяти человек, – отвечает Ш. Мосян.

Нужда в деньгах и мизерная пенсия заставляет мужчину под семьдесят идти работать, чтобы на заработанное прокормить семью. С утра до вечера, независимо от погоды, они работают… А тот, кто нанимает их, должен понять – заработанное другими нельзя присваивать. Когда-нибудь за подобное придется отвечать – если не перед законом, то перед Богом.

На днях в общественном транспорте одна солидно одетая женщина лет 50-и, обращаясь к своей подруге, сердито сказала следующее: “Я не понимаю, сократились или вообще исчезли различные виды премий, которые являлись существенным дополнением к основному заработку?..”

Подруга промолчала. Но все вспомнили счастливые времена “премий” – даже в мизерных размерах – которые являлись дополнительным стимулом работать.

Как интересно устроен мир, не так ли? Одни не могут получить свои заработанные гроши, а другие выражают недовольство из-за того, что не получают премии, в то время как пенсионеры радуются прибавке к пенсиям. А ведь каждый из них, молод он или стар, хочет жить! И жить хорошо. Ведь жизнь прекрасна – несмотря на весь свой ужас…

Цены растут

Индекс потребительских цен в Нагорном Карабахе в декабре 2007 года составил 108,2% – по сравнению с декабрем 2006 года.

По сообщению Национальной статистической службы НКР, индекс продовольственных товаров (в том числе алкогольных напитков и сигарет) составил 114,3%, непродовольственных товаров – 98,2%, тарифов услуг – 102,8%. Резкий рост цен зафиксирован в следующих группах товаров: хлебная продукция – 134,2%, животное и растительное масло – 155,3%, образовательные услуги – 113,2%.

В 2007 году в целом индекс потребительских цен по сравнению с 2006 годом составил 104,4%, продовольственных товаров (в том числе алкогольных напитков и сигарет) – 105,1%, непродовольственных товаров – 99,2%, а индекс услуг – 108,3%.

третий сектор

Мой город и его проблемы

В рамках проекта “Демократизация” в ноябре 2007-го года общественная организация “Гармония” объявила конкурс рефератов на тему “Я и мой город”. Участникам конкурса предлагалось порассуждать на темы, касающиеся “моего города”, “его проблем”,  “способов решения этих проблем”, а также “моего места в этом процессе”. Призовой фонд конкурса предусматривал 20000 драмов за  первое место, 15000 драмов – за  второе и 10000 драмов – за  третье место. Роль жюри любезно взяла на себя редакция общественной газеты “Демо”. Вообще, проект, финансируемый британской общественной организацией “International Alert”, преследует следующие цели: развитие творческого потенциала и гражданской активности молодежи; приобщение к демократическим принципам; информированность общественности; трансформация восприятия конфликта.

В общей сложности в конкурсе приняли участие тринадцать человек. Возраст участников колебался от 18-ти до 25-и лет. К сожалению, многие работы не соответствовали заданному плану, но некоторые идеи, несомненно, достойны внимания. Думаю, читателям было бы интересно ознакомиться с выдержками из работ победителей.

“Скамья примирения”

(Элина МКРТЧЯН, 21 год, г. Степанакерт, 1 место)     

“За последние годы почти вся территория в центре столицы была застроена магазинчиками, кафе, ресторанами и т. п.  Зачастую они занимают и тротуары – да настолько, что пешеходам приходится передвигаться по проезжей части. Давайте задумаемся, а сколько деревьев было посажено в нашем городе за тот же период? Одна из проблем Степанакерта – минимальное количество зеленых зон в центре столицы. Если бы рядом с жилыми домами были бы маленькие парки и скверы, в них бабушки гуляли бы со своими внучатами, молодые мамаши вывозили бы на колясках малышей поспать на свежем воздухе, а пенсионеры собирались бы поиграть в шашки… К тому же, зеленые зоны благотворно влияли бы на экологию города в целом.

А еще я мечтаю, чтобы где-нибудь в центре Степанакерта был создан  “Сквер Примирения”. Если бы мэрия предоставила молодежи небольшой участок, саженцы и стройматериалы, мы бы сами посадили будущие деревья и ухаживали бы за ними. А в центре сквера поставили бы “скамью примирения”, на которой невозможно было бы сидеть порознь. Сюда можно было бы приводить поссорившихся влюбленных, друзей или одноклассников после “Последнего звонка”… Со временем стало бы традицией приходить в “Сквер примирения”, чтобы помириться!”

“Земля принадлежит тем, кто на ней живет” 

(Масис БАГДАСАРЯН, 25 лет, г. Шуши, 2  место) 

“Для процветания нашего города  сначала необходимо решить две проблемы. Надо обеспечить рабочими местами взрослое население, для чего следует развивать малый и средний бизнес.  А сделать это можно, выдавая под проекты долгосрочные беспроцентные кредиты из “Фонда возрождения Шуши” – с условием, чтобы все представляемые проекты предусматривали бы создание  как минимум десяти рабочих мест для горожан.

Вторая проблема, на которую нужно обратить внимание – жилищная. При таком количестве необжитых домов и квартир у нас в городе есть семьи, которые арендуют жилье!.. Эта проблема тоже разрешима – было бы желание властей. Нужно издать закон, по которому выданное в г. Шуши жилье должно быть обжито в течении полугода. В противном случае, дом или квартира передаются другим жильцам.  Причем,  ордер будет выдаваться лишь после заселения жилища. Желательно, чтобы при выдаче квартир предпочтение отдавалось молодым семьям, а при выдаче домов с участками – многодетным.
Хочу напомнить, что земля принадлежит тому, кто живет на ней! Так пусть нам дадут возможность жить и работать в нашем любимом городе”…

“Дорогу молодым!” 

(Кристина ХАЧАТРЯН, 19 лет, г. Шуши,  3 место) 

“В ходе размышлений о своем месте в процессе решения проблем города у меня появилась следующая идея. А что, если в Шуши будет создан выборный орган “Совет молодежи” по принципу  “Совета старейшин”? Право голосовать и быть избранным в “Совет молодежи” имели бы горожане от 16-ти до 35-ти лет. В качестве поддержки  администрация изыскала бы средства в бюджете города, а также выделила бы подходящее помещение для открытия дискотеки. Заверяю, что менее чем через год молодежь города вернула бы  мэрии отданные из бюджета деньги, а дискотека осталась бы источником пополнения “Молодежного фонда”, созданного при совете. А еще я бы предложила “подарить” молодежи отрезок реки Унот в ущелье. Мы бы для начала устроили грандиозный субботник и очистили побережье от многолетнего мусора. Обустроили бы своими руками в ущелье “зону отдыха”, установив предварительно мусорные баки. Эта зона в летние месяцы становилась бы еще одним источником  пополнения “Молодежного фонда”, а также предоставила бы возможность для студентов подработать за время каникул. Со временем  “Совет молодежи”  стал бы принимать проекты от молодых  горожан и выделять из “фонда” деньги на реализацию полезных для города идей.

Если бы таким образом администрация привлекла в управление городом активную молодежь и поддержала ее инициативы, то вскоре городская власть получила бы в лице молодежи опору и реальную помощь. А город Шуши только выиграл бы от этого! А через 5-10 лет наше правительство издало бы указ о внедрении нашего опыта по всей НКР…”

Не кажется ли вам, уважаемые читатели, что в этих идеях есть здравый смысл? Может быть, руководителям Степанакерта и Шуши стоило бы прислушаться к голосу молодых людей, так любящих свои родные города?!.

С уважением, руководитель НПО “Гармония”
Джульетта АРУСТАМЯН    

В Карабахе стартует проект по евроинтеграции

Карабахские общественные организации «Открытое общество» и «Единение» при поддержке Степанакертского ресурсного центра НПО и британской организации International Alert начали проект «Тема евроинтеграции в средствах массовой информации Карабаха».

Армения и Азербайджан являются членами Совета Европы и имеют “План действий” в рамках этого членства. Карабах не входит ни в один из этих планов. Упоминание о Карабахе ограничивается обязательством сторон мирно урегулировать конфликт. Тем не менее, вовлечение Армении и Азербайджана в европейские интеграционные процессы невозможно без Карабаха.

Опросы и интервью с экспертами показали, что в Карабахе почти не знакомы с европейскими ценностями, стандартами, перспективами сотрудничества. Более того, идея интеграции в европейское пространство негативно воспринимается частью населения, которые считают, что европейские ценности противоречат национальным императивам.

Электронная газета Karabakh-open.com провела опрос, предложив своим читателям ответить на вопрос, противоречат ли европейские ценности национальным императивам.

Более половины опрошенных положительно ответили на вопрос. Причем, наибольшее количество противников европейской интеграции относится к читателям русскоязычной версии газеты. 38% опрошенных не видит опасностей для национальных ценностей, еще 9% считает, что европейские ценности в определенной ценности противоречат национальным императивам.

Исходя из этих данных, организация «Открытое общество» решила, что есть необходимость в информировании населения Карабаха о системе европейских ценностей, политической, исторической, социально-экономической, этно-культурной структуре Европы.

Лучшим способом информирования населения являются средства массовой информации. Поэтому организация задумала разработать проект для сотрудников СМИ. НПО “Открытое общество” намерено провести серию тренингов, в ходе которых будет предложено актуализировать в СМИ тему евроинтеграции и профессионально, объективно и полноценно представлять европейскую тему населению.

Как же представляется европейская тематика в карабахских СМИ? В течение декабря 2007 года организации «Открытое общество» и «Единение» провели мониторинг наиболее популярных СМИ (Общественное телевидение, республиканская газета «Азат Арцах» и общественная газета «Демо», а также электронная газета Karabakh-Open.com). В течение месяца мы определяли количество и качество информации по европейской тематике, опубликованных в данных СМИ. (Общественное телевидение вещает 3 часа в день, республиканская газета «Азат Арцах» выходит 2 раза в неделю, общественная газета «Демо» – раз в две недели, электронная газета Karabakh-Open.com работает в онлайн режиме).

Согласно данным мониторинга, за месяц о Европе в Karabakh-open.com упоминалось 41 раз, причем, 38 раз – с нейтральным оттенком, 2 – с позитивным, 1 – с негативным, в «Демо» – 13 раз (10 раз – нейтральный оттенок, 3 – позитивный), «Азат Арцах» – 12 упоминаний (4 – нейтральных, 7 – положительных, 1 – отрицательное), Арцахское общественное телевидение – 58 (43 – нейтральное, 14 – положительное, 1 – отрицательное).

О целесообразности или вреде евроинтеграции в Karabakh-open.com говорилось 4 раза: 3 – в нейтральном ключе, 1 – в положительном, в «Демо» – 3 раза (1 – в нейтральном, 2 – в положительном), в «Азат Арцах» эта тема не упоминалась, а Арцахское общественное телевидение за месяц обратилось к ней 4 раза, и всякий раз – с позитивным оттенком.

Что касается участия европейских структур в карабахском урегулировании, то в Karabakh-open.com об этом говорилось 10 раз – нейтрально и 1 – позитивно, в «Демо» – 2 раза нейтрально , 5 раз – позитивно, 1 раз – негативно, «Азат Арцах» – 1 раз нейтрально, 3 раза позитивно и 1 раз – негативно, Арцахское общественное телевидение – 13 раз нейтрально, 5 – позитивно, 3 – негативно.

Вообще о европейских структурах Karabakh-open.com -упоминал 37 раз, «Демо» – 3 раза, «Азат Арцах» – 5, Арцахское общественное телевидение – 29. Причем, ни разу о европейских структурах не говорилось в негативном ключе.

В целом, европейская культура в Karabakh-open.com упоминалась 5 раз, в «Демо» – 3, «Азат Арцах» – 2, в эфире Арцахского общественного телевидения – 10.

В рамках проекта в начале февраля в Степанакерте состоится тренинг для представителей СМИ, на котором профессиональный тренер представит журналистам данные о европейских структурах, системе государственного строительства и т. п. Для участников тренинга будет объявлен конкурс о подготовке лучшего материала по европейский тематике с призовым фондом.

В ходе работы журналистам будет предложено создать контакты с отдельными людьми, которых заинтересовала европейская тематика. По итогам этой работы наиболее активные респонденты будут приглашены на «круглый стол».

Интеграционные процессы на Южном Кавказе обретают особую актуальность на фоне застопорившегося переговорного процесса по карабахскому урегулированию. Международные и местные эксперты называют евроинтеграцию как одну из немногочисленных сфер, в которой Армения и Азербайджан могут найти точки соприкосновения. И в этом контексте позиция Карабаха может сыграть важную роль.

ценности

ПРИЗРАК ТРАФИКИНГА БРОДИТ НЕ ТОЛЬКО ПО ЕВРОПЕ

Карине САФАРЯН

БОРЬБА С ТРАФИКИНГОМ В АРМЕНИИ

Трафикинг – торговля людьми – стал во всем мире огромной и серьезной проблемой. Ежегодно все большее количество людей, чаще – женщины и дети, становятся жертвами трафикинга. В большинстве случаев, людьми торгуют в целях их сексуальной эксплуатации (43%), многих принуждают к низкооплачиваемому или нелегальному труду в сельском хозяйстве, либо в качестве прислуги в семьях (32%), подвергая сексуальным и иного рода насилиям – как внутри какой-либо страны, так и за ее пределами. Новый вид рабства как явление (несмотря на то, что проводится множество мероприятий, подписываются соответствующие законы и конвенции) с каждым днем процветает, принося заинтересованным в этом “деле” лицам довольно-таки крупную прибыль. Проблема трафикинга, к сожалению, затронула также страны Южного Кавказа – Армению, Азербайджан и Грузию. В докладе Госдепа США, опубликованном в 2006 году, в частности, говорится: “Армения вляется крупным первоисточником трафикинга женщин и девушек с целью их дальнейшей сексуальной эксплуатации (в большинстве случаев, в направлении США, ОАЭ и Турции), а в некоторой степени также транзитной страной и пунктом конечного назначения”. Согласно докладу, “осуществляющие трафикинг лица, большинство из которых женщины, доставляют жертв в Дубай, иногда через Москву. В Турцию девушек доставляют на автобусе, пересекая территорию Грузии, а доход, полученный от трафикинга, по сравнению с прошлым годом резко возрос”. В докладе Госдепа США также отмечается, что правительство Армении не обеспечивает минимальные стандарты, направленные на устранение трафикинга, хотя и работает в этом направлении. “Уже второй год, как Армения находится в особо контролируемом списке второй группы рейтинга стран по этому показателю…”. Проблема трафикинга впервые была изучена в Армении в начале третьего тысячелетия. В 2002 году по решению правительства была создана межведомственная комиссия, занимающаяся проблемами трафикинга. В августе 2003 года в Уголовный кодекс Армении был внесен пункт о том, что трафикинг – уголовно наказуемое деяние. В борьбе против “белого рабства” властям Армении содействует Совет Европы, ООН, ОБСЕ, а также общественные структуры и различные государственные ведомства.

РОЛЬ КОНВЕНЦИИ СЕ ПО БОРЬБЕ С ТРАФИКИНГОМ

Торговля людьми представляет собой современную форму работорговли. Люди рассматриваются как предмет купли-продажи. Жертвами торговли часто становятся молодые люди, иногда дети, стремящиеся обеспечить себе хотя бы скудное существование, но в результате вымогательства их жизнь разрушается. Главная забота Советы Европы состоит в том, чтобы гарантировать и защитить права людей, независимо от их пола, расы, происхождения, вероисповедания. Совет Европы ведет активную борьбу с торговлей людьми с конца 80-ых годов. Будучи мировым феноменом, торговля людьми происходит как на национальном, так и на транснациональном уровнях. Очень часто она связана с организованной преступностью, для которой она  – одно из наиболее прибыльных направлений, и поэтому бороться с торговлей людьми в Европе следует столь же активно, как с незаконным оборотом наркотиков и отмыванием денег. Торговля людьми является третьей по доходности областью незконной деятельности после торговли оружием и наркотиками.

Принятая Советом Европы Конвенция по борьбе с трафикингом, к которой присоединилась Армения, является всеохватывающим договором, направленным на предупреждение торговли людьми, защиту прав жертв трафикинга, преследование и наказание лиц, занимающихся торговлей людьми. В Конвенции Совета Европы торговля людьми определяется следующим образом: “Это действия, состоящие в вербовке, перевозке, размещении или приеме лиц” путем “угрозы силы или использования силы или других форм принуждения, похищения, мошенничества, обмана, злоупотребления властью или использования уязвимого положения либо путем выплат или получения вознаграждения либо преимуществ для достижения согласия лица, имеющего власть над другим лицом”.

“Эксплуатация включает, как минимум, эксплуатацию занятия проституцией других лиц или другие формы сексуальной экплуатации, насильственного труда или услуг, рабства или аналогичной рабству практики, подневольного труда или изъятия органов”.

Жертва определяется как любое лицо, которое становится предметом торговли путем использования какого-либо из средств, упомянутых в Конвенции. При этом не имеет значения, имеется ли согласие жертвы эксплуатации, если было использовано любое из средств, перечисленных в определении (принуждение, мошенничество, обман…).

С ЦЕЛЬЮ ПРЕДОТВРАЩЕНИЯ ТРАФИКИНГА В КАРАБАХЕ

Торговля людьми принимает разнообразные формы, охватывает многие сферы и имеет серьезные последствия для многих областей жизни общества. Для того, чтобы профилактические меры по борьбе с торговлей людьми были эффективными и учитывали саму природу этого явления, они должны быть скоординированы. Поэтому на национальном уровне необходимо координировать усилия различных органов, ответственных за предупреждение торговли людьми и за борьбу с этим явлением.

Среди основных мер по предупреждению торговли людьми – информационно-просветительская работа, а также образовательные кампании для лиц, которые могут стать жертвами такой торговли, и меры, направленные на то, чтобы отбить охоту у “потребителей”. В числе мер, необходимых для профилактики торговли людьми, следует отметить контроль на границах и меры по обеспечению действительности проездных документов или документов, удостоверяющих личность. Большую роль в предупреждении торговли людьми и защите лиц призвано сыграть и гражданское общество.

С ноября-декабря прошлого года в Степанакерте в рамках проекта по превенции трафикинга при поддержке Офиса Верховного комиссара по правам человека ООН, координатором нагорно-карабахской инициативной группы по защите прав человека Юлией Абрамян был проведен ряд семинаров по предотвращению траффикинга. В работе семинаров приняли участие студенты, школьники, представители НПО НКР. В ходе обсуждений говорилось о необходимости координации деятельности общественных организаций, правительственных структур и правоохранительных органов, а также активной информационной поддержке со стороны СМИ – с целью предотвращения угрозы трафикинга.

Стоит отметить, что превенция трафикинга также предполагает проведение разъяснительной работы среди молодежи, в частности, девушек и молодых женщин. Это и является одной из основных задач нагорно-карабахской инициативной группы по защите прав человека.

Как таковой проблемы трафикинга в Карабахе нет. Правда, поговаривают, что год или два назад неизвестные лица предлагали высокооплачиваемую работу за рубежом, сначала предлагая сдать паспорта и т. д. Но их попытки завлечь людей в ловушку не увенчались упехом, и очень скоро их и след простыл…

Мотив тех, кто попадается в сети поставщиков живого товара, всегда один – надежда устроиться на высокооплачиваемую работу. Однако главная ошибка, которую допускают те, кто собрался на работу за кордон – это излишняя доверчивость и недостаточная информированность. Следует помнить одно – не всегда, а точнее, очень редко жертвам трафикинга удается возвратиться на родину, к прежней жизни…

“Блудница – глубокая пропасть…” 

Может ли кто взять себе огонь в пазуху, чтобы не прогорело платье его?

Притч. 6:27 

Наша маленькая страна, наверно, одна из тех немногих точек во Вселенной, где существует еще понятие о нравственности, порядочности, морали.

Бурным потоком  хаоса не смыты еще грани порока и святости. Они еще есть – и это вселяет надежду! Ведь “доброе имя лучше большого богатства, и добрая слава лучше серебра и золота”. Однако, видя все, что происходит в мире, мы не можем не побеспокоиться о добром имени нашего народа, о будущем наших детей – тем более что и в нашу жизнь подкрадывается великое зло…

Итак, проституция – зло, существующее чуть ли не с возникновением рода человеческого. Определение проституции как одной из древнейших профессий остроумно, но не выдерживает критики, поскольку общество всегда признавало этот вид деятельности вредным и стремилось его искоренить. Обычно проституток обвиняют в распространении венерических заболеваний, разрушении семей и в связях с криминальными структурами. Исторический опыт показывает, что учет, денежные штрафы, тюремная изоляция или даже смертная казнь не в состоянии прекратить это социальное зло. Согласно Новому Завету, Иисус Христос остановил казнь блудницы (ныне святой Марии Магдалены), воскликнув: “Кто сам без греха, пусть первым бросит в нее камень”. Участники этой библейской сцены смутились и отказались от наказания. Одно дело – осознать корни порока, и совсем другое – найти эффективные способы для борьбы с ними.

Сейчас не принято говорить о нравственности и морали, а надо бы! Пока мы молчим, молодежь наша восхищается “непристойными фильмами”, компьютерной порнографией, которые проникают в душу ребенка и подростков – ведь именно они, в  первую очередь, становятся жертвами того разврата, грязи и беспредела, которые до краев заполнили многие Интернет-сайты…

Невозможно изолировать человека, формирующегося подростка, от пошлости и грязи, которыми кишит наш мир. Разве возможно запретить или заставить проститутку бросить свое ремесло, к какой бы категории она себя ни относила?! Или уберечь подростков от ежеминутных жизненных “соблазнов”? Человек, если должен принять что-либо, то – доброе, чистое, святое. А для этого он должен знать и об  обратной стороне медали.

Неважно, как называют женщину “легкого поведения”- блудницами, проститутками, “ночными бабочками”, “жрицами любви”, развратницами… “Блудница – глубокая пропасть, темный кладезь. И хотя уста ее – мед, а речи мягче елея, но последствия  от нее горьки как полынь, и пути ее непостоянны”…

Благотворительное  общество “Добрый самаритянин”

Жениться за 1000 долларов 

Каринэ ОГАНЯН

С маленькой долей правды можно пошутить, что досужий вопрос “жениться или не жениться” теперь уже мало волнует холостяков в Карабахе. Конечно, жениться – ведь теперь за это правительство выдает 300 000 драмов, а эта сумма равнозначна 1000 долларам США! Причем, после соответствующего закона, который вступил в силу 1 января 2008 года, количество зарегистрированных браков в Карабахе резко возросло. После Нового года прошло пока дней 20, а в столичном отделе регистрации браков уже было зарегистрировано около 120 браков – рекордное количество для Карабаха по сравнению с тем же периодом прошлого года! По статистике, ежедневно в ЗАГС поступает в среднем 20-25 заявлений о заключении брака. Причем многие молодожены и не скрывают, что, услышав о будущем “указе 300 000”, они играли свадьбы в прошлом году, но откладывали процесс регистрации на начало 2008 года. Кому помешают лишние 1000 долларов?..

Об этой сумме для молодоженов, а также о повышении пособий по уходу за детьми говорил президент НКР Бако Саакян еще в ходе своей предвыборной компании летом прошлого года. Цель такой программы – стимулирование рождаемости и стимулирование браков вообще. Ведь только почувствовав заботу государства, молодежь будет связывать свое будущее именно с этим государством…

“Я не хотел бы жить в другом месте. Потому что здесь – моя Родина. И потому что здесь уже есть все условия для нормальной жизни. У нас уже есть мальчик, и его будущее мы видим только здесь”, – говорит 24-летний Егор АВАКЯН, которого мы встретили как раз во время регистрации его брака в ЗАГСе.

А вот Мария АТАДЖАНЯН вышла замуж два года назад, и зарегистрировала свой брак в день свадьбы. “Конечно, не жалею о том, что пошли в ЗАГС  тогда и не получили эти 300 000. Я считаю, что все – и регистрация, и венчание – должно проходить в день свадьбы”.

С молодыми жителями Карабаха мы говорили не только на тему “жениться или нет”, но и о том, стоит уезжать отсюда или лучше все-таки жить в Карабахе?

Мария Атаджанян говорит, что в ее молодой семье никогда не было мыслей переезжать из Карабаха: “Родные все здесь живут, да и в Карабахе за последние лет пять уже появились все возможности, которые есть в других городах. Открылось множество развлекательных заведений, кафе и ресторанов, оздоровительных комплексов, клубов разных. Вообще, изменился стиль жизни. Появилось много хороших магазинов – и если раньше нам приходилось уезжать за покупками в Ереван, например, то сейчас абсолютно все можно здесь приобрести. Да и для детей здесь есть перспективы… Единственная проблема может быть связана с финансами, но и в этом плане создаются возможности. Вот в этом году с радостью услышала о том, что принимается закон об ипотечном кредитовании…”

У молодого менеджера одной из степанакертских частных фирм Арена БАГДАСАРЯНА пока нет планов уезжать из Карабаха, но он не прочь попробовать себя в другом городе: “Я не люблю маленькие города. Большой город – это большие возможности. Если у тебя есть ум, хватка и желание, то в большом городе можно многого добиться. И думаю, если вдруг появится возможность уехать в Ереван и там трудоустроиться, то поеду. Дальше Армении – нет, но и ограничивать себя только Карабахом, думаю, не стоит…”

А вот 19-летняя студентка Лия ТАВАДЯН не представляет своей жизни без Степанакерта: “Здесь очень красиво и очень спокойно. Самое главное – это абсолютно некриминальное место. Хочешь, гуляй одна по ночному городу – ничего не стрясется. Вообще, в больших городах борьба “выживает сильнейший” явная, а здесь это не так ярко выражено. И я уверена, что именно здесь добьюсь всего, чего хочу. И даже появись вдруг хорошие “заморские женихи” – не уеду отсюда!..”

Небольшой опрос среди молодых карабахцев выявил: плохо то, что 1 – нет дискотек, 2 – нет катка для фигурного катания, 3 – нет аэропорта. А хорошего называлось много – от появления в городе караоке-баров до наличия многочисленных такси-сервисов. Ну и, конечно, не забыли про те 300 000 для новобрачных!.. Впрочем, неизменно добавляя при этом, что деньги в этом деле – не главное. Важнее – любовь! А ее найти в Карабахе – также сложно, как и во всех уголках земного шара…

А есть ли он?

Ник ВАГНЕР

«В последнее время правительство НКР осуществляет программу реформ, направленную на улучшение и развитие процесса обучения и образования. Реформы также направлены на создание оптимальных условий для обучения молодых специалистов. Они призваны способствовать установлению  демократических принципов в сфере образования и широкому применению общепринятых методов руководства». (www.nkr.am)

Статья, недавно помещенная на сайте Karabakh-Open  (24 декабря 2007), цитирует ректора Арцахского государственного университета Гамлета Григоряна: «среди достижений за минувший год можно назвать проведение научной конференции, сотрудничество с частными вузами, приобретение оборудования и т. д.» Он также посетовал, что в университете никто не пользуется Интернетом, ему это стало ясно, когда он отключил Интернет и не услышал ни малейших нареканий. От библиотеки, по словам ректора, тоже мало проку. (www.karabakh-open.com)

В статье, озаглавленной “Деньги есть, но нет специалистов», приводится также критика преподавательского состава: “Похвалив за достижения, ректор сделал критические замечания в адрес преподавателей. Однако неясно, кто виноват в плохой работе преподавательского состава и кому ректор жалуется…”

Пожалуй, многие заинтересуются ректором Арцахского государственного университета в свете роли, отводимой университетам в 21-м столетии.

Поиск во Всемирной Сети через Google от 5-го января 2008 принес следующую информацию:

1. Согласно ссылке «Наука и Образование» на сайте правительства НКР, в «…в НКР функционирует одно государственное высшее учебное заведение и 11 коммерческих вузов, в том числе университет «Месроп Маштоц», которые готовят необходимых республике специалистов различного профиля…»

В этом официальном документе говорится также, что «недостаточное материально-техническое обеспечение вузов отрицательно сказывается на организации учебно-образовательного процесса. Болезненно ощущается нехватка наглядных пособий, дидактических материалов, лабораторного оборудования, современных технических средств обучения, компьютеров и прочего оборудования. (www.nkr.am … а для дополнительной информации смотрите также http://www.karabakh-оpen.com)

2. В документе на веб-сайте Американского Университета Армении (www.aua.am) приводится число абитуриентов АУА за период с 2001 по 2005 год. Арцахский госуниверситет занимает 19-е место из 32-х, выставив там 12 абитуриентов. Впечатляет, но не могло ли быть их  больше? Как мне сообщили из Американского университета Армении, для поступления в учебном 2005-2006 году двое студентов из АрГУ обращались в Американский институт Армении, и только один был допущен к экзаменам. На 2007-2008 учебный год не было никаких претендентов.

3. Премьер-министр НКР Ара Арутюнян считает, что нехватка специалистов ощущается во всех сферах. Об этом сообщает выпуск Karabakh-Open от 5 января 2008: «Нам нужно побольше людей, особенно специалистов».

4. Арцахский госуниверситет представлен во многих списках веб-сайтов:

http://www.arsu.nk.am является официальным сайтом Арцахского госуниверситета в Карабахе, а в Армении его данные можно найти по ссылке  http://www.armenialinks.com.

-Карабах-Телеком (www.karabakhtelecom.com) дает нижеследующую ссылку на сайт Арцахского государственного университета – http://www.arsu.nk.am.

– Другой веб-сайт – AmFlorist.com – тоже представляет ссылку  на сайт Арцахского государственного университета  как http://www.arsu.nk.am.  Здесь же упоминается, что 26 июля 2006 АрГУ занесен в список армянских университетов.

– Веб-сайт Braintrack University Index’s заявляет, что они представляют самые полные в мире списки из области образования. Вторым номером в разделе «Армения» в их списке идет Арцахский государственный университет. (www.braintrack.com)

– Веб-сайт The Top Hayastan отмечает, что Арцахский госуниверситет находится в Степанакерте и дает ту же ссылку – http://www.arsu.nk.am.

Каждый из упомянутых сайтов выполняет ценную функцию по информированию заинтересованных лиц – студентов, родителей, представителей других университетов, представителей правительств – о тех или иных учебных заведениях, в том числе и об Арцахском госуниверситете. Но увы! Все ссылки на него из упомянутых сайтов – включая и официальный сайт самого Арцахского госуниверситета – показывают одну и ту же табличку (вот-те на!): “…Если вы видите эту табличку вместо сайта, который вы  ожидали увидеть, обращайтесь к администратору этого сайта по адресу”… (и опять дается безответный http://www.arsu.nk.am).

В статье на Karabakh-Open говорится: “На недавнем открытом заседании ректората ректор Арцахского госуниверситета Гамлет Григорян гордо заявил, что университет располагает достаточными средствами для обеспечения процесса обучения». Однако, в чем цель Арцахского госуниверситета? Зачем вообще существуют университеты?

Университет призван обучать студентов различным дисциплинам.  В результате, образование должно быть практическим, чтоб быть эффективным. Забивая мозги студентов информацией – без соотнесения ее с изученным в школе и с увиденным в жизни – можно пустить под откос истинные цели образования, заявленные на официальном  сайте НКР и в комментариях премьер-министра Арутюняна.

Потому-то, чтоб у студентов была возможность обучаться  практически нужным вещам в обстановке, где ценится способность мыслить, а затем закончить университет и найти свое место в жизни, нужна программа обучения, которая приведет к поиску, сотрудничеству с другими студентами и преподавателями, чтобы найти приемлемое для всех решение и таким образом стать специалистами, о которых говорили премьер-министр Арутюнян и министр образования Владик Хачатрян в выпуске Karabakh-Open от 26 декабря 2007 года.

Отказ студентам и их преподавателям в доступе к Интернету кажется незрелым и не сообразуется с ролью, отводимой университетам или иным учебным заведениям в обществе. Намек на закрытие библиотеки АрГУ смахивает на раскладывание костра из книг. Университеты вроде Ереванского госуниверситета, Американского Университета Армении, Оксфорда, Гарварда, Сорбонны, университета Токио, университета Калифорнии и многие другие предоставляют свои библиотеки для взращивания будущих специалистов. А вот в Карабахе…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s